Παντελής Καψής

Ακόμα και το τσατ gpt σημειώνει τις «τάσεις ανόδου» και μας πληροφορεί ότι είναι «εφικτή» αν και «όχι δεδομένη». Καλός ο ενθουσιασμός δεν λέω, στην προκειμένη περίπτωση ωστόσο δεν μετράει τόσο η συσπείρωση γύρω από τη σημαία, η οποία εξηγεί τα δημοσκοπικά κέρδη, όσο η ουρά. Που πάει να πει η ακρίβεια η οποία θα παραμείνει. Κι αν σήμερα όλοι καταλαβαίνουν ότι φταίει ο πόλεμος, όταν θα έχει τελειώσει και οι τιμές θα εξακολουθούν να καίνε, τότε όλοι θα λένε ότι φταίει η κυβέρνηση. Το έχουμε δει το έργο.

Στο μέτωπο των τιμών είναι αλήθεια ότι το οικονομικό επιτελείο δεν τα πάει καλά κι ας έχει τα δίκια του. Η αντιπολίτευση, όπως και στην προηγούμενη κρίση με τον πόλεμο στην Ουκρανία, έχει επικοινωνιακό πλεονέκτημα. Η πρόταση της για μείωση του ΦΠΑ είναι απλή, κατανοητή και θεωρητικά θα έχει άμεσα και σημαντικά αποτελέσματα. Αντιθέτως το fuel pass ή τα επιδόματα αφήνουν την πλειοψηφία των πολιτών παραπονεμένη. Βέβαια το ότι κάθε φορά που παρουσιάζεται πρόβλημα η εύκολη λύση είναι η μείωση του ΦΠΑ θα έπρεπε να μας βάλει σε σκέψεις. Θυμόμαστε ότι και το 2022 με τον πόλεμο στην Ουκρανία είχαμε την ίδια ακριβώς συζήτηση. Αν τότε το είχαμε κάνει τώρα τι θα κάναμε; Θα κόβαμε ξανά τους φόρους; Πόσο αντέχει μια υπερχρεωμένη οικονομία να παραιτείται από την κύρια πηγή των δημοσίων εσόδων;

Άλλωστε το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πώς θα μειωθούν οι τιμές. Το ότι θα αυξηθούν είναι αναπόφευκτο. Το ερώτημα είναι ποιους πολίτες και με ποιο τρόπο θέλουμε να προστατέψουμε από την αύξηση τους. Οι ενστάσεις γνωστές. Αν ισχύει η μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος ότι μόνο το 20% της μείωσης περνά στις τιμές τότε για κάθε 1 δισεκατομμύριο χαμένων φόρων μόλις 200 εκατομμύρια θα πηγαίνουν στους καταναλωτές. Ακόμα λιγότερα θα πηγαίνουν στους ευάλωτους και ελάχιστα ή καθόλου στους χρήστες μαζικών μέσων μεταφοράς. Μεγάλο μέρος της ωφέλειας θα το έχουν καταναλωτές με μεγάλη οικονομική επιφάνεια . Για να μην πούμε για τους τουρίστες. Με μπακαλίστικο υπολογισμό αν έχουμε 35 εκατομμύρια επισκέπτες με 9 ημέρες παραμονή κατά μέσο όρο , τότε αυτό συνεπάγεται πως το 10% των ωφελειών θα το καρπωθούν οι τουρίστες. Και σου κοστίζει και δεν κάνεις τη δουλειά.

Όμως υπάρχει ένας λόγος που θα μπορούσε να θεωρηθεί ακόμα πιο σοβαρός κατά της μείωσης των φόρων στα καύσιμα. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει χρόνιο πρόβλημα στο εμπορικό ισοζύγιο. Το έλλειμμα μετά την επιστροφή στην «κανονικότητα» επανήλθε σε επίπεδα δύσκολα διατηρήσιμα. Αποτελεί έναν διαρκή κίνδυνο για την οικονομία. Έχουμε λοιπόν πολύ σοβαρό λόγο να αποθαρρύνουμε την κατανάλωση πετρελαίου και κάθε λόγο να ενθαρρύνουμε την εξοικονόμηση. Οι φόροι είναι ο πιο πρόσφορος τρόπος. Κι όταν αυξάνονται οι διεθνείς τιμές τόσο είναι περισσότερο αναγκαίο να αποθαρρύνονται οι εισαγωγές. Το ότι η Ελλάδα σε σχέση με ορισμένες άλλες χώρες της Ευρώπης είναι ακριβότερη στα καύσιμα είτε με ΝΔ, είτε με ΠΑΣΟΚ, είτε με Σύριζα δεν οφείλεται σε κάποια διαστροφή των οικονομικών επιτελείων αλλά σε πολύ σοβαρούς μακροοικονομικούς περιορισμούς. Για όλους αυτούς τους λόγους η μείωση των φόρων είναι ένα παυσίπονο με παρενέργειες οι οποίες δεν συμβαδίζουν με την οικονομική λογική. Ιδίως όταν μια κυβέρνηση έχει σαν απόλυτη προτεραιότητα να μην κινδυνεύσει η δημοσιονομική σταθερότητα.

Αυτή τη φορά βέβαια ο πρωθυπουργός υπέκυψε στον πειρασμό. Έσπασε το ταμπού επιδοτώντας το ντίζελ με 16 λεπτά το λίτρο, προσωρινά όπως είπε, για 2 μήνες. Στην πράξη είναι σαν να μείωσε το Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης. Και αν μεν η κρίση κρατήσει για λίγο διάστημα μικρό το κακό. Αυτό που θα έχει συμβεί στο τέλος αυτής της ιστορίας θα είναι ότι θα μειωθεί κατά 300 εκατομμύρια το «αναπτυξιακό μέρισμα» που μοιράζει κάθε χρόνο η κυβέρνηση από τα πρωτογενή πλεονάσματα. Θα μειωθούν με άλλα λόγια οι πόροι οι οποίοι θα πήγαιναν σε ευάλωτους πολίτες ή σε κοινωνικές δαπάνες. Αν όμως ο πόλεμος και κυρίως οι επιπτώσεις του κρατήσουν τότε θα υπάρξει πρόβλημα. Αν μάλιστα επηρεάσει και το δημοσιονομικό έλλειμμα τότε θα υπάρξει το παράδοξο να έχουμε πληθωριστικό προϋπολογισμό σε συνθήκες πληθωρισμού. Αυτό τα σοβαρά στελέχη του ΠΑΣΟΚ το κατανοούν πολύ καλά. Ο Νίκος Χριστοδουλάκης, υπουργός οικονομικών επί Σημίτη, μιλώντας χθες στο ραδιόφωνο υποστήριξε τις θέσεις της αντιπολίτευσης για μεγάλη μείωση του ΦΠΑ και του ειδικού φόρου στα καύσιμα. Την ίδια στιγμή ωστόσο δεν κουραζόταν να επαναλαμβάνει πως το μυστικό της μείωσης είναι να κρατήσει για πολύ μικρό διάστημα. Το μόνο που δεν είπε είναι ποιος μπορεί να μας εγγυηθεί κάτι τέτοιο και κυρίως τι θα πρέπει να γίνει αν η κρίση παραταθεί. Αλλά βέβαια αυτό δεν το είπε ούτε ο πρωθυπουργός.

Αν τα οικονομικά είναι βάρος, πολιτικά ο πόλεμος βοήθησε την κυβέρνηση. Όχι μόνο επειδή ο κόσμος συσπειρώνεται γύρω από τη σημαία. Αυτό δεν αρκεί, αντιθέτως χωρίς σωστούς χειρισμούς μπορεί να γίνει μπούμεραγκ, ακόμα και από «λεπτομέρειες». Δέκα έλληνες να φώναζαν μας ξέχασε η κυβέρνηση θα έφτανε. H κυβέρνηση κέρδισε επειδή έδειξε αντανακλαστικά με τις μονάδες στην Κύπρο και τους Πάτριοτ στην Κάρπαθο. Έκλεισε στόματα από τα δεξιά της ενώ ανταποκρίθηκε ταυτόχρονα και στις προσδοκίες της πλειοψηφίας των πολιτών.

Όμως το κέρδος φρόντισε να το κάνει μεγαλύτερο η ίδια η αντιπολίτευση η οποία ξαφνικά θεώρησε πως οι ελληνικοί Πάτριοτ στη Σαουδική Αραβία συνιστούν συμμετοχή της Ελλάδας στον πόλεμο! Εννοείται πως μια τέτοια θέση δεν έχει λογική. Επιχειρησιακά την ευθύνη δεν την έχει η Ελλάδα. Με το ίδιο σκεπτικό, όπως σωστά επισημάνθηκε, επειδή η Ισπανία έχει στείλει Πάτριοτ στην Τουρκία τότε μετέχει και αυτή στον πόλεμο και ο Σάντσεζ είναι υποκριτής. Το εντυπωσιακό ωστόσο ήταν πως την αποστολή των Πάτριοτ στη Σαουδική Αραβία την είχαν υπερψηφίσει τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και ο Σύριζα . Τι θα έκαναν άραγε αν ήταν σήμερα στην κυβέρνηση; Θα προχωρούσαν στην ανάκληση τους δημιουργώντας μείζον πρόβλημα στην αξιοπιστία της Ελλάδας και στις σχέσεις της με όλες ουσιαστικά τις χώρες της περιοχής; Το ερώτημα τέθηκε σε στελέχη του ΠΑΣΟΚ και η εικόνα τους ήταν απογοητευτική. «Είστε με την ειρήνη ή με τον πόλεμο» έφτασαν να ρωτούν τους δημοσιογράφους αδυνατώντας να πούνε κάτι συγκεκριμένο. Αυτοεξευτελισμός χωρίς όριο.

Και για μεν την αριστερά τι είχε τι έχασε. Εδώ και καιρό έχει αποφασίσει να επιστρέψει στη λογική του 4%. Η έκπληξη είναι το ΠΑΣΟΚ. Είχε μια ακόμα ευκαιρία να διαφοροποιηθεί από τον αντισυστημικό χυλό και να δείξει ότι αποτελεί σοβαρή κυβερνητική δύναμη και την πέταξε στα σκουπίδια. Είναι λογικό να υποψιαστεί κανείς ότι φταίει το Συνέδριο. Ετοιμάζονται για τη μάχη των συσχετισμών και φοβούνται μήπως και κατηγορηθούν ότι δεν κάνουν επαρκώς σκληρή αντιπολίτευση. Στα εσωκομματικά ακροατήρια αυτά μετράνε. Δείχνουν όμως ταυτόχρονα τι μπορούμε να προσδοκούμε από το Συνέδριο. Ανακύκλωση της εσωστρέφειας μάλλον παρά άνοιγμα στην κοινωνία για μια νέα αρχή.