Ανδρέας Ζούλας

Λίγες ημέρες πριν από το κομματικό του συνέδριο - που υποτίθεται ότι πρέπει να αποτελέσει την αφετηρία της «εξόρμησης» ενόψει των εκλογών του 2027 - το ΠΑΣΟΚ διαμορφώνει τις «τάσεις» του που ετοιμάζονται να ριχτούν σε εντονότερη από ό,τι μέχρι τώρα αντιπαράθεση…

Στο κόμμα της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης υπάρχει μια μόνιμη σύγχυση και θολούρα ως προς τις δυνατότητές του να δράσει ως αξιόπιστος πολιτικός φορέας εξουσίας, κάτι που τελικώς έχει κρίσιμη σημασία καθώς μας χωρίζουν από τις εκλογές, το πολύ δώδεκα μήνες… Από την όλη δράση του ΠΑΣΟΚ μένει στον πολίτη σήμερα και ψηφοφόρο μετά από λίγους μήνες το τελικό συμπέρασμα ότι «αυτοί οι άνθρωποι δεν μπορούν να κυβερνήσουν». Απολύτως λογικό και δικαιολογημένο το συμπέρασμα όταν οι πάντες βλέπουν ότι «ηγετικά στελέχη» - τα οποία σε μια «κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ» θα ήταν «πρωτοκλασάτοι υπουργοί» - μαλώνουν σήμερα «περί όνου σκιάς», κατά το αρχαίο… περιπαικτικό, ρητό. Και μαλώνουν ενώ στην ουσία, καθώς οι ίδιοι λένε, συμφωνούν, δηλώνοντας ότι δεν αμφισβητούν τον αρχηγό τους…

Πράγματι, δεν υπάρχει κανείς από τα στελέχη αυτά που να αμφισβητεί τον «κομματικό στόχο» που προσδιορίζεται από την φράση «μάχη για την πολιτική αλλαγή». Συμφωνούν ακόμη και με την - εξ αντικειμένου εξωπραγματική με τα σημερινά δεδομένα - κεντρική θέση «νίκη έστω και με μία ψήφο». Συμφωνούν επίσης και με την «αυτόνομη διεκδίκηση της νίκης». Για να αρχίσουν οι διαφοροποιήσεις και τα … λογικά αδιέξοδα που είναι, πολύ περισσότερο, πολιτικά αδιέξοδα…

Ανεξάρτητα τού τι λέγεται, σήμερα στο ΠΑΣΟΚ δύο είναι οι «ηγετικές προτάσεις» Του κ. Ανδρουλάκη και του κ. Δούκα. Αμφότερες, κατά την γνώμη μου, πολιτικά ατελέσφορες…

-Κατά την πρόταση Ανδρουλάκη το κόμμα πηγαίνει αυτοδύναμο στις εκλογές και επιδιώκει την νίκη «έστω και με μία ψήφο». Σε περίπτωση που αυτό … επιτυγχάνεται - ας πούμε, δηλαδή, ότι το 13% των δημοσκοπήσεων θα γίνει 28-30% στην κάλπη - και ο κ. Ανδρουλάκης παίρνει την πρώτη διερευνητική εντολή. Όπως έχει πει θα συμπράξει με όποιον αποδεχθεί το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ, όχι όμως με την Νέα Δημοκρατία. Μπορεί κανείς να φανταστεί με ποιες δυνάμεις θα συμπράξει το ΠΑΣΟΚ στην περίπτωση αυτή; Οι υπάρχουσες δυνάμεις είναι δεδομένες: ΣΥΡΙΖΑ, Κασσελάκης, Βαρουφάκης (αν μπουν στην Βουλή και αν αποδεχθούν το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ) και «κόμμα Τσίπρα, αν ιδρυθεί και αν … αποδεχθεί το πρόγραμμα ΠΑΣΟΚ και την … ηγεσία Ανδρουλάκη. (Το «κόμμα Καρυστιανού» και αν ιδρυθεί, δεν το υπολογίζω, καθώς εκείνη έχει δηλώσει ότι δεν συνεργάζεται με κανένα κόμμα και κανέναν πολιτικό του σημερινού πολιτικού φάσματος)…

Τι Κυβέρνηση και τι διακυβέρνηση προτείνει ο κ. Ανδρουλάκης στον Έλληνα πολίτη-ψηφοφόρο; Άγνωστοι το «σχήμα» και το «κυβερνητικό πρόγραμμα» που θα πρέπει να αναπτυχθεί σε ένα γνωστότατο, δυσχερές περιβάλλον της χώρας και δυσμενέστατο και ασταθές διεθνώς…

-Η «πρόταση Δούκα» ελάχιστα διαφέρει, αλλά έχει ουσιαστικές ιδιαιτερότητες: Πρώτον είχε ταχθεί υπέρ της διεύρυνσης προς τα Αριστερά σε συνάρτηση με την διενέργεια «προγραμματικού διαλόγου» Η πρόταση όσον αφορά την προεκλογική περίοδο «μεταλλάχθηκε» και οδήγησε στην διεύρυνση «κατά Ανδρουλάκη», η οποία στο μέτρο που έγινε προκάλεσε διαμαρτυρίες των φίλων και «την χλεύη των αντιπάλων» (κατά την γνωστή του Γεωργίου Παπανδρέου ρήση, για όσους την θυμούνται). Βασική αντίρρηση του κ. Δούκα – και απαίτηση – είναι να τεθεί στο Συνέδριο πρόταση για την δέσμευση ότι το ΠΑΣΟΚ δεν θα συνεργαστεί με την Νέα Δημοκρατία μετεκλογικώς. Η άρνηση του κ. Ανδρουλάκη να θέσει τέτοιο θέμα εκλαμβάνεται από τον κ. Δούκα – που λέει ότι δεν τον αμφισβητεί - ως ενέργεια που δίνει το μήνυμα πως το ΠΑΣΟΚ «αφήνει τα πάντα ανοιχτά» (με ό,τι αυτό σημαίνει για την στάση τού κ. Δούκα και προεκλογικώς και μετεκλογικώς)… Για τα μετεκλογικά ο κ. Δούκας πιστεύει ότι αν το ΠΑΣΟΚ δεν κερδίσει «έστω και με μία ψήφο», θα πρέπει να μείνει στην Αντιπολίτευση. Αν κερδίσει… Τότε, λογικώς, θα πρέπει να αρχίσει ο προτεινόμενος από αυτόν «προγραμματικός διάλογος» (με τις δυνάμεις και τους πολιτι8κούς που προανέφερα). Η διαφορά είναι ότι κατά τον κ. Δούκα θα πρέπει μετεκλογικώς να αρχίσει ο διάλογος για την κατάρτιση προγράμματος, Κυβερνητικού, με άλλες πολιτικές δυνάμεις στις οποίες δεν παραλείπει να υπολογίσει ακόμη και την («Συνεργασία») ΑΝΤΑΡΣΥΑ.

Αυτές είναι οι δύο κυρίαρχες θέσεις ενόψει του Συνεδρίου της προσεχούς εβδομάδος, με πρωταρχικό θέμα συζήτησης τις «διαγραφές», με αφορμή την διαγραφή Κωνσταντινόπουλου. Οι πάντες είτε καταδικάζουν είτε παίρνουν αποστάσεις. Αντίθετα ο κ. Ανδρουλάκης, προφανέστατα συνδέοντάς τες με κριτική κατά «προγραμματικών θέσεων» του κόμματος τις νομιμοποιεί, ιδίως μάλιστα ενόψει Συνεδρίου, οι αποφάσεις του οποίου θα αποτελούν «θέσφατο», που θα λειτουργεί υπέρ αυτού. Όπως υπέρ του κ. Ανδρουλάκη «λειτουργεί» και η σύνθεση του Συνεδρίου, καθώς από τους 4.000 συνέδρους οι 2.100 ανήκουν στην «τάση» του, έναντι των 1.050 της «τάσης Χριστοδουλάκη), των 500 και κάτι της «τάσης Γερουλάνου» και των – μόλις – 270 της «τάσης Δούκα»).

Φαντάζεται κανείς τι «γόνιμος διάλογος» και τι συντροφικός «ευγενής ανταγωνισμός» θα αναπτυχθεί μεταξύ των «τάσεων» που πρέπει να «δουλέψουν» και να «συνεργαστούν» για την εκλογή των στελεχών προς συγκρότηση των κεντρικών διοικητικών οργάνων του ΠΑΣΟΚ.

Με αυτή την κατάσταση δεδομένη και … μετά βεβαιότητος προδικαζομένη, ορισμένοι θυμήθηκαν - και ο κ. Ανδρουλάκης χρησιμοποίησε, σε μια θλιβερή παραλλαγή της - την γνωστή φράση του Ανδρέα Παπανδρέου. Την θυμίζω και εγώ, στην αυθεντική της εκδοχή:

«Το ΠΑΣΟΚ δεν γεννήθηκε για να αποτελέσει διάττοντα αστέρα στα δημόσια πράγματα του τόπου. Ούτε χαρίζεται, ούτε κληρονομείται, ούτε τεμαχίζεται σε τιμάρια».

Θυμίζω ότι η φράση ελέχθη σε κομματική εκδήλωση το 1995 - ένα χρόνο πριν πεθάνει ο Ανδρέας Παπανδρέου - και ενώ είχε αρχίσει η εξαιρετικά ταραγμένη συζήτηση για την διαδοχή του.

Όμως πρέπει να θυμίσω και κάτι πολύ σημαντικότερο: Ο Ανδρέας Παπανδρέου, στην ίδια εκείνη κομματική εκδήλωση, είχε προσδιορίσει ως το σημαντικότερο που εισέφερε στην πολιτική ζωή του τόπου το ΠΑΣΟΚ, το γεγονός ότι μπόρεσε να κρατήσει ενωμένο τον χώρο του κέντρου για είκοσι χρόνια, γεγονός πρωτοφανές και μοναδικό στην πολιτική μας ιστορία.

Και επειδή οι ιθύνοντες και οι «τάσεις» του ΠΑΣΟΚ μάλλον δεν αντιλαμβάνονται τι ακριβώς εννοούσε ο Ανδρέας Παπανδρέου με τις επισημάνσεις αυτές, τους διευκολύνω:

Με την πρώτη δήλωση ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ δεν εκφράζει βεβαιότητα ότι το κόμμα του θα συνεχίσει να «δεσπόζει» στην πολιτική ζωή του τόπου, αλλά αντίθετα, εκφράζει τον φόβο του για το μέλλον του ΠΑΣΟΚ. Η δεύτερη επισήμανση του Ανδρέα Παπανδρέου καθιστά εξάλλου κριτήριο της αξίας του ΠΑΣΟΚ ως πολιτικού φορέα εξουσίας το αν εκφράζει ή όχι τυν κεντρώο χώρο.

Σήμερα, μετά από μακρά πορεία απαξίωσής του - που άρχισε αμέσως μετά τον θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου - το ΠΑΣΟΚ έχει χάσει τον χώρο του Κέντρου. Αυτό δε, καλύτερα από κάθε τι άλλο, αποδεικνύεται από τα αποτελέσματα της προσπάθειας «διεύρυνσής» του. Η κατά Ανδρουλάκη «διεύρυνση απέφερε μόνον αριστερά στελέχη και αριστεριστές. Ενώ ο κ. Δούκας, όπως προελέχθη, προσβλέπει ακόμη και στην ΑΝΤΑΡΣΥΑ.

Έτσι, μεγάλο μέρος των παραδοσιακών κεντρώων ψηφοφόρων έχει εγκαταλείψει το ΠΑΣΟΚ ως πολιτικό φορές-εκφραστή της νοοτροπίας του και μάλιστα ως πολιτικό φορέα κυβερνητικής εξουσίας…

Σήμερα το ΠΑΣΟΚ πηγαίνει προς το Συνέδριό του. Όλοι οι κομματικοί παράγοντες και τα στελέχη του το χαρακτηρίζουν ως «αφετηρία» ενόψει των εκλογών. Εγώ, επειδή ακριβώς υπάρχει μια αφετηρία, αλλά «πολλά τέρματα» και πολλοί «δρόμοι» που οδηγούν σ’ αυτά, πιστεύω ότι ούτε την κατάσταση θα αποσαφηνίσει, ούτε την «εσωστρέφεια» και τις αντιπαραθέσεις «τάσεων» και προσώπων θα τερματίσει. Και για να απεικονίσω την κατάσταση στο ΠΑΣΟΚ «κατά και μετά το Συνέδριο» επιτρέψτε μου να ανατρέξω στον ιστορικό-στρατηγό Ξενοφώντα και στον … Γάλλο φιλόσοφο-συγγραφέα Ζαν Πωλ Σάρτρ.

-Ο Ξενοφών κλείνει τα «Ελληνικά» του με την Μάχη της Μαντινείας, στην οποία αντιπαρατέθηκε όλη η Ελλάς, χωρισμένη σε δύο στρατόπεδα. Οι πάντες πίστευαν ότι μετά την νίκη του ενός θα αποσαφηνιζόταν η κατάσταση. Συνέβη όμως, ενώ νικούσαν οι Θηβαίοι, να σκοτωθεί ο αρχηγός τους Επαμεινώνδας και η μάχη να λήξει χωρίς νικητή. Τα δύο μέρη φέρονταν ταυτόχρονα ως νικητές και ως ηττημένοι (στήνοντας τρόπαια, ως νικητές, αλλά και ζητώντας άδεια για την περισυλλογή των νεκρών, ως ηττημένοι).. Και η κατάσταση μετά την μάχη ήταν πολύ περισσότερο συγκεχυμένη από ό,τι πριν…

-Ο Ζαν Πωλ Σαρτρ, στο εφιαλτικό θεατρικό του έργο «Η κόλαση είναι οι άλλοι» (ή «Κεκλεισμένων των θυρών») εμφανίζει τρεις νεκρούς, έναν άνδρα και δύο γυναίκες, που κλεισμένοι σε ένα δωμάτιο αλληλοβασανίζονται με την ανάμνηση και υπόμνηση των εν ζωή πράξεών τους… Στο τέλος αντιλαμβάνονται ότι αυτό ακριβώς είναι το αιώνιο μαρτύριό τους… Και πέφτουν εξουθενωμένοι στις πολυθρόνες τους πνιγμένοι σε υστερικά γέλια. Τα γέλια σταματούν και μετά από μια βαθιά σιγή ο άνδρας σηκώνεται και λέει την φράση με την οποία κλείνει η Αυλαία: «Ωραία. Ξαναρχίζουμε»…