Στέφανος Τζανάκης

Φυσικά, δεν μπορεί κανείς να τα βάλει με το ελληνικό κράτος του 1882, ή του 1883, όταν έγιναν μεγάλες πλημμύρες του Πηνειού, ένα – δύο χρόνια μετά από την προσάρτηση της Θεσσαλίας στην Ελλάδα. Ο γνωστός μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς καταγράφει την επίσκεψη του βασιλιά Γεωργίου του Α! στην περιοχή μετά από την καταστροφή – μία επίσκεψη που έληξε άδοξα όταν ο μονάρχης αντελήφθη το χάος που επικρατούσε στον κάμπο.

Από τότε έχουν περάσει 140 χρόνια – και παραπάνω. Ωστόσο, τίποτα δεν έχει αλλάξει, πέρα από το γεγονός ότι δεν έχουμε πλέον μονάρχες στη χώρα μας. Οι πλημμύρες στον κάμπο συνεχίζονται κανονικά, αναλόγως των μετεωρολογικών δεδομένων.

Οι κυβερνήσεις και οι περιφερειάρχες επαίρονται για τα αντιπλημμυρικά έργα που γίνονται – τα οποία καταστρέφονται όταν η Πίνδος και το Πήλιο δέχονται μεγάλα ύψη βροχής, που έχουν ως αποτέλεσμα να πλημμυρίζουν αρχικά οι παραπόταμοι του Πηνειού και στη συνέχεια το ίδιο το μεγάλο ποτάμι της Θεσσαλίας.

Ο λόγος είναι απλός – και όλοι οι ειδικοί συμφωνούν επ΄ αυτού: από τη στιγμή που δεν υπάρχουν αντιπλημμυρικά έργα στα βουνά, ο κάμπος θα πλημμυρίσει. Μπορεί η αιτία να είναι η κλιματική κρίση, μπορεί όντως να έχουμε φτάσει στο μη παρέκει με την αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας, αλλά η ουσία είναι ότι όσο τα έργα γίνονται στον θεσσαλικό κάμπο και όχι στην Πίνδο και στο Πήλιο, δεν πρόκειται να αλλάξει το παραμικρό.

Σε κάθε περίπτωση, η πλημμύρα έγινε για άλλη μία φορά – και χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις βρέθηκαν κάτω από το νερό. Άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και ένας – ακόμα απροσδιόριστος, αλλά σίγουρα μεγάλος – αριθμός συμπολιτών μας δεν έχουν πού να μείνουν, έχοντας χάσει την ίδια ώρα και την όποια περιουσία τους. Είναι ενδιαφέρον ότι για πρώτη φορά η πολιτεία αναφέρει μόνον τον αριθμό των αυτοψιών που γίνονται, χωρίς να δίνει τα αποτελέσματά τους. Πόσα είναι τα κόκκινα σπίτια ως ποσοστό των αυτοψιών; Πόσα είναι τα κίτρινα; Πόσα είναι τα πράσινα;

Η κυβέρνηση – και καλά κάνει – δίνει στη δημοσιότητα τα συνολικά ποσά που δόθηκαν στα πληγέντα νοικοκυριά μέσα σε λίγες ημέρες μετά από την καταστροφή. Όμως, ποια είναι η διέξοδος που δίνει σε αυτούς τους ανθρώπους; Είναι μια λύση παρόμοια με εκείνη που έδωσε η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ μετά την καταστροφή στο Μάτι – στεγαστική συνδρομή, με βάση το κρατικό τιμολόγιο και τραπεζικό δάνειο.

Όμως, η καταστροφή στη Θεσσαλία δεν έχει καμία σχέση με το Μάτι. Εκεί κάηκαν δεκάδες άνθρωποι μέσα σε μία ώρα – και προφανώς δεν έχει κανένα νόημα να συγκρίνει κανείς τέτοιες καταστάσεις με βάση τους νεκρούς, μιας και η κάθε ανθρώπινη ζωή έχει ανυπολόγιστη αξία.

Ωστόσο, στο τέλος της ημέρας ανυπολόγιστη αξία έχει και η ζωή εκείνων που επέζησαν – στο Μάτι χάθηκαν άνθρωποι και κατοικίες, πέρα από κάποιες λίγες επιχειρήσεις. Στον κάμπο, πέρα από τους ανθρώπους που δεν τα κατάφεραν, είναι ταυτόχρονα και τα σπίτια και οι περιουσίες – τα χωράφια και οι μικρές επιχειρήσεις, που συνήθως δεν έχουν ασφαλιστεί. Υπάρχουν σήμερα πολλοί συμπολίτες μας που δεν έχουν ούτε σπίτι, ούτε εισόδημα – και επειδή σε μεγάλο ποσοστό δεν είχαν καλύψει ασφαλιστικά τα αυτοκίνητά τους για φυσικές καταστροφές, δεν πρόκειται να αποζημιωθούν - πράγμα που κάνει το μέλλον τους σκοτεινό και τις υποχρεώσεις της πολιτείας μεγαλύτερες.

Είναι προφανές ότι τα μέτρα που ανακοινώθηκαν δεν επαρκούν. Μπορεί η κυβέρνηση να δίνει άμεσα την «πρωτη βοήθεια», αλλά μεσοπρόθεσμες απαντήσεις δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής. Για παράδειγμα, οι μεγάλες τεχνικές εταιρείες που με βάση το νέο νομοθετικό πλαίσιο θα κληθούν να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς – εξπρές για να αναλάβουν την επιδιόρθωση των ζημιών από την καταστροφή, θα μπορούσαν να κληθούν επίσης να αναλάβουν την ανακατασκευή των σπιτιών που καταστράφηκαν από την πλημμύρα, χωρίς να μπουν οι ιδιοκτήτες στην περιπέτεια της ανακατασκευής ή της επισκευής εν ευθέτω χρόνω, αντιμέτωποι με την αθάνατη ελληνική γραφειοκρατία. Μία τέτοια απόφαση θα επέτρεπε επίσης να μετακινηθούν χωριά – και να βρεθούν έξω από τις ζώνες πλημμυρικού κινδύνου. Θα άλλαζε τη μοίρα του θεσσαλικού κάμπου – και των ανθρώπων του.