Ανοικτό άφησε ο
Ντόναλντ Τραμπ το ενδεχόμενο οι Ηνωμένες Πολιτείες να αναθεωρήσουν τη στάση τους απέναντι στο καθεστώς των
Νησιών Φόκλαντ, ή Μαλβίνας όπως τα αποκαλεί η
Αργεντινή, επαναφέροντας στο προσκήνιο μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές διαφορές στον Νότιο Ατλαντικό. Η τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου έρχεται ενώ η Ουάσιγκτον εντείνει τις πιέσεις προς τη
Βρετανία για αύξηση των αμυντικών της δαπανών και των συνεισφορών της στο ΝΑΤΟ.
Ερωτηθείς τη Δευτέρα 31 Αυγούστου στο Οβάλ Γραφείο εάν επανεξετάζει την αμερικανική θέση για την κυριαρχία των νησιών, ο Τραμπ απέφυγε να δώσει σαφή απάντηση για το ποια θα μπορούσε να είναι η τελική απόφαση.
«Υποβάλλω πάντα όλες τις θέσεις σε επανεξέταση. Αυτή είναι μία ανάμεσα σε άλλες», είπε χαρακτηριστικά.
Η ουδέτερη στάση της Ουάσιγκτον και η πίεση προς το Λονδίνο
Επισήμως, οι Ηνωμένες Πολιτείες τηρούν ουδέτερη στάση ως προς το ποια χώρα έχει τη νόμιμη κυριαρχία στα Φόκλαντ. Αναγνωρίζουν, ωστόσο, στην πράξη τη βρετανική διοίκηση του αρχιπελάγους, το οποίο βρίσκεται υπό σχεδόν αδιάλειπτο βρετανικό έλεγχο από το 1833 και εξακολουθεί να διεκδικείται από την Αργεντινή.
Η δήλωση Τραμπ αποτελεί μέχρι στιγμής την πιο σαφή δημόσια ένδειξη ότι η κυβέρνησή του είναι διατεθειμένη να επανεξετάσει το θέμα, καθώς επιχειρεί να πιέσει τη νέα βρετανική κυβέρνηση να αυξήσει σημαντικά τις στρατιωτικές δαπάνες.
Η βρετανική εφημερίδα «The Telegraph» είχε αναφέρει λίγες ημέρες νωρίτερα, επικαλούμενη ανώνυμο Αμερικανό αξιωματούχο, ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να αλλάξει τη στάση της απέναντι στα Φόκλαντ εάν το Λονδίνο δεν ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις για τις αμυντικές δαπάνες.
Η εξέλιξη συνδέεται και με πληροφορίες ότι ο Βρετανός υπουργός Οικονομικών Τζον Χίλι προετοιμάζεται να εγκαταλείψει την προηγούμενη δέσμευση για αμυντικές δαπάνες στο 3% του ΑΕΠ έως το 2030, κατά την παρουσίαση του πρώτου προϋπολογισμού του στις 28 Οκτωβρίου.
Η απαίτηση Τραμπ από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ
Η αύξηση των αμυντικών δαπανών των συμμάχων αποτελεί σταθερή προτεραιότητα του Ντόναλντ Τραμπ και στις δύο προεδρικές θητείες του, με τον ίδιο να κατηγορεί επανειλημμένα χώρες του ΝΑΤΟ ότι επωφελούνται από την αμερικανική στρατιωτική ισχύ χωρίς να αναλαμβάνουν το ανάλογο οικονομικό βάρος.
Στη σύνοδο της Συμμαχίας στη Χάγη, οι σύμμαχοι δεσμεύτηκαν να κατευθύνουν έως το 2035 συνολικά το 5% του ΑΕΠ τους σε αμυντικές και συναφείς με την ασφάλεια δαπάνες.
Η πιθανότητα αλλαγής της αμερικανικής στάσης στο ζήτημα των Φόκλαντ είχε αρχίσει να συζητείται ήδη από την άνοιξη.
Τον Απρίλιο, εσωτερικό email του Πενταγώνου που διέρρευσε περιλάμβανε μεταξύ των επιλογών που εξετάζονταν την επανεξέταση της αμερικανικής θέσης για τα νησιά, ως απάντηση στην ανεπαρκή, κατά την Ουάσιγκτον, υποστήριξη της Βρετανίας στις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στον πόλεμο με το Ιράν.
Ο πόλεμος των 74 ημερών για τα Φόκλαντ
Τα Φόκλαντ βρίσκονται στον Νότιο Ατλαντικό, περίπου 600 χιλιόμετρα από τις ακτές της Παταγονίας, και αποτελούν εδώ και δεκαετίες σημείο αντιπαράθεσης μεταξύ Βρετανίας και Αργεντινής.
Το 1982 η Αργεντινή εισέβαλε στα νησιά, οδηγώντας σε πόλεμο διάρκειας 74 ημερών με τη Βρετανία.
Η κυβέρνηση της Μάργκαρετ Θάτσερ έστειλε ισχυρή ναυτική δύναμη στον Νότιο Ατλαντικό και οι βρετανικές δυνάμεις ανακατέλαβαν τελικά το αρχιπέλαγος, με τις δυνάμεις της Αργεντινής να παραδίδονται τον Ιούνιο του ίδιου έτους.
Στις συγκρούσεις σκοτώθηκαν 649 Αργεντινοί και 255 Βρετανοί στρατιωτικοί.
Καθοριστική για το Λονδίνο υπήρξε τότε και η διπλωματική στήριξη του Αμερικανού προέδρου Ρόναλντ Ρίγκαν προς τη Μάργκαρετ Θάτσερ, παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ διατηρούσαν παράλληλα σχέσεις με τη στρατιωτική χούντα που κυβερνούσε την Αργεντινή.
Ο πόλεμος και η αμερικανική στήριξη στη Βρετανία συνέβαλαν στην περαιτέρω ενίσχυση της πολιτικής και προσωπικής σχέσης μεταξύ Θάτσερ και Ρίγκαν.
Ο παράγοντας Μιλέι και η σχέση του με τον Τραμπ
Στη σημερινή συγκυρία, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η στενή σχέση του Ντόναλντ Τραμπ με τον πρόεδρο της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι, ο οποίος υποστηρίζει ανοιχτά τη διεκδίκηση των Μαλβίνας από το Μπουένος Άιρες.
Ο Μιλέι παρέστη στη δεύτερη ορκωμοσία του Τραμπ τον Ιανουάριο του 2025, ενώ έκτοτε οι δύο ηγέτες έχουν διατηρήσει στενή πολιτική σχέση.
Την περασμένη χρονιά, ο Τραμπ ενέκρινε οικονομική στήριξη ύψους 20 δισ. δολαρίων προς την Αργεντινή, προκειμένου να βοηθήσει τη χώρα να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση. Η αμερικανική βοήθεια είχε συνδεθεί με την πολιτική επιτυχία του κόμματος του Μιλέι στις επόμενες εκλογές για το Κογκρέσο.
Το La Libertad Avanza του Αργεντινού προέδρου κέρδισε τελικά τις εκλογές, διαψεύδοντας τις προβλέψεις των δημοσκοπήσεων. Αργότερα, ο Τραμπ ενέκρινε και εισαγωγές αργεντίνικου βοδινού κρέατος, στο πλαίσιο της προσπάθειας για συγκράτηση των τιμών των τροφίμων στις ΗΠΑ.
Το συντριπτικό «ναι» των κατοίκων στην παραμονή στη Βρετανία
Παρά τις επίμονες διεκδικήσεις της Αργεντινής, οι κάτοικοι των Φόκλαντ έχουν ταχθεί με συντριπτική πλειοψηφία υπέρ της παραμονής τους υπό βρετανική κυριαρχία.
Σε δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε το 2013, 1.513 από τους 1.517 κατοίκους που συμμετείχαν ψήφισαν υπέρ της διατήρησης του καθεστώτος των νησιών ως βρετανικού υπερπόντιου εδάφους.
Το ζήτημα εξακολουθεί να προκαλεί έντονα συναισθήματα στην Αργεντινή. Μετά τη νίκη της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου της χώρας με 2-1 επί της Αγγλίας στον ημιτελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου τον Ιούλιο, Αργεντινοί ποδοσφαιριστές πανηγύρισαν κρατώντας πανό με τη φράση «Las Malvinas son Argentinas» («Οι Μαλβίνας είναι αργεντίνικες»).
Η FIFA επέβαλε στη συνέχεια πρόστιμο 235.000 δολαρίων στην ποδοσφαιρική ομοσπονδία της Αργεντινής για παραβίαση των κανονισμών που απαγορεύουν εκδηλώσεις μη αθλητικού χαρακτήρα.
Μια ενδεχόμενη αλλαγή της αμερικανικής στάσης δεν θα μετέβαλλε αυτομάτως το καθεστώς των νησιών, θα αποτελούσε όμως σημαντικό διπλωματικό πλήγμα για τη Βρετανία και θα μπορούσε να προκαλέσει νέα ένταση στην παραδοσιακά στενή σχέση Λονδίνου και Ουάσιγκτον.
