Πόσο ανησυχητική είναι η έξαρση του Έμπολα στο Κονγκό, τι γνωρίζουμε για το νέο είδος του ιού Bundibugyo

Ανησυχία επικρατεί σε όλο το κόσμο τις τελευταίες ημέρες, καθώς η επιδημία του Έμπολα εξαπλώνεται ανεξέλεγκτα εδώ και εβδομάδες στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Το γεγονός ότι επικρατεί εμφύλιος στην περιοχή δυσχεραίνει την αντιμετώπιση του ιού, ενώ το συγκεκριμένο είδος του Έμπολα είναι σπάνιο, με αποτέλεσμα να υπάρχουν λίγα μέσα για την καταπολέμηση ενός ιού που σκοτώνει περίπου το ένα τρίτο των μολυσμένων. Μέχρι στιγμής δεν είναι ξεκάθαρο το πόσο έχει εξαπλωθεί, αλλά υπάρχουν ήδη σχεδόν 250 ύποπτα κρούσματα και 80 θάνατοι.

Σύμφωνα με πληροφορίες του BBC, οι περισσότερες επιδημίες Έμπολα συνήθως είναι μικρές, αλλά οι ειδικοί δεν ξεχνούν τη μεγαλύτερη έξαρση της επιδημίας που σημειώθηκε το 2014-16. Εκείνη την περίοδο μολύνθηκαν περίπου 28.600 άτομα στη Δυτική Αφρική.

How worrying is the global Ebola emergency? https://t.co/IQvYcQ4jwg

— BBC News (World) (@BBCWorld) May 17, 2026

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτήρισε την επιδημία Έμπολα που προκλήθηκε από τον ιό Bundibugyo στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία διεθνούς ενδιαφέροντος (public health emergency ⁠of international concern). Ωστόσο, υπογράμμισε πως δεν πληρούνται τα κριτήρια για τον χαρακτηρισμό πανδημίας. Ο κίνδυνος που ενέχει ο Έμπολα για ολόκληρο τον κόσμο παραμένει πολύ μικρός. «Αλλά αυτό αντανακλά ότι η κατάσταση είναι αρκετά περίπλοκη, ώστε να απαιτεί διεθνή συντονισμό», λέει η Δρ. Αμάντα Ρότζεκ, από το Ινστιτούτο Επιστημών Πανδημίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Τι είναι ο Έμπολα και ποια η ιδιαιτερότητα του είδους «Bundibugyo» 

Ο Έμπολα είναι μια σοβαρή και θανατηφόρα ασθένεια, αν και σπάνια. Οι ιοί Έμπολα μολύνουν φυσιολογικά ζώα, κυρίως νυχτερίδες φρούτων, αλλά οι άνθρωποι μπορούν να μολυνθούν αν έρθουν σε στενή επαφή.

Η τωρινή επιδημία προκαλείται από το είδος του ιού Έμπολα, «Bundibugyo», ένα από τα τρία είδη που είναι γνωστό ότι προκαλούν επιδημίες. Ο ιός Bundibugyo έχει προκαλέσει μόνο δύο επιδημίες στο παρελθόν, το 2007 και το 2012, όταν σκότωσε περίπου το 30% των μολυσμένων ατόμων. Ο Bundibugyo θέτει μια σειρά από προκλήσεις, καθώς δεν υπάρχουν εγκεκριμένα εμβόλια ή φαρμακευτικές αγωγές για την αντιμετώπισή του, αν και υπάρχουν κάποια πειραματικά, σε αντίθεση με άλλα είδη του ιού Έμπολα.

Επιπλέον, οι εξετάσεις για να διαπιστωθεί αν κάποιος έχει μολυνθεί δεν φαίνεται να ιδιαίτερα αποτελεσματικές. Τα αρχικά αποτελέσματα κατά την επιδημία ήταν αρνητικά για τον ιό Έμπολα, και χρειάστηκαν πιο εξελιγμένα εργαστηριακά εργαλεία για να επιβεβαιωθεί το είδος Bundibugyo.

"We are shocked that Ebola has returned amid an ongoing humanitarian and security crisis."

DR Congo faces deadly Ebola resurgence amid worsening humanitarian crisis https://t.co/kcBB9NAMDg pic.twitter.com/DeDLGq8W5Y

— Al Jazeera English (@AJEnglish) May 17, 2026

Η αντιμετώπιση του Bundibugyo αποτελεί «μία από τις σημαντικότερες ανησυχίες» σε αυτή την επιδημία, αναφέρει η καθηγήτρια Trudie Lang από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. 

Τα συμπτώματα εκτιμάται ότι εμφανίζονται μεταξύ δύο και 21 ημερών μετά τη μόλυνση. Αρχικά μοιάζουν με αυτά της γρίπης, όπως πυρετός, πονοκέφαλος και κόπωση. Όμως, καθώς ο Έμπολα εξελίσσεται, οδηγεί σε εμετό, διάρροια και δυσλειτουργία των οργάνων του σώματος. Ορισμένοι ασθενείς εμφανίζουν εσωτερική και εξωτερική αιμορραγία.

Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν εγκεκριμένα φάρμακα που να στοχεύουν τον ιό Bundibugyo, η θεραπεία βασίζεται στη «βελτιστοποιημένη υποστηρικτική φροντίδα», η οποία περιλαμβάνει τη διαχείριση του πόνου, άλλων λοιμώξεων, της ενυδάτωσης και της διατροφής. Η έγκαιρη φροντίδα βελτιώνει τις πιθανότητες επιβίωσης.

Ο Έμπολα μεταδίδεται μέσω μολυσμένων σωματικών υγρών, όπως το αίμα και ο εμετός, αν και αυτό συνήθως δεν συμβαίνει πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα.

«Η έξαρση της νόσου εντοπίστηκε πολύ αργά»

Η πρώτη γνωστή περίπτωση ήταν μια νοσοκόμα που παρουσίασε συμπτώματα στις 24 Απριλίου. Από τότε χρειάστηκαν τρεις εβδομάδες για να επιβεβαιωθεί ότι υπάρχει έξαρση της νόσου. «Η μετάδοση συνεχίζεται εδώ και αρκετές εβδομάδες και η έξαρση εντοπίστηκε πολύ αργά, κάτι που είναι ανησυχητικό», δήλωσε η Δρ. Άνν Κόρι από το Imperial College του Λονδίνου. Αυτό σημαίνει ότι οι υγειονομικές αρχές έχουν μείνει πίσω σε σχέση με το επιθυμητό επίπεδο για την αναχαιτιση της επιδημίας, κάτι που, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, υποδηλώνει μια «ενδεχομένως πολύ μεγαλύτερη επιδημία από αυτή που εντοπίζεται και αναφέρεται επί του παρόντος». Η κύρια μέθοδος θα είναι η ταχεία αναγνώριση των μολυσμένων ατόμων και των προσώπων στα οποία ενδέχεται να έχουν μεταδώσει τον ιό.

Θα γίνουν και προσπάθειες για την πρόληψη της εξάπλωσης του Έμπολα μέσω νοσοκομείων και άλλων θεραπευτικών κέντρων, τα οποία θα αντιμετωπίζουν ασθενείς όταν αυτοί είναι πιο μολυσματικοί. Θα διασφαλιστεί, ακόμη, η ασφαλής ταφή των νεκρών, των οποίων το σώμα παραμένει μολυσματικό.

Αυτό θα αποτελέσει πρόκληση λόγω του αριθμού των ατόμων που έχουν ήδη μολυνθεί. Στο Κονγκό υπάρχουν πάνω από 250.000 εκτοπισμένοι. «Πολλές από τις πληγείσες περιοχές είναι πόλεις εξόρυξης με πληθυσμούς που χαρακτηρίζονται από μεγάλη κινητικότητα και προσωρινή διαμονή. Αυτή η κινητικότητα αυξάνει τον κίνδυνο, καθώς οι άνθρωποι μετακινούνται μεταξύ κοινοτήτων και πέρα από τα σύνορα», λέει ο Λανγκ.

Ωστόσο, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό διαθέτει εκτεταμένη εμπειρία στην αντιμετώπιση επιδημιών του Έμπολα και η αντίδραση είναι «σημαντικά ισχυρότερη σήμερα από ό,τι ήταν πριν από μια δεκαετία», υποστηρίζει η Δρ. Daniela Manno από το London School of Hygiene & Tropical Medicine.