Θωμάς Γεράκης

Οι όποιες επιμέρους μεταβολές κρίνονται στατιστικά μικρές και δεν αλλάζουν τη μεγάλη εικόνα, της οποίας τα βασικά χαρακτηριστικά είναι από τη μια το συνεχές διψήφιο προβάδισμα της Ν.Δ., με την κυβέρνηση να διατηρεί παρά τη φθορά της έναν συμπαγή πυρήνα υποστήριξης, και από την άλλη μια κατακερματισμένη αντιπολίτευση, που κανένα συστατικό της δεν μπορεί από μόνο του να απειλήσει την πρωτοκαθεδρία του κυβερνώντος κόμματος.

Το ΠΑΣΟΚ, παρά την ένδειξη πτώσης του το τελευταίο τρίμηνο αλλά και την τάση ανόδου της Πλεύσης Ελευθερίας και της Ελληνικής Λύσης, αντέχει στη δεύτερη θέση, ενώ οι αυξομειώσεις στα ποσοστά των μικρότερων κομμάτων είναι μικρότερες της μονάδας.

Στην περίπτωση που τα δύο ανεπισήμως προαναγγελθέντα κόμματα Τσίπρα και Καρυστιανού προστεθούν στην εξίσωση, αναμένεται να επηρεάσουν σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό τους συσχετισμούς, κυρίως στον χώρο της αντιπολίτευσης, αλλά είναι ακόμα νωρίς να προβλεφθεί το πώς και το πόσο.

Αυτό που έως τώρα γνωρίζουμε από τις ποιοτικές καταγραφές είναι ότι υπάρχει ακροατήριο και για τα δύο εν δυνάμει κόμματα, αλλά σαφώς πιο περιορισμένο και μικρότερο των προσδοκιών των επικεφαλής τους.

Η πιθανή υποστήριξη ενός κόμματος Καρυστιανού καταγράφεται προς το παρόν μεγαλύτερη από την αντίστοιχη υποστήριξη ενός κόμματος Τσίπρα. Δεν περιορίζεται σε έναν μόνο ιδεολογικό χώρο και αντλεί ψηφοφόρους διαμαρτυρίας που αναζητούν «ηθικό πλεονέκτημα» και αντισυστημικό στίγμα τόσο στα αριστερά όσο και στα δεξιά του πολιτικού φάσματος. Ωστόσο, η αρχική δυναμική της καταγράφει συνεχή πτωτική πορεία, η πιθανότητα υποστήριξής της χαρακτηρίζεται από χαμηλό βαθμό βεβαιότητας και το πολιτικό στίγμα και η φυσιογνωμία της παραμένουν ασαφή.

Η περίπτωση Αλέξη Τσίπρα είναι διαφορετική. Πρόκειται για πρόσωπο με ιστορική διαδρομή και ισχυρές θετικές αλλά και αρνητικές ταυτίσεις. Η δεξαμενή των πιθανών υποστηρικτών του περιορίζεται στους κεντροαριστερούς και αριστερούς πολίτες, κυρίως ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ. Αν και το εν δυνάμει κοινό του είναι ιδεολογικά πιο περιορισμένο από αυτό της Μαρίας Καρυστιανού, χαρακτηρίζεται από υψηλότερη πιστότητα και ισχυρότερη πιθανότητα υποστήριξης, γεγονός που αφήνει ανοιχτή τη σειρά τελικής κατάταξης των δύο στους μελλοντικούς εκλογικούς πίνακες. Το ερώτημα είναι αν το πολιτικό σύστημα αντέχει περαιτέρω κατακερματισμό.

Αναμφισβήτητα το 2026 θα είναι μια χρονιά ενδιαφέρουσα, με τις οποιεσδήποτε τελικές προβλέψεις πρόωρες και επισφαλείς.

Πέραν των κομματικών συσχετισμών, στα θεσμικά ζητήματα -όπως η συνταγματική αναθεώρηση- καταγράφεται μια εντυπωσιακή συναίνεση σε προτάσεις που ενισχύουν τη λογοδοσία, την αξιολόγηση και τον περιορισμό προνομίων. Η κοινωνία φαίνεται πιο ώριμη από το πολιτικό προσωπικό της, συναινώντας στην ανάγκη για στοιχειώδη λειτουργικότητα.

Ενδιαφέρον έχουν και η ισχυρή πλειοψηφική ανησυχία για την έκθεση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και η στήριξη σε περιοριστικά μέτρα. Αυτό δείχνει μια κοινωνία που μετακινείται σε πιο προστατευτικές στάσεις, όταν πρόκειται για ζητήματα ασφάλειας και θεσμικής τάξης. Η ίδια τάση αποτυπώνεται και στις θετικές στάσεις απέναντι σε αυστηρότερη δημοσιονομική πειθαρχία.

Με αφορμή τη συνάντηση Μητσοτάκη - Ερντογάν, η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών πιστεύει ότι η Ελλάδα οφείλει να διατηρεί ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας, επαφών και διαλόγου με την Τουρκία, ενώ θεωρούν πως η στάση της ελληνικής πολιτείας για την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών θα πρέπει να είναι πιο αυστηρή από αυτή που είναι σήμερα.

Τέλος, στην έρευνα καταγράφεται η εξαιρετικά χαμηλή ικανοποίηση από τον δημόσιο διάλογο και την ποιότητα της κομματικής αντιπαράθεσης. Οι πολίτες παρακολουθούν ένα πολιτικό σύστημα που παράγει τοξικότητα αλλά δεν πείθει, με προφανή την απουσία διάθεσης συνεννόησης στα βασικά. Και ο καλόπιστος διάλογος προς όφελος της κοινωνίας, παρότι ένα προφανές αίτημα, είναι ίσως και το πιο δύσκολο στοίχημα.