Σε αντίθεση με το Ιράκ, τώρα οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ προέβλεψαν σωστά: Ο Τραμπ όμως τις αγνόησε και ακολούθησε «το ένστικτό του»

Το 2005, μια διακομματική επιτροπή βουλευτών και ειδικών σε θέματα ασφάλειας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «η Κοινότητα Πληροφοριών έκανε λάθος σχεδόν σε όλες τις προπολεμικές εκτιμήσεις της σχετικά με τα όπλα μαζικής καταστροφής του Ιράκ». Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες είχαν ενημερώσει τον τότε πρόεδρο Τζορτζ Μπους ότι ο Σαντάμ Χουσεΐν είχε επανεκκινήσει πρόγραμμα πυρηνικών όπλων και ότι το Ιράκ διέθετε βιολογικά όπλα, κινητές εγκαταστάσεις παραγωγής και αποθέματα χημικών όπλων. Οι πληροφορίες αυτές αποτέλεσαν τη βάση για την αμερικανική εισβολή και την οκταετή κατοχή. «Ούτε ένα στοιχείο δεν επιβεβαιώθηκε μετά το τέλος του πολέμου», διαπίστωσε η επιτροπή, χαρακτηρίζοντας την υπόθεση «μείζονα αποτυχία πληροφοριών».

Σύμφωνα με το Atlantic, εάν μια παρόμοια επιτροπή εξέταζε την περίοδο πριν από τον σημερινό πόλεμο με το Ιράν, η αξιολόγηση θα μπορούσε να είναι εντελώς διαφορετική. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, το Ιράν δεν προετοιμαζόταν να χρησιμοποιήσει πυρηνικό όπλο, δεν διέθετε βαλλιστικούς πυραύλους ικανούς να πλήξουν τις Ηνωμένες Πολιτείες και, σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης, ήταν πιθανό να πλήξει γειτονικές χώρες στον Περσικό Κόλπο και να επιχειρήσει να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας παγκόσμια οικονομική κρίση. Όλα αυτά είχαν παρουσιαστεί στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών.

Η στρατιωτική επιχείρηση που ο ίδιος χαρακτήρισε «παρέκκλιση» εξελίχθηκε σε ένα σενάριο σοβαρών συνεπειών. Το Ιράν ελέγχει πλέον τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διακινείται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, φυσικού αερίου, λιπασμάτων και χημικών προϊόντων. Το καθεστώς, το οποίο ο Τραμπ δήλωσε ότι είχε ανατρέψει, παραμένει υπό τον έλεγχο σκληροπυρηνικών κύκλων, οι οποίοι ενίσχυσαν τη θέση τους μετά την αποτυχία μιας επιχείρησης αποκεφαλισμού από τη μοναδική υπερδύναμη του κόσμου. Παράλληλα, οι χώρες του Κόλπου, των οποίων οι οικονομίες εξαρτώνται από την ενέργεια και την ασφάλεια, επανεξετάζουν τις στρατηγικές τους σχέσεις με τις ΗΠΑ και ενισχύουν τα εξοπλιστικά τους προγράμματα.

Λανθασμένες πληροφορίες πριν δύο δεκαετίες - Ορθές εκτιμήσεις σήμερα, αλλά αγνοήθηκαν από τον πρόεδρο

Πριν από δύο δεκαετίες, ένας πρόεδρος υιοθέτησε πληροφορίες που αποδείχθηκαν λανθασμένες, οδηγώντας σε καταστροφικά αποτελέσματα. Σήμερα, ένας πρόεδρος αγνόησε εκτιμήσεις που αποδείχθηκαν ορθές, με προβλέψιμες συνέπειες. Πρόκειται για μια διαφορετική μορφή αποτυχίας πληροφοριών, όχι λόγω λανθασμένων εκτιμήσεων, αλλά λόγω πολιτικής επιλογής.

Ο Τζον Φ. Κένεντι είχε επισημάνει το 1961 ότι «οι επιτυχίες σας δεν αναγνωρίζονται, ενώ οι αποτυχίες σας προβάλλονται». Το αφήγημα για αποτυχίες των υπηρεσιών πληροφοριών περιλαμβάνει αναλυτές που δεν συνδέουν τα δεδομένα, πράκτορες που εξαπατώνται από πηγές και πολιτικούς που προσαρμόζουν τις πληροφορίες με τις προσωπικές τους επιθυμίες. Αυτό συνέβη πριν από τον πόλεμο στο Ιράκ.

Στην περίπτωση της επιχείρησης Epic Fury, το αφήγημα φαίνεται να αντιστρέφεται. Οι υπηρεσίες πληροφοριών είχαν προειδοποιήσει για τις πιθανές συνέπειες, ωστόσο η πολιτική ηγεσία επέλεξε διαφορετική πορεία. Μετά τις μεταρρυθμίσεις που ακολούθησαν την υπόθεση του Ιράκ, οι διαδικασίες αξιολόγησης βελτιώθηκαν, όμως δεν μπορούσαν να προβλέψουν έναν ηγέτη που πίστευε ότι οι στρατιωτικές επιτυχίες του παρελθόντος διασφαλίζουν την επιτυχία και στο μέλλον.

Ορισμένοι σύμμαχοι του Τραμπ τον επέκριναν επειδή δεν παρουσίασε δημόσια επιχειρήματα υπέρ του πολέμου, όπως είχε κάνει η κυβέρνηση Μπους. Ωστόσο, εάν παρουσίαζε πλήρως τις πληροφορίες, τα δεδομένα πιθανόν να υποστήριζαν την αποφυγή στρατιωτικής δράσης ή τουλάχιστον την εξάντληση των διπλωματικών επιλογών.

Τα επιχειρήματα Τραμπ «σκόνταψαν» ακόμα και σε στελέχη Πληροφοριών της κυβέρνησης

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν διέθετε πυραύλους ικανούς να πλήξουν την Ευρώπη και σύντομα τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, η Υπηρεσία Πληροφοριών Άμυνας είχε εκτιμήσει ότι η ανάπτυξη τέτοιου πυραύλου θα απαιτούσε εντατικές εργασίες έως το 2035, και μόνο εάν το Ιράν επέλεγε να ακολουθήσει αυτή την πορεία. Η διευθύντρια Εθνικών Πληροφοριών Τούλσι Γκάμπαρντ κατέθεσε στο Κογκρέσο ότι το Ιράν διαθέτει τεχνολογία που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη διηπειρωτικού πυραύλου πριν από το 2035, χωρίς όμως να έχει ήδη επιτύχει κάτι τέτοιο.

Παράλληλα, οι αμερικανικές επιδρομές σε πυρηνικές εγκαταστάσεις στα τέλη Ιουνίου περιόρισαν περαιτέρω την ικανότητα εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν. Όπως ανέφερε η Γκάμπαρντ, οι υπόγειες εγκαταστάσεις έχουν σφραγιστεί με τσιμέντο, γεγονός που δεν συνάδει με μια χώρα έτοιμη να χρησιμοποιήσει πυρηνικό όπλο.

Προβλέψιμες και οι αντιδράσεις της Τεχεράνης σε ολόκληρο τον Κόλπο

Οι αντιδράσεις του Ιράν, όπως η επίθεση σε χώρες του Περσικού Κόλπου και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, είχαν επίσης προβλεφθεί. Η αμερικανική κοινότητα πληροφοριών είχε ήδη αναφέρει ότι το Ιράν διαθέτει συμβατικές δυνάμεις ικανές να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές και να διαταράξουν τη ναυσιπλοΐα, ιδίως την ενεργειακή τροφοδοσία. Ακόμη και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ παραδέχθηκε ότι το ενδεχόμενο ιρανικών αντιποίνων ήταν γνωστό.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, αξιωματούχοι από δύο αραβικές χώρες είχαν προειδοποιήσει την αμερικανική πλευρά ότι το Ιράν ενδέχεται να επιτεθεί, προκειμένου να διαταράξει τη ροή πετρελαίου και να προκαλέσει αύξηση των τιμών με παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες. Αντίστοιχες εκτιμήσεις είχαν διατυπωθεί και από ευρωπαϊκή χώρα που συνεργάζεται στενά με τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Κατά την ακρόαση της Γκάμπαρντ στη Γερουσία, γερουσιαστές εξέφρασαν προβληματισμό για τη διαφορά ανάμεσα στις εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών και τις δημόσιες δηλώσεις του προέδρου. Ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ ανέφερε ότι είχε συμμετάσχει σε δεκάδες ενημερώσεις του προέδρου πριν από τον πόλεμο, επισημαίνοντας ότι το Ιράν διέθετε σχέδια για επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στην περιοχή.

Ο Τζο Κεντ, υποψήφιος του Τραμπ για τη θέση του επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας, παραιτήθηκε, δηλώνοντας ότι το Ιράν δεν αποτελούσε άμεση απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Ράτκλιφ διαφώνησε, σημειώνοντας ότι το Ιράν διατηρούσε την πρόθεση ανάπτυξης πυρηνικού όπλου, κάτι που όμως διαφέρει από την πραγματική ικανότητα ή την άμεση χρήση του.

Η σχέση του Τραμπ με την κοινότητα πληροφοριών παραμένει ιδιαίτερα τεταμένη. Ως υποψήφιος είχε επικρίνει έντονα τις υπηρεσίες για την αποτυχία στο Ιράκ, ενώ ως πρόεδρος έχει κατηγορήσει το λεγόμενο «βαθύ κράτος» ότι στρέφεται εναντίον του. Ο ίδιος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι εμπιστεύεται το ένστικτό του, σημειώνοντας ότι θα καταλάβει πότε θα τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν «όταν το νιώσει».