Ο Δήμας ανακοίνωσε μετά το μπλακ άουτ στην εναέρια κυκλοφορία 7 σημεία εκσυγχρονισμού, αλλά με πολλά... «θα» και ανοιχτούς χρόνους

Κείμενο επτά σημείων για το... μέλλον έδωσε στη δημοσιότητα το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών σε σχέση με το μεγάλο πρόβλημα που εκδηλώθηκε χθες στα συστήματα αεροναυτιλίας της χώρας μας.

Το κείμενο αποτυπώνει τεχνικά την πρόοδο, αλλά και τα μεγάλα προβλήματα ενός εκτεταμένου Σχεδίου Δράσης για τη Διαχείριση Εναέριας Κυκλοφορίας. Περιλαμβάνει 364 δράσεις, χρονοδιάγραμμα έως το 2028 και συνεχή εποπτεία από ευρωπαϊκούς θεσμούς, αλλά και με πολλά... «θα».

Τα επτά σημεία σκιαγραφούν μια συνολική προσπάθεια εκσυγχρονισμού που περιλαμβάνει τα συστήματα Data Link και το TopSky ATC One, την Πλοήγηση Βάσει Απόδοσης (PBN), τα ραντάρ Mode S και τον θεσμικό μετασχηματισμό της ΥΠΑ. Πρόκειται αναμφίβολα για παρεμβάσεις που έπρεπε να έχουν υλοποιηθεί εδώ και χρόνια και οι οποίες τώρα επιχειρούν να καλύψουν χαμένο έδαφος, υπό την πίεση του χθεσινού, μπλακάουτ, αλλά και των παραβάσεων των προθεσμιών και δικαστικών εκκρεμοτήτων.

Παρά την τεχνική ανάλυση τα επτά σημεία αποκαλύπτουν μια διαχρονική παθογένεια της διοίκησης που επιμένει στον σχεδιασμό έναντι της έγκαιρης υλοποίησης. Δεν είναι τυχαίο ότι στο κείμενο καταγράφονται χαρακτηριστικά πολλά «θα», ενδεικτικά μιας πραγματικότητας όπου κρίσιμες υποδομές βρίσκονται ακόμη σε στάδιο αναμονής, διαπραγμάτευσης ή δικαστικής κρίσης. Σε έναν τομέα όπου η τεχνολογική υστέρηση μεταφράζεται σε κινδύνους και απώλειες, ο χρόνος δεν είναι ουδέτερος παράγοντας.

Σημειώνεται, τέλος, ότι ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας έχει ήδη ενημερώσει τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη για την πορεία και τις εκκρεμότητες του Σχεδίου, γεγονός που προσδίδει πολιτικό βάρος αλλά και αυξημένη ευθύνη. Η επιτυχία δεν θα κριθεί στις εκθέσεις προόδου, αλλά στην έγκαιρη παράδοση λειτουργικών, σύγχρονων και ασφαλών υποδομών. Ήδη, πάντως, από τις 11 Δεκεμβρίου, η χώρα μας έχει παραπεμφθεί στο δικαστήριο της ΕΕ για ζητήματα που αφορούν τον εκσυγχρονισμό των υποδομών των ελληνικών αεροδρομίων. 

Ακολουθεί το κείμενο των επτά σημείων όπως ανακοινώθηκε:

Αναλυτικά, τα επτά βασικά σημεία του Σχεδίου Δράσης σε ερωτήσεις και απαντήσεις του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών:

«Σχέδιο Δράσης (Action Plan) για τις Παραβάσεις (infringements) και τη Συμμόρφωση με το Ενωσιακό Δίκαιο στον τομέα της Διαχείρισης Εναέριας Κυκλοφορίας (ATM)» – Πρόοδος Υλοποίησης.

1. Ερ.: Τι είναι το Σχέδιο Δράσης για τη Διαχείριση Εναέριας Κυκλοφορίας (ATM);

Απ.: Το Σχέδιο Δράσης για τη Συμμόρφωση με το Δίκαιο της ΕΕ στον Τομέα της Διαχείρισης Εναέριας Κυκλοφορίας (ATM), το οποίο υλοποιείται με πρωτοβουλία του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών κ. Χρίστου Δήμα, αποτελεί μια κρίσιμη στρατηγική και ρυθμιστική παρέμβαση για την Ελλάδα. Απαντά σε επίσημες διαδικασίες παραβάσεων (infringements) και, ταυτόχρονα, λειτουργεί ως οδικός χάρτης για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων εναέριας κυκλοφορίας, την αναβάθμιση βασικών υποδομών και την ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας.

2. Ερ.: Ποια είναι η βασική δομή και το χρονοδιάγραμμα του Σχεδίου και ποια η πρόοδος στον πυλώνα του συντονισμού και της παρακολούθησης;

Απ.: Το Σχέδιο περιλαμβάνει 364 δράσεις, οργανωμένες σε επτά διακριτούς πυλώνες, με συγκεκριμένα ορόσημα και μηχανισμό παρακολούθησης. Προβλέπεται η υποβολή έκθεσης προόδου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάθε έξι εβδομάδες. Επί του παρόντος έχει ήδη υποβληθεί η 5η Έκθεση Προόδου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 31 Δεκεμβρίου.

Η υλοποίηση ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2025 και ολοκληρώνεται τον Δεκέμβριο του 2028. Το Σχέδιο σχεδιάστηκε σε συνεννόηση με τη DG MOVE, την EASA και τον EUROCONTROL.

3. Ερ.: Ποια είναι η πρόοδος στην ανάπτυξη των υπηρεσιών Data Link;

Απ.: Έχει επιταχυνθεί η υλοποίηση του έργου με παράλληλες εργασίες σε τρεις απομακρυσμένες τοποθεσίες (Μερέντα, Μουστάκος, Ακαρνανικά), καθώς και στην αίθουσα εξοπλισμού του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ), όπου οι εργασίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Εργασίες έχουν επίσης ξεκινήσει στη Λήμνο και στο Μάρε.
Σε σχέση με τη Σύμβαση VCS (03/2019), που αφορά στο σύστημα επικοινωνίας και καταγραφής φωνής, έχει κατατεθεί προσφυγή ενώπιον του έβδομου τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου κατά της αρνητικής Πράξης 300/2025 του ΣΤ’ Κλιμακίου. Η απόφαση αναμένεται εντός Ιανουαρίου 2026 και, σε περίπτωση θετικής έκβασης, η υπογραφή της τροποποίησης της Σύμβασης και οι εργασίες θα ξεκινήσουν άμεσα.

4. Ερ.: Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η αναβάθμιση του συστήματος ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας (TopSky ATC One);

Απ.: Μετά την έγκριση της ΕΑΔΗΣΥ για προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού με την THALES LAS France, ενεργοποιήθηκαν οι διαδικασίες επιτάχυνσης της έναρξης του έργου. Τον Ιανουάριο 2026 θα αποσταλεί η επίσημη πρόσκληση για διαπραγμάτευση στην εταιρεία, με στόχο την οριστικοποίηση της προσφοράς και την υποβολή του φακέλου στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Το χρονικό ορόσημο για την υπογραφή της σύμβασης είναι η 31η Μαρτίου 2026. Η πλήρης ενσωμάτωση υλικού και λογισμικού προβλέπεται έως την 1η Νοεμβρίου 2028.

5. Ερ.: Ποια είναι η κατάσταση στον πυλώνα εφαρμογής Πλοήγησης Βάσει Απόδοσης (PBN);

Απ.: Έχει ολοκληρωθεί το επικαιροποιημένο PBN Transition Plan, το οποίο εγκρίθηκε από την ΑΠΑ και προβλέπει την ολοκλήρωση του σχεδιασμού, της πιστοποίησης και της δημοσίευσης των «2020 runways» έως το τέλος του 2026. Εργασίες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη σε κρίσιμα αεροδρόμια. Αναφορικά με τον διεθνή διαγωνισμό για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση διαδικασιών PBN σε 31 αεροδρόμια, με την Απόφαση 2681/2025 του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών (31.12.2025) ακυρώθηκε εν μέρει προγενέστερη απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ και η υπόθεση αναπέμφθηκε στην ΥΠΑ για επανέλεγχο των δικαιολογητικών κατακύρωσης.

6. Ερ.: Ποια είναι η πρόοδος στην ανάπτυξη ραντάρ Mode S;

Απ.: Στο πλαίσιο του προγράμματος «Pallas T1» έχουν ξεκινήσει οι προπαρασκευαστικές μελέτες για τη νέα εγκατάσταση στην Αίγινα, ενώ ενεργοποιούνται μεταβατικές αναβαθμίσεις (Pallas 3G) που επιτρέπουν την αξιοποίηση δεδομένων Mode S και ADS-B. Παράλληλα, προκηρύχθηκε ο Διαγωνισμός 62/2025 για την προμήθεια και εγκατάσταση οκτώ νέων συστημάτων ραντάρ Mode S σε αεροδρόμια και σταθμούς περιοχής, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών την 31η Ιανουαρίου 2026.

7. Ερ.: Ποια είναι η πρόοδος στον μετασχηματισμό της ΥΠΑ;

Απ.: Η ΥΠΑ μετατράπηκε σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου με τον Ν. 5240/2025 (ΦΕΚ 184/Α/24-10-2025). Με τον ορισμό του Διοικητικού Συμβουλίου (ΥΑ 182209, ΦΕΚ Υ.Ο.Δ.Δ. 1484/12-11-2025) διαθέτει πλέον πλήρη νομική εξουσιοδότηση. Παράλληλα, βρίσκεται στο τελικό στάδιο η πρόσληψη 43 επιστημόνων ATSEP και 28 υπαλλήλων AFISO, ενώ για το 2026 έχει εγκριθεί η πρόσληψη επιπλέον 100 υπαλλήλων μέσω ΑΣΕΠ, συμπεριλαμβανομένων 72 Ελεγκτών Εναερίου Κυκλοφορίας που θα αντληθούν κατευθείαν από τη δεξαμενή που δημιουργήθηκε από τον διαγωνισμό που ολοκληρώθηκε στις 4 Απριλίου 2025, επιλύοντας ένα χρόνιο ζήτημα στελέχωσης του εν λόγω κλάδου.