Νίκος Φελέκης

Η ζωή δεν προσφέρει συχνά δεύτερες ευκαιρίες, τουλάχιστον όχι σε όλους. Ο Τσίπρας φαίνεται ότι είναι από τους τυχερούς. Οχι μόνο θα έχει δεύτερη ευκαιρία, αλλά ενδεχομένως και να ευδοκιμήσει ο στόχος του να επανέλθει στις πρώτες θέσεις του πολιτικού και κυβερνητικού παιχνιδιού. Μπορεί να συμφωνεί ή να διαφωνεί κάποιος με τον πρώην πρωθυπουργό, δεν μπορεί όμως να μην του αναγνωρίσει τον επαγγελματισμό και τη μεθοδικότητα με τα οποία επανασυστήνεται στο εκλογικό σώμα.

Ελάχιστα ενδιαφέρει αν αρωγός του είναι κάποια μεγάλη πολυεθνική εταιρεία επικοινωνίας. Είναι. Δεν έχει όμως καμία σημασία. Λάθος. Εχει. Και μάλιστα μεγάλη, αφού αποδεικνύει ότι ο Τσίπρας άλλαξε.

Συμβαδίζει με την εποχή του. Αναγνωρίζει ότι τη σήμερον ημέρα το πολιτικό μάρκετινγκ υπερτερεί των κομματικών και κινηματικών διαδικασιών. Εγκατέλειψε τις «εφόδους στον ουρανό» και ασπάστηκε το rebranding για να πρωταγωνιστήσει ξανά στον πολιτικό και δημόσιο βίο. Δεν τον ενδιαφέρουν οι αγωνίες του Φίλη, του Λάμπρου, του Σακελλαρίδη για τη Ριζοσπαστική Αριστερά. Οπως δεν τον ενδιαφέρει η γνώμη του Δραγασάκη, του Φάμελλου, του Χαρίτση, της Γεροβασίλη, του Παππά, της Αχτσιόγλου και των άλλων συντρόφων του, με τους οποίους από το 2015 έως το 2019 κυβέρνησε τη χώρα και μέχρι το 2023 καθόντουσαν στα έδρανα της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Απαγορευτικό

Γι’ αυτό και στην παρουσίαση του βιβλίου του, της «Ιθάκης», τους απαγόρευσε να βρίσκονται στην πλατεία του θεάτρου «Παλλάς» και τους έστειλε στον εξώστη. Ο ίδιος να μην τους βλέπει και αυτοί να τον θεώνται μακρόθεν. Και αυτό είναι πταίσμα μπροστά στη μεταχείριση που τους επεφύλαξε με την ομιλία του. Ούτε λίγο ούτε πολύ, τους είπε μικρούς, ιδιοτελείς και ανίκανους που δεν τους ενδιαφέρει να φύγει ο Μητσοτάκης, αλλά να διατηρήσουν τις καρέκλες τους και κατά συνέπεια ο ίδιος δεν θέλει να έχει σχέση μαζί τους. Ακόμη και συνεργάτες ή συχνοί συνομιλητές του Αλέξη εξεπλάγησαν από τη σφοδρότητα με την οποία επιτέθηκε στους πρώην συντρόφους του. Ολοι, μα όλοι από αυτούς που βρέθηκαν στον εξώστη δήλωναν, μετά την εκδήλωση, ενοχλημένοι και πικραμένοι. Δεν περίμεναν, έλεγαν, ο Τσίπρας να τους φερθεί με τέτοιο απαξιωτικό τρόπο. Και ιδιαίτερα ο Φάμελλος με τον Χαρίτση, οι οποίοι όχι μόνο εμφανίζονταν -και ήταν- πρόθυμοι να συμπορευτούν μαζί του, αλλά δημιούργησαν και ρήγματα στα κόμματά τους, και κυρίως στη Νέα Αριστερά, επειδή δεν ήταν όλα τα στελέχη και οι βουλευτές υπέρ της κοινής πορείας με τον πρώην πρωθυπουργό.

Τώρα, Φάμελλος και Χαρίτσης θα δυσκολευτούν, όπως άλλωστε και οι ίδιοι ομολογούν, να δώσουν πειστική απάντηση στην παρατήρηση συντρόφων τους όπως ο Πολάκης και ο Σκουρλέτης: «Σου τα λέγαμε ότι ο Τσίπρας δεν θέλει κανέναν που να τον τραβάει από το αριστερό μανίκι. Ούτε καν εσάς που είστε διαλλακτικοί, συνεργάσιμοι και επικεφαλής των κομμάτων με τα οποία υποτίθεται πρέπει να συνεργαστεί ο Αλέξης για να φτιαχτεί η μεγάλη και Κυβερνώσα Αριστερά, η Προοδευτική και Αντιδεξιά Παράταξη».

Βέβαια, το λάθος όλων αυτών, περιλαμβανομένων των «ανθρώπων του εξώστη», είναι ότι συνεχίζουν να νομίζουν πως ο Τσίπρας χωρίς αυτούς δεν μπορεί να κάνει ούτε μεγάλο κόμμα, ούτε να κερδίσει τον Ανδρουλάκη, ούτε να αμφισβητήσει το imperium του Μητσοτάκη. Πλανώνται. Και μάλιστα οικτρά.

Σύμφωνα με συνεργάτες του Αλέξη, τα ποιοτικά ευρήματα των μετρήσεων που μελετούν ο πρώην πρωθυπουργός και στελέχη του ινστιτούτου του δείχνουν ότι «δεν έχει καμία σημασία τι κάνουν αυτοί.

Ευτυχώς ή δυστυχώς. Και αυτό είναι μετρήσιμο». Και προσθέτουν: «Ολοι όσοι προέρχονται από τη μήτρα του ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορούν, σήμερα, να εκφράσουν με αποτελεσματικό και πρωτίστως πλειοψηφικό τρόπο την ανάγκη να υπάρξει πολιτική αλλαγή». Σύμφωνα με αυτούς, το μείζον για τον Τσίπρα είναι «να συγκροτήσει εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης της χώρας και ο κάθε πολίτης -ανεξάρτητα από ιδεολογικές προτιμήσεις και διαχρονικές κομματικές ταυτίσεις- να καταλάβει ότι τον περιλαμβάνει και αλλάζει τη ζωή του». Ως εκ τούτου, λένε, «οι χωροταξικές τοποθετήσεις (σ.σ.: ο εξώστης) δεν σηματοδοτούν τίποτα και δεν κρίνουν τίποτα σημαντικό».

«Παγίδα»

Αντίθετα, κάποιοι άλλοι τις δικαιολογούν υποστηρίζοντας ότι η... έξωση στον εξώστη έγινε επειδή ο Τσίπρας αντελήφθη ότι το Μαξίμου, αλλά και η Χαριλάου Τρικούπη, του την είχαν στημένη και την επομένη της εκδήλωσης θα έλεγαν και θα έγραφαν ότι «το rebranding του Τσίπρα σταμάτησε στον Φάμελλο και τον Χαρίτση, στον Παππά και τον Σπίρτζη, στην Αχτσιόγλου και τη Φωτίου». Αυτό, λένε συνομιλητές του Τσίπρα, ήθελε να αποφύγει ο Αλέξης. Να μην εμφανιστεί μια εικόνα με τον ίδιο στο βήμα και από κάτω στην πρώτη θέση όλη την... παλιοπαρέα. «Τη φωτογραφία με τον παλιό ΣΥΡΙΖΑ και την ειρωνική λεζάντα που θα την περιέγραφε ήθελε να αποφύγει ο πρώην πρωθυπουργός», μας λέει μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Τσίπρα, την (πολιτική και όχι μόνο επιστημονική) γνώμη του οποίου λαμβάνει σοβαρά υπ’ όψιν του ο Αλέξης.

Ωστόσο, όπως παραδέχονται και διαχρονικοί συνομιλητές του Τσίπρα, «αν η έξωση στον εξώστη μπορεί και να δικαιολογηθεί, εκείνο που είναι δύσκολο να αιτιολογηθεί είναι τα όσα απαξιωτικά είπε όχι για τον Κασσελάκη, τον Βαρουφάκη, τη Ζωή, τον Λαφαζάνη, τον Πολάκη, αλλά και για τον Φάμελλο, τον Χαρίτση και τους άλλους που πήγαν στο “Παλλάς” να τον ακούσουν και να στείλουν το μήνυμα ότι -εφόσον τους το ζητήσει- θα πορευτούν μαζί του». Η επιεικώς άγαρμπη συμπεριφορά του Τσίπρα όμως έναντι των πρώην συντρόφων του δεν είναι απότοκο της προσπάθειας να αποφύγει την παγίδα που εκτίμησε ότι του έχουν στήσει πρωτίστως ο Μητσοτάκης και δευτερευόντως ο Ανδρουλάκης, αλλά και επειδή θέλει να στείλει στους ψηφοφόρους, αλλά και στα γκρι κοστούμια της εξουσίας, το μήνυμα ότι όντως άλλαξε. Δεν είναι ο λαϊκιστής, ανεύθυνος και επιπόλαιος πολιτικός της περιόδου 2012-2023, αλλά ένας σοβαρός και εχέφρων υποψήφιος κυβερνήτης. Ενας πολιτικός που ωρίμασε και δεν θα επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος.

Η ταξιθεσία και η απαξίωση των πρώην συντρόφων του ουσιαστικά αποτελεί συνέχεια της -όποιας- αυτοκριτικής υπάρχει στο βιβλίο του για πρόσωπα και πολιτικές. Ο Τσίπρας δεν είναι πλέον ίδιος και δεν ενδιαφέρεται να έχει τις ίδιες παρέες. Αυτό ήταν το μήνυμά του. Και με αυτό, ως αζιμούθιο, θα πορευτεί εφεξής. Τουλάχιστον αυτό λένε όσοι συνομιλούν συχνά μαζί του. Επιπροσθέτως, διατείνονται πως ο Τσίπρας στην πορεία θα μπορέσει να ενσωματώσει και αυτούς που σήμερα γκρινιάζουν - και ιδιαίτερα όσους δεν είναι «σημαδεμένοι». Αλλωστε, μέχρι να πάρει τις οριστικές του αποφάσεις για τον φορέα με τον οποίο θα συμμετάσχει στις εκλογές υπάρχει χρόνος. Στο «Παλλάς» μπορεί να υπέδειξε την αυτοργάνωση ως μέθοδο συγκρότησης του κόμματος του οποίου θα ηγηθεί, όμως για να μπορέσει να ευδοκιμήσει αυτή η στρατηγική θα πρέπει να υπάρχει κόμμα με ιδρυτική διακήρυξη, συγκεκριμένους στόχους και στελεχιακό απαράτ.

«Οπως ο Ανδρέας»

Προφανώς, όσοι συμβουλεύουν τον Τσίπρα να επαναλάβει τον τρόπο με τον οποίο ο Ανδρέας Παπανδρέου ίδρυσε το ΠΑΣΟΚ το 1974 δεν έχουν μελετήσει καλά την Ιστορία. Στις 3 του Σεπτέμβρη ο Ανδρέας ανακοίνωσε την ίδρυση κόμματος, του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος. Η ιδρυτική του διακήρυξη έχει τέσσερις αρχές, 11 στόχους και 12 προτεραιότητες. Η αυτοργάνωση αφορούσε τη συγκρότηση των περιφερειακών οργάνων, τις τοπικές και νομαρχιακές επιτροπές. Η πρώτη ηγετική ομάδα, το Εκτελεστικό Γραφείο και η Κεντρική Επιτροπή ήταν απόφαση του αρχηγού. Κατά συνέπεια, αν ο Τσίπρας σκοπεύει να αντιγράψει τον Ανδρέα, θα πρέπει πρώτα να φτιάξει το κόμμα, να του δώσει όνομα και σύμβολο, να ανακοινώσει την Ομάδα Πρωτοβουλίας και να συγγράψει, με τους στενούς του συνεργάτες, την ιδρυτική διακήρυξη αναφέροντας περιληπτικά, αλλά συγκεκριμένα τι επιδιώκει.

Βέβαια, κάποιος θα πει -και ορισμένοι συνεργάτες του Τσίπρα το λένε- πως αυτά είναι «παλαιοντολογία», ότι σήμερα είναι άλλες οι συνθήκες. Ομως, αν ο Αλέξης θέλει όντως, όπως λέει, να ανασυστήσει την Προοδευτική Παράταξη και να ηγηθεί αυτής προκειμένου να αλλάξει βάρδια το γκουβέρνο, θα πρέπει τα προαναφερόμενα (διακήρυξη, στόχοι, ηγετική ομάδα) να τα ανακοινώσει. Εκτός κι αν θέλει να φτιάξει κάποιο πολιτικό μόρφωμα εντελώς προσωπικό. Αν επιδιώκει στις εκλογές να μη μετέχει με κόμμα, αλλά να είναι απλώς ο επικεφαλής της «λίστας Τσίπρα», έχει καλώς. Εξάλλου, δεν είναι λίγοι αυτοί που του εισηγούνται να αντιγράψει τον Μακρόν και όχι τον Ανδρέα. «Δέκα χρόνια κυβερνά τη Γαλλία ο Μακρόν, με προβλήματα μεν, αλλά χωρίς να έχει κάποιο κόμμα που να τον τραβάει από το μανίκι», του λένε όσοι προτιμούν να βρει 420 υποψήφιους βουλευτές, παρά να χάσει τον χρόνο του σε συγκρούσεις και ψυχοφθόρες διαδικασίες όπως γίνεται στα κόμματα.

Ενδεχομένως, θα επιλέξει τη μέση οδό. Το κόμμα, η ιδρυτική διακήρυξη, η ηγετική ομάδα θα ανακοινώνονται σταδιακά, όπως σταδιακά ανακοινώθηκαν η ίδρυση του ινστιτούτου, οι εκδηλώσεις, οι συναντήσεις στο εξωτερικό, το βιβλίο. Εξάλλου χρειάζεται χρόνο για να κατασταλάξει στο τι ακριβώς θέλει να κάνει, με ποιους και πώς. Ακόμη, λένε όσοι τον γνωρίζουν καλά, ο Αλέξης διερευνά το τοπίο, τους αντιπάλους, τον χρόνο και υπό ποιες συνθήκες θα γίνουν οι εκλογές. Δεν θέλει να βιαστεί.

Μπορεί οι άλλοι να βιάζονται να μάθουν τις προθέσεις του, για να δουν αν το σχέδιό του τους περιλαμβάνει ή για να τοποθετηθούν απέναντί του. Προφανώς, η γνώμη του είναι ότι με τα σημερινά δεδομένα η κυβέρνηση θα συνεχίσει να φθείρεται, η Αριστερά θα παραμένει κατακερματισμένη και το ΠΑΣΟΚ δεν θα επωφελείται. Αρα -και ειδικά αν οι κάλπες στηθούν τον Μάρτιο του 2027, όπερ και το πιθανότερο- έχει χρόνο για καλύτερη προετοιμασία, αλλά και για να του ετοιμάσουν το εναλλακτικό πρόγραμμα διακυβέρνησης οι 41 σύμβουλοι του ινστιτούτου του, το οποίο σχεδιάζεται να τυπωθεί σε βιβλιαράκι ώστε μετά το κόκκινο βιβλιαράκι του Μάο και το πράσινο του Καντάφι να έχουμε και το γαλαζοκίτρινο του Αλέξη.

Μέχρι όμως να αποφασίσει, θα πρέπει να σταματήσει να καταφεύγει στην ανάγκη να υπάρξει «Νέα Μεταπολίτευση». Το έχει πει ο Γιώργος Παπανδρέου το 2009. Το επανέλαβε ο Σαμαράς το 2011. Ο ίδιος ο Τσίπρας το είπε το 2016. Ακόμη και ο Ανδρουλάκης, με αφορμή τα 50 χρόνια από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, επικαλέστηκε τη Νέα Μεταπολίτευση το 2024. Και δεν είναι οι μόνοι. Εκατοντάδες άρθρα, ακόμη και βιβλία έχουν γραφτεί με αυτό τον τίτλο.

Τα τελευταία 20 χρόνια βρίσκεται στο στόμα πολλών πολιτικών και περισσότερων δημοσιολογούντων. Η «Νέα Μεταπολίτευση» δεν συνιστά στρατηγική και θα αποδειχθεί μία ακόμη πομφόλυγα αν ο Τσίπρας θεωρήσει ότι με αυτήν ως βουκέντρα μπορεί να τσιγκλήσει τους ψηφοφόρους για να προσέλθουν στις κάλπες. Αυτό που χρειάζεται η κοινωνία είναι ένα νέο όραμα, ένα εναλλακτικό πρόγραμμα διακυβέρνησης της χώρας, πολιτικές που να βελτιώνουν τη ζωή των πολιτών και θα προάγουν την υγιή επιχειρηματικότητα. Τους ψηφοφόρους δεν τους αφορά ποιος θα βγει δεύτερος, αλλά ποιος θα κερδίσει τον Μητσοτάκη. Δεν τους ενδιαφέρει αν αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα συνεχίσει να είναι ο Ανδρουλάκης ή θα του πάρει τη θέση ο Τσίπρας. Το κίνητρο για να σηκωθούν από τον καναπέ τους οι εκατοντάδες χιλιάδες προοδευτικοί ψηφοφόροι είναι να σταματήσει ο κατακερματισμός της πληθυντικής Κεντροαριστεράς και να υπάρξει ένα θελκτικό, ριζοσπαστικό και φιλόδοξο πολιτικό σχέδιο που μπορεί να φέρει πολιτική αλλαγή.

Το λάθος

Το λάθος του Τσίπρα στο «Παλλάς» δεν ήταν ότι απαξίωσε τους πρώην συντρόφους του ή και τον Ανδρουλάκη όταν υπονόησε πως αυτό που τον ενδιαφέρει είναι να είναι «πρώτος στο χωριό». Το λάθος του είναι ότι δεν κατανοεί πως τα λόγια είναι μαχαίρια. Και τις περισσότερες φορές στους αξιοπρεπείς ανθρώπους η υπόληψη υπερτερεί της υστεροβουλίας. Είναι απορίας άξιο πώς μπορεί να σχηματιστεί προοδευτικό μπλοκ εξουσίας όταν τα υφιστάμενα κόμματα της αντιπολίτευσης και τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν σε αυτά απαξιώνονται συλλήβδην. «Δεν μπορεί ο Αλέξης να μας καλεί να συμπήξουμε προοδευτικό μέτωπο για να διώξουμε τον Μητσοτάκη και ταυτόχρονα να μας αντιμετωπίζει ως ουτιδανούς», μας λέει πρώην υπουργός και κορυφαίο στέλεχος της αντιπολίτευσης. Οντως, εδώ ταιριάζει απόλυτα το «δυοίν θάτερον». Και μάλλον έχει δίκαιο ο Χαρίτσης όταν λέει, αναφερόμενος στα λεγόμενα και τη συμπεριφορά του Τσίπρα στους ανθρώπους του εξώστη, ότι «Λαϊκό Μέτωπο του ενός δεν υπήρξε και δεν θα υπάρξει ποτέ». Η απάντηση του Τσίπρα είναι πως ο ίδιος όταν καλεί σε συνεργασία τις προοδευτικές δυνάμεις δεν εννοεί τη δημιουργία Λαϊκού Μετώπου, αλλά τη μετατροπή της κοινωνικής δυσαρέσκειας σε πολιτική πλειοψηφία.

Η απάντηση του πρώην πρωθυπουργού στις ενστάσεις των πρώην συντρόφων του είναι ότι ο ίδιος δεν θέλει τη συγκόλληση των υφιστάμενων κομμάτων της Αριστεράς, αλλά την αναδιοργάνωση της Προοδευτικής Παράταξης. Μόνο που σε αυτή τη στρατηγική ο Τσίπρας πρέπει να λάβει υπ’ όψιν του ότι υπάρχει και το ΠΑΣΟΚ, με το οποίο θα πρέπει απαραιτήτως να συνεργαστεί αν οι εκλογικοί συσχετισμοί που θα προκύψουν δείξουν ότι μπορεί να σχηματιστεί αντιδεξιά κυβερνητική πλειοψηφία στη Βουλή. Κάτι που με τα σημερινά δεδομένα δεν φαίνεται εφικτό. Εξάλλου και ο ίδιος ο Τσίπρας, ασκώντας κριτική σε αυτούς που θέλουν να είναι πρώτοι στο χωριό, εμμέσως αναγνωρίζει ότι ο στόχος του, τουλάχιστον στις πρώτες εκλογές, είναι η δεύτερη θέση για να καθοδηγήσει αυτός τις εξελίξεις στην προοδευτική αντιπολίτευση. Τουλάχιστον αυτό λέει η δεύτερη πρόταση της φράσης «καλύτερα πρώτος στο χωριό παρά δεύτερος στην πόλη»...