Μιχάλης Στούκας

Όταν πρωταγωνιστές και πρωταγωνίστριες σε έκνομες πράξεις είναι, συχνά δυστυχώς, δεκατριάχρονα παιδιά υπάρχει σοβαρό πρόβλημα στην ελληνική κοινωνία.

Και επειδή οι «γενιές» είναι της μόδας, αναφέρομαι κυρίως σε άτομα γεννημένα τον 21ο αιώνα, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια της Generation Z (μετά το 2005) και σε όσους και όσες γεννήθηκαν μετά το 2010 (Generation Alpha).

Ανήκω στην Generation Χ (1965-1980). Οι γονείς μας ήταν άνθρωποι που έζησαν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ή γεννήθηκαν αμέσως μετά από αυτόν, γύρω στο 1950. Μεγαλώσαμε σε δύσκολες συνθήκες. Είχαμε ελάχιστα αλλά δεν μας έλειπε τίποτε. Προλάβαμε τις αλάνες, τους χωματόδρομους, τις ανοιχτές πόρτες των σπιτιών, την έννοια της γειτονιάς. Ξέραμε ποιος μένει δίπλα μας, όταν κάποιος στη γειτονιά είχε πρόβλημα έσπευδαν όλοι να τον βοηθήσουν. Είχαμε χρόνο και για σχολείο και για παιχνίδι. Τα Σαββατοκύριακα ειδικά παίζαμε ασταμάτητα. Σε δρόμους χωρίς αυτοκίνητα, ό, τι άθλημα μπορεί να φανταστεί κανείς. Και μέσα από τα παιχνίδια γινόμασταν περισσότερο επινοητικοί και οξυδερκείς κάνοντας παραλλαγές σε μερικά από αυτά ή θεσπίζοντας κανόνες που έμειναν στην ιστορία (π.χ. στα τρία κόρνερ, πέναλτι, στο ποδόσφαιρο).

Παίζαμε σε αυτοσχέδια γήπεδα, με πέτρες αντί για δοκάρια, σε χωματόδρομους και ασφαλτοστρωμένους δρόμους. Δεν παίζαμε μπάσκετ σε γήπεδα με μπασκέτες και καλάθια, ούτε βόλεϊ με φιλέ. Ένας σπάγκος δεμένος σε σταθερά σημεία στις άκρες του δρόμου ήταν αρκετός. Αυτή η έλλειψη επαφής με το φυσικό περιβάλλον και το κλείσιμο σε διαμερίσματα κλουβιά ευθύνονται για πολλά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νέοι και οι νέες. Όπως επίσης και το φόρτωμά τους με ατελείωτες δραστηριότητες. Φροντιστήρια, αθλήματα, εκμάθηση μουσικών οργάνων΄, χορός κ.ά. Πόσα άραγε από όσα αποκομίζουν τα παιδιά από όλα αυτά, τα αξιοποιούν στη ζωή τους; Σαφώς υπάρχουν και τα ταλέντα σε κάποιους τομείς, δεν είναι δυνατόν όμως όλα τα παιδιά να είναι χαρισματικά σε δέκα τομείς.

Και όταν άρχισαν τα ερωτικά σκιρτήματα υπήρχε σεβασμός. Ποτέ δεν φλερτάραμε κορίτσι για το οποίο ενδιαφερόταν κάποιος άλλος. Σεβόμασταν τα αγόρια, στη συντριπτική πλειοψηφία, τις κοπέλες, δεν χρησιμοποιούσαμε λεξιλόγιο οχετό, δεν εκθέταμε τα κορίτσια, δεν στήναμε ενέδρες σε όσους αντιπαθούσαμε. Όσον αφορά τις σχολικές επιδόσεις, δυστυχώς είμαι βέβαιος, ότι ακόμα και μέτριοι συμμαθητές και συμμαθήτριές μου θα ήταν πολύ καλύτεροι/-ες από το 90% των σημερινών μαθητών. Όσο για το μπούλινγκ; Κάποιοι το εμφανίζουν ως φαινόμενο των τελευταίων χρόνων. Για ρωτήστε τους παλιούς για να μάθετε… Υπήρχε ανέκαθεν ως φαινόμενο, αλλά σε πιο ήπιες μορφές.

Τότε όμως, στην Α’ Γυμνασίου από τους 40 μαθητές του τμήματός μου, οι 18 έμειναν στάσιμοι! Τα 8 τμήματα της Α’ Γυμνασίου, έμειναν 4 στη Γυμνασίου! Και όλα αυτά, στο Περιστέρι, σε δημόσιο σχολείο… Τώρα θεωρείται αδιανόητο κάτι τέτοιο. Όποιοι εκπαιδευτικοί τολμήσουν να αφήσουν πολλούς μαθητές στην ίδια τάξη, θα διαπομπεφθούν και θα κινδυνεύσουν ακόμα και με ξυλοδαρμό από τους θερμόαιμους γονείς των «αδικημένων». Όσο για τα αυτοκίνητα; Τη δεκαετία του ’70 και ως τα μέσα της δεκαετίας του ’80 τουλάχιστον, ήταν πολύ λίγα. Πάντως, και όσοι γονείς είχαν αυτοκίνητο, δεν μάθαιναν τα παιδιά τους να «οδηγούν» από τα 12. Δεν ήταν μαγκιά η οδήγηση, γιατί οι γονείς αναγνώριζαν ότι το τιμόνι στα χέρια ενός έφηβου μετατρέπεται σε φονικό όπλο…

Δυστυχώς όμως, μέσα σε μερικές δεκαετίες τα πράγματα άλλαξαν θεαματικά, προς το χειρότερο… Αγόρια 12 και 13 ετών περιφέρονται με μαχαίρια είτε για να ληστέψουν συνομηλίκους τους ή και μεγαλύτερους είτε για λόγους (αντ)εκδίκησης. Άλλοι συνομήλικοί τους παρακολουθούν το «θέαμα» και απαθανατίζουν στα κινητά το ανελέητο ξυλοκόπημα, αντί να παρέμβουν.

Κορίτσια, δυστυχώς αυτό είναι όψιμο φαινόμενο, μαλλιοτραβιούνται και δέρνονται μεταξύ τους ανηλεώς. Οι λεγόμενες «προσωπικές στιγμές» μεταξύ δύο εφήβων μοιράζονται στα κινητά φίλων και γνωστών. Άλλες «πατέντες» όπως π.χ. το κολάζ με το πρόσωπο μιας έφηβης, στο γυμνό σώμα μιας άγνωστης έχουν δει κατά καιρούς το φως της δημοσιότητας. Η εξάρτηση από τα λεγόμενα smartphones οδηγεί σε εθισμό, ανοησίες και καμένους εγκεφάλους. Οι γονείς των παιδιών, οι οποίοι ανήκουν και στην Generation Χ, μην θέλοντας τα παιδιά τους να υστερούν από τα υπόλοιπα μπαίνουν στη διαδικασία αγοράς πανάκριβων κινητών. Τα αποτελέσματα της εξάρτησης των παιδιών από τα «έξυπνα τηλέφωνα» και τα σόσιαλ μίντια τα βλέπουμε καθημερινά. Άλλοι πάλι γονείς, που οι ίδιοι δεν ξέρουν καλά καλά να οδηγούν, καμαρώνουν όταν μαθαίνουν τα παιδιά τους οδήγηση στα 14 ή στα 15 τους. Τα αποτελέσματα; Ενίοτε τραγικά. Το πρόσφατο τροχαίο στη Λούτσα με τους δεκαπεντάχρονους είναι χαρακτηριστικό δείγμα. Ένα παιδί 15 ετών νεκρό και άλλα δύο σοβαρά τραυματισμένα.

Φυσικά, αυτό δεν περιορίζεται μόνο στους ανήλικους, αλλά και σε μεγαλύτερους. Τρέχουν με 200+ χλμ. στους δρόμους του πουθενά και περήφανα «ανεβάζουν» τις μαγκιές τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ευτυχώς που διαφημίζουν τις εγκληματικές τους πράξεις, γιατί έτσι πέφτουν εύκολα στα χέρια της Αστυνομίας. Κάποιοι από αυτούς είναι νηφάλιοι, κάποιοι άλλοι (και κάποιες άλλες) έχουν πιει τον άμπακο.

Και βέβαια, τον άμπακο πίνουν και πολλά ανήλικα παιδιά και γίνονται κουρούμπελο. Αποτέλεσμα; Λιποθυμίες ή άλλες παρενέργειες και μεταφορά στα νοσοκομεία… Όσο για τα τσιγάρα και τα ναρκωτικά; Δυστυχώς, φαίνεται ότι οι χρήστες και των μεν και των δε είναι πολλοί στις εφηβικές και μετεφηβικές ηλικίες. Όταν στα 16 ή 17 σου ψάχνεις τεχνητούς παραδείσους, σύντομα θα συναντήσεις τον φυσικό παράδεισο ή ό, τι άλλο υπάρχει…

Και σε άλλα θέματα να πάμε, πάλι σε τοίχο θα πέσουμε. Γνώσεις; Ανύπαρκτες, πέρα από αυτές που αφορούν τα κινητά, τους υπολογιστές ή το αντικείμενο σπουδών τους. Ένας φοιτητής ή μία φοιτήτρια Μαθηματικών π.χ. πιθανότατα δεν γνωρίζει πέντε ήρωες του 1821, ενώ μια φοιτήτρια ή ένας φοιτητής της Φιλοσοφικής Σχολής αδυνατεί να λύσει μια πρωτοβάθμια εξίσωση.

Σεβασμός; Άγνωστη λέξη. Αγένεια, μαγκιά, βωμολοχίες, λεξιλόγιο λαχαναγορίτη της παλιάς εποχής (και από τα δύο φύλα πλέον, δυστυχώς…) και χλεύη στους μεγαλύτερους. Όποιος ή όποια είναι πάνω από 30 ή 35 ετών θεωρείται μεσήλικας, οι πενηντάρηδες μπαρμπάδες και οι εβδομηντάχρονοι χούφταλα και εσχατόγεροι. Το κοντέρ του χρόνου όμως γράφει ανελέητα… Μακάρι να φτάσουν και εκείνοι στις ηλικίες που τώρα χλευάζουν και να ζήσουν πολύ περισσότερο και θα καταλάβουν πόσο λαθεμένο είναι το τωρινό σκεπτικό τους.

Δεν είναι όμως τα παιδιά υπεύθυνα αποκλειστικά για τη σημερινή κατάσταση. Τα πάντα ξεκινούν από την οικογένεια. Παιδιά χωρισμένων γονιών, που πηγαινοέρχονται από τον έναν στον άλλον, παιδιά οικογενειών όπου οι γονείς ζουν συμβατικά μαζί ή ακόμα και πιο «φυσιολογικών» οικογενειών, όπου οι γονείς δουλεύουν συνεχώς για να τα βγάλουν πέρα, μοιραία θα έχουν δυσκολίες. Και τέλος, προφανώς, η πολυπολιτισμική Ελλάδα των τελευταίων 30 περίπου χρόνων, δεν έχει καμία σχέση με την Ελλάδα των προηγούμενων δεκαετιών…

Να ξεκαθαρίσω ότι δεν έχω καμία εμπάθεια προς τα νέα παιδιά, ούτε θέλω να ανοίξω κανένα beef μαζί τους. Όπως θίγω τα κακώς κείμενα και στηλιτεύω τους μεγαλύτερους, ένιωσα την ανάγκη να αναφερθώ και στα νέα παιδιά. Κι αν δυστυχώς, οι μεγαλύτεροι δεν έχουν περιθώρια βελτίωσης και η κατάστασή τους είναι συνήθως, μη αναστρέψιμη, εσείς οι νέοι έχετε όλη τη ζωή μπροστά σας και όλα τα περιθώρια να πραγματοποιήσετε τα όνειρά σας. Αν σας αφήσουν βέβαια και κάποιοι, εκκολαπτόμενοι, προς το παρόν, αντίπαλοι, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και δεν μετατρέψουν όχι μόνο εσάς, αλλά ακόμα και τους ίδιους τους δημιουργούς τους σε υποχείρια τους…

ΥΓ. Στη μνήμη του παιδικού μου φίλου Χρήστου, που έφυγε νωρίς, νικημένος από τον καρκίνο…