Νίκος Φελέκης

Τρεις σπουδαίοι άνδρες συνεργάστηκαν για να συστήσουν στο ελληνικό κοινό τον Μπέρτολτ Μπρέχτ. Ο μέγας μάγιστρος του Θεάτρου Τέχνης, ο Κάρολος Κουν, ανέβασε την παράσταση «Ο κύκλος με την κιμωλία. Ο δεύτερος, μετά τον Σεφέρη, Έλληνας νομπελίστας, ο Οδυσσέας Ελύτης, έκανε τη μετάφραση και έγραψε και τέσσερα τραγούδια για το έργο. Ο μοναδικός Μάνος Χατζιδάκις έντυσε μουσικά την παράσταση. Το κίνητρο για να καταφύγουμε στο 1957 ήταν οι στίχοι του ενός από τα τέσσερα τραγούδια του Ελύτη, που κατά κάποιο τρόπο αγγίζει και τα όσα βιώνουμε σήμερα. Είναι οι «τέσσερεις στρατηγοί». Γράφει ο Ελύτης: «Τέσσερεις στρατηγοί κινάν και παν για πόλεμο στο μακρινό το Ιράν. / Ο πρώτος από πόλεμο δεν κάτεχε, ο δεύτερος στις κακουχιές δεν άντεχε. / O τρίτος ήταν υποκείμενο γελοίο κι ο τέταρτος φοβότανε το κρύο. /Τέσσερις στρατηγοί κινάν και παν αλλά δε φτάνουνε ποτέ στο Ιράν…».

Δεν θέλουμε να αντιστοιχήσουμε το τραγούδι με την επίθεση στο Ιράν από τον Τραμπ, τον Νετανιάχου και τα δυο «γεράκια», τους υπουργούς Άμυνας των ΗΠΑ και του Ισραήλ -όπου ο Αμερικανός πρόεδρος θα ήταν δικαιωματικά το «γελοίο υποκείμενο»- αλλά να το μεταφέρουμε στα καθ’ ημάς και ιδιαίτερα στους στρατηγούς της αντιπολίτευσης που …κινάν να παν για πόλεμο, στις εκλογές, με το «Μητσοτακιστάν», όπως αποκαλούν, λόγω σκανδάλων (ΟΠΕΚΕΠΕ, υποκλοπές, προμήθειες Δημοσίου, αναθέσεις έργων, Τέμπη κ.α) τη διακυβέρνηση της ΝΔ. Από τους οκτώ στρατηγούς της αντιπολίτευσης διαλέγουμε δύο, τον Ανδρουλάκη και τον Βελόπουλο, οι οποίοι δυνητικά και υπό όρους θα μπορούσαν, παρά τις «κορώνες» τους, να συνεργαστούν μετεκλογικά με τη ΝΔ. Και σε αυτούς, για να γίνουν τέσσερεις, προσθέτουμε τον Τσίπρα και την Καρυστιανού, που δεν έχουν ακόμη ανακοινώσει την ίδρυση των κομμάτων τους, αλλά, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, συμπληρώνουν την τετράδα των κομμάτων που θα ακολουθήσουν -με μικρές αποκλίσεις μεταξύ τους και από μακρινή απόσταση, το κόμμα του Μητσοτάκη.

Εξυπακούεται πως δεν θα αναφέρουμε τη σειρά των τεσσάρων στις εκλογές για να μην παρεξηγηθούμε. Πάντως, ο Νίκος Ανδρουλάκης επειδή δεν έχει κυβερνητική εμπειρία μάλλον είναι αυτός που δεν «κατέχει» (σύμφωνα πάντα με τις δημοσκοπήσεις) την τέχνη του πολέμου για την κατάκτηση της εξουσίας. Ο Αλέξης Τσίπρας, έδειξε ότι μετά την πρωθυπουργία (2015-2019) δεν αντέχει τις κακουχίες της αντιπολίτευσης (2019-2023). Ο Βελόπουλος με τα ματζούνια, τις κηραλοιφές και τις επιστολές του Ιησού μοιάζει περισσότερο στον τρίτο στρατηγό. Η Μαρία Καρυστιανού, με τις κατά καιρούς αλλοπρόσαλλες δηλώσεις της, αποδεικνύει πως δεν αρκεί το μαύρο φόρεμα της χαροκαμένης μάνας για να αντέξει το κρύο που συνεπάγεται η μετακίνησή της στην πολιτική. Χρειάζεται χοντρό πανωφόρι. Βεβαίως, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε την πιθανότητα, στην πορεία προς τις εκλογές, οι δύο στρατηγοί να αντικατασταθούν. Τις θέσεις της Καρυστιανού και του Βελόπουλου μπορεί να τις καταλάβουν ο Αντώνης Σαμαράς -εφόσον αποφασίσει να κάνει κόμμα- και η Ζωή Κωνσταντοπούλου, εάν η δημοφιλία της Καρυστιανού συνεχίσει, όπως δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις, να μειώνεται.

Επίσης, δεν θα πρέπει να αποκλείσουμε και την πιθανότητα στο καρέ των στρατηγών να πλασαριστεί ο Δημήτρης Κουτσούμπας εάν η πολυδιάσπαση και η αδυναμία συμμαχιών στην πληθυντική Αριστερά συνεχιστεί. Από τη Βαβέλ των Ανδρουλάκη, Φάμελου, Χαρίτση, Τσίπρα για το δέον γενέσθαι προκειμένου να φύγουν ο Μητσοτάκης και η Δεξιά από το γκουβέρνο μπορεί τελικά να επωφεληθεί ο «σιδερένιος» λόγος του ΚΚΕ. Υποτίθεται πως ο άνθρωπος που θα μπορούσε να ενώσει την Αριστερά, να την αναδιοργανώσει προγραμματικά, να την ανανεώσει στελεχιακά και να την ξανακάνει οιωνεί κυβερνώσα παράταξη είναι ο Αλέξης Τσίπρας. Τουλάχιστον αυτό ήθελε να καταδείξει με το περίφημο rebranding του. Και αυτό επιδιώκει με την ανά την Επικράτεια παρουσίαση της Ιθάκης του. Δυστυχώς, για τον πρώην πρωθυπουργό, τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων δείχνουν ότι το (υπό ίδρυση) κόμμα του δεν μπορεί να πετάξει σε τόσον υψηλά ποσοστά ώστε να αφαιρέσει ή να απειλήσει σοβαρά την πρωτοκαθεδρία του …Μητσοτακιστάν. Στην καλύτερη των περιπτώσεων θα δώσει μάχη με το ΠΑΣΟΚ για τη δεύτερη θέση προκειμένου να είναι βάσιμη η αξίωσή του να τεθεί επικεφαλής μιας συμμαχίας της προοδευτικής αντιπολίτευσης στις μεθεπόμενες εκλογές. Όχι του 2031, αλλά αυτές που θα γίνουν τον Απρίλιο του 2027 εάν, όπερ και το πιθανότερο, η κάλπη της 7ης Μαρτίου δεν δώσει τρίτη αυτοδύναμη θητεία στον Κυριάκο.

Πάντως, ο πόλεμος στο Ιράν ενδέχεται να οδηγήσει σε μια ακόμη αλλαγή της απόφασης του Αλέξη για το κόμμα του. Μέχρι και πριν ξεσπάσει ο πόλεμος το επικρατέστερο σενάριο ήταν να ιδρύσει το κόμμα του το Φθινόπωρο. Στην αρχή οι συνεργάτες του μιλούσαν για τον Ιανουάριο, μετά το μετέθεσαν για πριν το Πάσχα έπειτα για μετά το Πάσχα, ύστερα για τον Σεπτέμβρη ή ακόμη καλύτερα για τον Οκτώβρη. Τώρα επανέρχονται στον Μάϊο παρότι υπήρχε σκεπτικισμός επειδή στο τρίμηνο του καλοκαιριού μπορεί να χαθεί η δυναμική. Η εκτίμηση ορισμένων συνεργατών και συνομιλητών του Τσίπρα είναι ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν μπορεί να περιμένει άλλο επειδή η αναβλητικότητα έχει αρχίσει και κουράζει. «Δεν μπορεί», λένε, «να γίνεται ο κακός χαμός στη Μέση Ανατολή και ο Αλέξης να δίνει την εντύπωση ότι αυτό που τον απασχολεί είναι πότε θα είναι ο κατάλληλος χρόνος για τον ίδιο». Και συμπληρώνουν «αφού οι άλλοι αρχηγοί της αντιπολίτευσης δεν μπορούν, αποδεδειγμένα, όπως καταγράφουν και οι δημοσκοπήσεις, να ασκήσουν αποτελεσματική πίεση στον Μητσοτάκη ο κόσμος περιμένει να το πράξει ο Τσίπρας».

Όσο όμως δίνει την εντύπωση ότι προτεραιότητά του είναι η δική του φιλοδοξία, το κόμμα του, και όχι τα συμφέροντα της λαϊκής οικογένειας, της νεολαίας, των αγροτών και της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας οι πολίτες χάνουν, και δικαιολογημένα, το ενδιαφέρον τους για τις διεργασίες στην αντιπολίτευση -ποιός θα είναι δεύτερος, τρίτος ή τέταρτος- ενώ, λόγω του φόβου από τον πόλεμο και τις επιπτώσεις στη ζωή τους, αυξάνεται η πιθανότητα να συσπειρωθούν γύρω από την κυβερνητική σημαία. Όπως χαρακτηριστικά μάς λέει, με αρκετή δόση εμπάθειας είναι η αλήθεια, πρώην υπουργός του Αλέξη «η πλειοψηφία των πολιτών, οι φτωχοί και οι αδύναμοι, γονατίζουν και ο Τσίπρας κάνει τον πλασιέ του βιβλίου του». Υπέρ της επίσπευσης των ανακοινώσεων τάσσονται και οι βουλευτές και τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς που έχουν αποφασίσει να πορευθούν μαζί με τον παλαιό τους αρχηγό, που από την κοινοβουλευτική τους καχεξία τους οδήγησε στα κυβερνητικά έδρανα. Είναι ελάχιστοι πλέον αυτοί που τάσσονται υπέρ των θέσεων του Οκτώβρη. Οι περισσότεροι προτιμούν τις θέσεις του Απρίλη. Όχι φυσικά του Λένιν για να διώξει τον Κερένσκι, αλλά του Τσίπρα για να προσπαθήσει, ως παλαιός «μπολσεβίκος», να ανατρέψει τον «μενσεβίκο» Ανδρουλάκη από την Κεντροαριστερά και στη συνέχεια τον Μητσοτάκη από την κυβέρνηση.

Το κόμμα Τσίπρα, λένε, «δεν μπορεί να είναι κόμμα αναμονής ούτε να σταυρώνει τα χέρια», οφείλει να συγκροτηθεί και να δράσει τώρα. Δεν μπορεί να δώσει στη δημοσιότητα τη Διακήρυξη την Άνοιξη (Απρίλιο ή Μάϊο) και το κόμμα να το ιδρύσει το Φθινόπωρο (Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο). Δεν είναι μόνον επειδή ο κόσμος θα απηυδήσει, με την χρονοκαθυστέρηση, και θα του γυρίσει την πλάτη, αλλά επειδή πρέπει να εκμεταλλευθεί πολιτικά τη συγκυρία, η οποία εκτός από τη «συσπείρωση γύρω από τη σημαία» έχει και μπόλικη αισχροκέρδεια, μεγαλύτερες αυξήσεις στις τιμές και πληθωριστικές πιέσεις που αυξάνουν τη δυσαρέσκεια των λαϊκών (και εν πολλοίς φτωχοποιημένων) στρωμάτων και της μεσαίας τάξης. Είναι η ευκαιρία να εκφράσει όλους αυτούς (αφού σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις ο Ανδρουλάκης και οι λοιποί της αντιπολίτευσης δεν μπορούν) και να δώσει ελπίδα τους αριστερούς ψηφοφόρους που «κουράστηκαν και γύρισαν στο σπίτι».

Σε αυτούς, που μπορεί να λειτουργήσουν ως πυροκροτητές των εξελίξεων στην Αριστερά και να αναγκάσουν τον Τσίπρα να λάβει τις οριστικές του αποφάσεις την εβδομάδα της Διακαινησίμου, ορισμένοι από τους «αριστερούς εσέρους» της Νέας Αριστεράς περιλαμβάνουν τον Αλέξη Χαρίτση, την Έφη Αχτσιόγλου, τον Νάσο Ηλιόπουλο και τον Δημήτρη Τζανακόπουλο. Συγκεκριμένα διατείνονται πως οι τέσσερεις, αλλά και άλλοι μεταξύ των οποίων βουλευτές και διακεκριμένα στελέχη έχουν συμφωνήσει να συμπορευθούν με τον Αλέξη Τσίπρα και κατά συνέπεια η διάσπαση της Νέας Αριστεράς μάλλον είναι αναπόφευκτη. Η ηγετική ομάδα της ΝΕΑΡ αντίθετα υποστηρίζει πως η εμμονή (των Σακελλαρίδη, Τσακαλώτου, Φίλη, Σκουρλέτη και λοιπών) στην ριζοσπαστική καθαρότητα της Αριστεράς και του αποκλεισμού του Τσίπρα από τις διεργασίες καθίσταται πλέον «ανυπόφορη» και εμποδίζει την προσπάθεια για Λαϊκό Μέτωπο ήγουν ανασυγκρότηση της ευρύτερης Κεντρο-Αριστεράς με κυβερνητικούς όρους.

Σε κάθε περίπτωση εάν υπάρξει διάσπαση, και μάλιστα σύντομα, η Νέα Αριστερά θα πάψει να υφίσταται και ως κοινοβουλευτική ομάδα αφού από τα 12 μέλη της τουλάχιστον τα τρία (Τσακαλώτος, Πέρκα, Δρίτσας) δεν πρόκειται να συνταχθούν με τους υπολοίπους. Σημειώνουμε πως για να υφίσταται ως κοινοβουλευτική ομάδα η ΝΕΑΡ χρειάζεται 10 μέλη. Μάλιστα έχουμε και το οξύμωρο, ενώ στην Κεντρική Επιτροπή την πλειοψηφία ελέγχει ο γραμματέας του κόμματος Γαβριήλ Σακελλαρίδης, στην Κοινοβουλευτική Ομάδα είναι ο πρόεδρο Αλέξης Χαρίτσης που έχει την πλειοψηφία. Η (βασίμως) πιθανολογούμενη διάσπαση της ΝΕΑΡ στο αμέσως προσεχές διάστημα θα ληφθεί, σύμφωνα με τις πληροφορίες, πολύ σοβαρά υπόψιν από τον Τσίπρα για να επισπεύσει τις αποφάσεις του για το νέο κόμμα. Και οπωσδήποτε θα επηρεάσει και τον ΣΥΡΙΖΑ, η πλειοψηφία του οποίου αναμένει το σήμα του Τσίπρα για την ουσιαστική διάλυση και εκποίηση των «επίπλων» (δημόσια συχνότητα, κρατική επιχορήγηση, πολυκατοικία κ.α) της Κουμουνδούρου.

Στην κατεύθυνση της πίεσης για επιτάχυνση των διαδικασιών αναδιοργάνωσης της Αριστεράς και επίσπευσης των ανακοινώσεων Τσίπρα εντάσσεται και το άρθρο των Κοτσακά, Τεμπονέρα και Τσιόκα στην ΕΦΣΥΝ του Σαββάτου με τίτλο: Προοδευτική Ανασύνθεση: Ιδέες, κοινωνικές συμμαχίες, νέο πολιτικό υποκείμενο. Όπως σημειώνουν τα τρία στελέχη, απευθυνόμενα πρωτίστως στον Τσίπρα «η δημιουργική ασάφεια είναι χρήσιμη αλλά δεν είναι πάντα δημιουργική και ενίοτε μπορεί να αποβεί και καθηλωτική. Προσβλέπουμε στη μείζονα πολιτική πρωτοβουλία που θα δώσει πολιτική έκφραση στην υπάρχουσα κοινωνική αντιπολίτευση . Μόνο αν τα πολλά εγώ υποταχθούν ή έστω προσαρμοστούν στις ανάγκες της συγκυρίας μπορεί να υπάρξει προοπτική». Πάντως, όπως ο παφλασμός ενός κύματος δεν μπορεί να εξηγήσει ολόκληρη τη θάλασσα έτσι και στην πολιτική η ανάληψη μιας πρωτοβουλίας δεν μπορεί να μετασχηματίσει την κοινωνική δυσαρέσκεια σε κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Κι αυτό ο Τσίπρας το αντιλαμβάνεται και ενδεχομένως γι’ αυτό καθυστερεί. Μπορεί να μην γνωρίζει την Ινδιάνικη παροιμία «Δεν μας ενδιαφέρει πόσο γρήγορα πηγαίνεις, φτάνει να μην έρχεσαι σ’ εμάς», στην οποίαν συνεχίζει να ομνύει το αντί Τσίπρα μέτωπο, ξέρει όμως από πρώτο χέρι -απ’ όταν ήταν πρωθυπουργός- πως υπάρχει διαφορά και μάλιστα μεγάλη ανάμεσα στις επιθυμίες του και στις δυνατότητές του. Ίσως την Τετάρτη στην Αλεξανδρούπολη και την άλλη εβδομάδα, μάλλον, στη Λαμία να βγει κάτι πιο συγκεκριμένο από το έρκος των οδόντων του. Να μην περιοριστεί δηλαδή στον πόλεμο και στα θέματα εξωτερικής πολιτικής, αλλά να πει και κάτι για το «καράβι του», που, όπως μάς είπε, ναυπηγείται. Μπορεί να το προανήγγειλε, προχθές, με άρθρο του, ο εξ απορρήτων του Θανάσης Καρτερός, αλλά, όπως λένε και στην όπερα «It ain’t over ’til the fat lady sings» («Τίποτα δεν έχει τελειώσει μέχρι να τραγουδήσει η χοντρή κυρία»).

Τελικά ο πόλεμος, εκτός από την «συσπείρωση γύρω από τη σημαία» που ευνοεί τον Μητσοτάκη, μπορεί να είναι και η σπίθα που θα βάλει φωτιά στον κάμπο της Κεντροαριστεράς και θα την αναγκάσει να αναστοχαστεί για τα μελλούμενα και ιδίως για πολιτική και εκλογική συμμαχία της προοδευτικής αντιπολίτευσης προκειμένου ο διακηρυγμένος στόχος για πολιτική αλλαγή να μην φαντάζει εξωπραγματικός. Εξάλλου, όπως έδειξε και η διαγραφή του βουλευτή Αρκαδίας Κωνσταντινόπουλου από το ΠΑΣΟΚ ο Νίκος Ανδρουλάκης θα χρειαστεί να υπερπηδήσει αρκετά εμπόδια για να διατηρήσει και μετά τις εκλογές τον τίτλο του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Κάτι που μπορεί να αποδειχθεί δύσκολο εάν το επικείμενο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ -για το οποίο ψήφισαν, όπως ειπώθηκε, περισσότεροι από 150.000 μέλη- δεν καταφέρει αφενός να ενώσει τα κορυφαία στελέχη του και όσους/ες στοιχίζονται πίσω από αυτά και αφετέρου να εκπονήσει μια σοβαρή στρατηγική συμμαχιών, που να παραπέμπει σε μια νέα Εθνική Λαϊκή Ενότητα και όχι να αναμασά το σύνθημα «πρώτο κόμμα με μια ψήφο διαφορά» που μόνο θυμηδία προκαλεί. Όχι μόνον στους ψηφοφόρους, αλλά και στους βουλευτές και τα στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη…