Ιωάννης Κ. Καλαβρουζιώτης

Είναι σαφές ότι οι περί τίς 20 χιλ. νέοι μας που τελικά δεν θα καταφέρουν την εισαγωγή τους θα επιδιώξουν την εγγραφή και εισαγωγή τους κατά ένα ποσοστό στα νέα ΝΠΠΕ.

Η Χώρα μας βάσει του Βάσει του Νόμου 5094/2024, έχει ήδη αδειοδοτήσει τέσσερα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης, που λειτουργούν σαν παραρτήματα ξένων Πανεπιστημίων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Αναμένουν δε στην σειρά για πιθανή αδειοδότηση άλλα δέκα (οι πέντε αιτήσεις αφορούν υποβληθείσες της προηγούμενης χρονιάς).

Κα εδώ γεννάται το πρώτο ερώτημα: Τα νέα αυτά ΝΠΠΕ έρχονται να καλύψουν την ανάγκη των νέων Ελλήνων φοιτητών που σπουδάζουν σήμερα στην Ευρώπη και που υπολογίζονται περί τους 40-50 χιλιάδες; Είναι γνωστό ότι οι σπουδές στο εξωτερικό επιλέγονται για διάφορους λόγους και ενδεχόμενα ένα και όχι τόσο ευκαταφρόνητο ποσοστό των 50 χιλ. νέων δεν επιλέγουν μέχρι σήμερα να σπουδάσουν σε κάποια σχολή στην Ελλάδα και επιλέγουν εξ αρχής σπουδές στο εξωτερικό.

Όπως όμως και να έχει οι προτείνοντες τα νέα ΝΠΠΕ γνωρίζουν καλά τα οφέλη του εγχειρήματος και για τον λόγο αυτό επιθυμούν διακαώς την πολυπόθητη αδειδοτησή τους.

Όπως εξελίσσεται η κατάσταση στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση το ζήτημα πλέον δεν εντοπίζεται στο τι επιθυμούν οι ιθύνοντες των πρώην κολλεγίων που νόμιμα αποκτούν την άδεια λειτουργίας σαν ΝΠΠΕ, αλλά το τι γίνεται με το Δημόσιο Ελληνικό Πανεπιστήμιο στην νέα εποχή που διανύουμε.

Σήμερα ακούγεται σιγοψυθιριστά θάλεγα να μπαίνει το ζήτημα μήπως δηλαδή θα πρέπει να συζητήσουμε για το δημόσιο πανεπιστήμιο στην νεα εποχή; Με άλλα λόγια δεν έχουμε βρει το θάρρος εισέτι όχι απλά να αποδεχθούμε την νέα κατάσταση αλλά κυρίως να απαντήσουμε δυναμικά και με ακαδημαϊκούς όρους στην νέα διαμορφούμενη κατάσταση. Και δυστυχώς αυτά συμβαίνουν την εποχή όπου:

α. τα ονομαζόμενα περιφερειακά πανεπιστήμια (και δεν υιοθετώ καθόλου τον λανθασμένο αυτόν όρο) αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες με σπουδαιότερο την μικρή ζήτηση και εγγραφή νέων φοιτητών.

β. η υπογεννητικότητα στην Χώρα μας αναδεικνύεται σε σοβαρό πρόβλημα, όπου οι γεννήσεις το 2025 ήταν λιγότερες από 70 χιλ. και όπου δυστυχώς προβλέπεται το 2050 ο πληθυσμός μας να είναι λιγότεροι των 7,5 εκατ. κατοίκων.

γ. η έρευνα δεν μπορεί να προσδώσει ώριμους καρπούς ένεκα κυρίως των γραφειοκρατικών διαδικασιών που παρεμποδίζουν την ώθηση για την διασύνδεση πανεπιστημίων και βιομηχανίας κάτι που επιβραδύνει την ερευνητική δυναμική μας.

δ. η μη χορήγηση πέραν των υποτροφιών κατ’ έτος του ΙΚΥ, άλλων διευκολύνσεων (οικονομικών, εργασιακών) από την πολιτεία –τράπεζες στους φοιτητές αντίστοιχες με τα λειτουργούντα πανεπιστήμια στο εξωτερικό και κυρίως στην Ευρώπη (κάτι που εύκολα θα προσπαθήσουν τα νέα ΝΠΠΕ στην Ελλάδα).

Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα που σε γενικές και μόνον γραμμές περιγράφηκε, καταβάλλονται προσπάθειες συντελεστών του δημόσιου πανεπιστημίου για την ανάπτυξη και λειτουργία ξενόγλωσσων προγραμμάτων σπουδών για προσέλκυση νεών φοιτητών αλλά και του θεσμού Study in Greece που ομολογουμένως προσπαθεί στα πλαίσια της διεθνοποίησης.

Αλλά στα αλήθεια ποιων ξένων φοιτητών;

Το δημόσιο πανεπιστήμιο θα πρέπει να δράξει και να αξιοποιήσει την μεγάλη ευκαιρία που του δίνεται. Να εκμεταλλευθεί όχι μόνον την παρούσα ευρωπαϊκή συγκυρία με τα προβλήματα ένεκα του brexit στο Ηνωμένο Βασίλειο που έχει προκαλέσει εκεί σημαντική μείωση προσέλκυσης ξένων φοιτητών, αλλά και να σχεδιάσει άμεσα διεθνείς συνεργασίες με πανεπιστήμια της Ασίας. Μην ξεχνάμε ότι 1,5 εκατ. νέων ασιατών φοιτητών σπουδάζουν στην Ευρώπη και που κυρίαρχα προέρχονται από την Κίνα και Ινδία.

Η Χώρα μας ξέχωρα από τις εξαιρετικές σπουδές σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών πλήρως πιστοποιημένα από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), προσφέρει πατροπαράδοτη ελληνική φιλοξενία, στοιχεία απαραίτητα για την διαμονή και την μετέπειτα ενδεχόμενα διασύνδεση των πτυχιούχων ανάλογα με την ειδικότητα με την έρευνα, την βιομηχανία, τον πολιτισμό και τις τέχνες. Ας μην ξεχνάμε ότι η πλειοψηφία των πολιτών αυτών είναι λάτρεις της ελληνικής κουλτούρας και του πολιτισμού.

Το δημόσιο πανεπιστήμιο είναι καιρός να ανοίξει τα φτερά του μέσα από μελετημένες αποφάσεις των συμβουλίων διοίκησης και Συγκλήτου, κυρίως όμως με την στήριξη του εξαιρετικού ακαδημαϊκού και του τεχνικού-διοικητικού προσωπικού που διαθέτει, στηρίζοντας σύγχρονα Π.Σ. και να αποτελέσει έτσι βασικό πυλώνα όχι μόνον διεθνούς ακαδημαϊκής ανάπτυξης αλλά και οικονομικής ανάκαμψης κάτι που έχει ανάγκη τη Χώρα γενικότερα. Η ορθή τα τελευταία χρόνια διοργάνωση συμπληρωματικών εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων σε επίπεδο θερινών σχολείων, σύντομων στοχευμένων προγραμμάτων σπουδών που βοηθούν τους νέους επιστήμονες στον επαγγελματικό τομέα, θα πετύχουν τον στόχο τους μόνο αν συνδυαστούν αρμονικά με επαγγελματικούς φορείς της Χώρας μας και του εξωτερικού αλλά και αξιοποιώντας στο έπακρον το μεγάλο κομμάτι του ελληνισμού που ακούει στο όνομα Ομογένεια.

Αν δεν επιχειρήσει τα αμέσως απόμενα χρόνια την φυγή προς τα εμπρός και παραμείνει στις αγκυλώσεις του χθες τότε είναι σίγουρο, ότι θα δοθεί ασφαλώς η δυνατότητα να καλυφθεί στο μέγιστο το όποιο κενό από τα λειτουργούντα ΝΠΠΕ με ότι αυτό συνεπάγεται για το Ελληνικό Δημόσιο Πανεπιστήμιο και το μέλλον του.

Ώρα αποφάσεων από τα δικά μας αυτοδιοικούμενα ΝΠΔΔ και όχι πρόσκαιρη αντιμετώπιση των όποιων υπαρκτών ζητημάτων με μισόλογα και αφορισμούς, αλλά με συγκεκριμένες προτάσεις προς την Κυβέρνηση για άμεση υλοποίηση. Η ενδεχόμενη ευκαιριακή προσαρμοστικότητα στο νέο ακαδημαϊκό τοπίο δεν είναι ικανή από μόνη της να απαντήσει στα νέα δεδομένα και απαιτούνται τεκμηριωμένες στρατηγικές ανάπτυξης που θα επιτρέψουν στην συνέχεια ένα επιδιωκόμενο Άλμα στην Ελληνική Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

* Ιωάννης Κ. Καλαβρουζιώτης, Καθηγητής-τ. Πρόεδρος Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου