Ποιοι ιοί μεταδίδονται πιο εύκολα στα κρουαζιερόπλοια

Η είδηση για τους 3 θανάτους από ύποπτο ξέσπασμα χανταϊού σε κρουαζιερόπλοιο στον Ατλαντικό έφερε ξανά στο προσκήνιο το εξής ερώτημα: πόσο «ευάλωτοι» είναι οι επιβάτες ενός κρουαζιερόπλοιου στην εξάπλωση λοιμώξεων;

Σύμφωνα με δημοσίευμα του BBC, οι ειδικοί παρατηρούν ότι το πλοίο αποτελεί ευνοϊκό περιβάλλον για τη μετάδοση νοσημάτων, καθώς επιβάτες και πλήρωμα συγχρωτίζονται για ημέρες, συχνά σε κλειστούς χώρους.

Στη τρέχουσα περίπτωση του χανταϊού, πάντως, ξεκαθαρίζουν ότι χρειάζεται προσοχή στις εκτιμήσεις. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ήδη τονίσει ότι ο κίνδυνος για το κοινό παραμένει χαμηλός και δεν υπάρχει λόγος για πανικό ή ταξιδιωτικούς περιορισμούς.

Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι ένα κρουαζιερόπλοιο δεν συνιστά πεδίο αυξημένης επιδημιολογικής προσοχής. Το αντίθετο: ορισμένες λοιμώξεις μεταδίδονται (πολύ) πιο εύκολα εν πλω.

Γαστρεντερικές διαταραχές και νοροϊοί παραμένουν ο μεγάλος «πονοκέφαλος»

Αν υπάρχει μία κατηγορία που συνδέεται περισσότερο από κάθε άλλη με τα κρουαζιερόπλοια, αυτή είναι τα γαστρεντερικά νοσήματα, κυρίως όσα προκαλούνται από τον νοροϊό. Το CDC επισημαίνει ότι είναι εξαιρετικά μεταδοτικός και μπορεί να εξαπλωθεί πολύ γρήγορα σε κλειστούς χώρους.

Η διασπορά διευκολύνεται από τη στενή συμβίωση πολλών ανθρώπων, την κοινή χρήση επιφανειών και την ταχεία εναλλαγή επιβατών και πληρωμάτων. Ως χαρακτηριστικά συμπτώματα ορίζονται ο αιφνίδιος εμετός ή/και η διάρροια, γι’ αυτό και οι αμερικανικές αρχές τονίζουν ότι κάθε τέτοιο περιστατικό πρέπει να δηλώνεται άμεσα στο ιατρικό κέντρο του πλοίου και να μη θεωρείται αυτόματα «απλή ναυτία».

Αναπνευστικοί ιοί: Γρίπη, COVID-19 και RSV

Σημαντική θέση καταλαμβάνουν και οι αναπνευστικοί ιοί. Το CDC αναφέρει ρητά ότι η COVID-19, η γρίπη και ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) συνδιαμορφώνουν τα πιο κοινά προβλήματα υγείας που μπορεί να εμφανιστούν σε ένα ταξίδι με κρουαζιερόπλοιο. Για παράδειγμα, στην περίπτωση του κορωνοϊού υπενθυμίζεται η περίπτωση του Diamond Princess.

Ο λόγος είναι προφανής: κοινόχρηστοι εσωτερικοί χώροι, μεγάλος αριθμός επιβατών, εκδηλώσεις, εστιατόρια, θέατρα και καμπίνες σε περιορισμένο περιβάλλον πολλαπλασιάζουν τις πιθανότητες μετάδοσης. Για αυτόν τον λόγο, συστήνονται βασικά μέτρα πρόληψης, όπως συχνό πλύσιμο χεριών, αποφυγή ταξιδιού ή επαφής όταν υπάρχουν συμπτώματα και χρήση μάσκας σε πολυσύχναστους ή ανεπαρκώς αεριζόμενους χώρους, εφόσον χρειάζεται.

Νόσος των λεγεωνάριων: Όχι από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά από τα συστήματα νερού

Ένας άλλος κίνδυνος που δεν συνδέεται με τη στενή επαφή μεταξύ επιβατών, αλλά με τις υποδομές, είναι η λεγεωνέλλα. Το CDC υπενθυμίζει ότι το βακτήριο μπορεί να αναπτυχθεί σε τεχνητά συστήματα ύδρευσης και εγκαταστάσεις όπως ντους, βρύσες, υδρομασάζ, διακοσμητικά σιντριβάνια ή μεγαλύτερα υδραυλικά συστήματα.

Η νόσος των λεγεωνάριων δεν μεταδίδεται γενικά μεταξύ των ανθρώπων, όμως μπορεί να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη, ιδίως σε άτομα άνω των 50 ετών, (πρώην) καπνιστές ή με υποκείμενα νοσήματα. Εδώ, η πρόληψη εξαρτάται – κυρίως – από τη σωστή συντήρηση των συστημάτων νερού.

Τσιμπήματα εντόμων και λοιμώξεις στα λιμάνια

Το ταξίδι δεν ξεκινά και τελειώνει στο πλοίο. Οι επιβάτες αποβιβάζονται σε προορισμούς, όπου ενδέχεται να κυκλοφορούν νοσήματα που μεταδίδονται με έντομα, όπως ο δάγκειος πυρετός, ο ιός Ζίκα, ο κίτρινος πυρετός, η νόσος Lyme, ο ιός τσικουνγκούνια – ακόμη και η ελονοσία.

Η χρήση εντομοαπωθητικού και άλλων μέτρων προστασίας από τα τσιμπήματα ενθαρρύνεται ιδιαιτέρως, ειδικά σε περιοχές όπου οι παραπάνω ασθένειες αποτελούν γνωστό κίνδυνο.

Τι μπορούν να κάνουν οι επιβάτες για να προστατευτούν

Να ενημερώνουν άμεσα το ιατρικό κέντρο του πλοίου αν εμφανίσουν πυρετό, εμετούς, διάρροια ή (αναπνευστικά) συμπτώματα.

Να πλένουν τα χέρια τους με σαπούνι και νερό και να μη βασίζονται αποκλειστικά στο αντισηπτικό.

Να αποφεύγουν την επαφή με άλλους, όταν νιώθουν άρρωστοι και, αν χρειαστεί, να παραμένουν στην καμπίνα τους.

Να ακολουθούν τις οδηγίες του πληρώματος.

Να ενυδατώνονται και να ξεκουράζονται επαρκώς.

Να είναι εμβολιασμένοι, σύμφωνα με τις τρέχουσες συστάσεις.

Να συμβουλεύονται γιατρό ή ειδικό 4 έως 6 εβδομάδες πριν από την αναχώρηση.

Να έχουν μαζί τους φαρμακείο ταξιδιού, αντίγραφο βιβλιαρίου εμβολίων και, ιδανικά, ταξιδιωτική ασφάλιση.

Προσοχή και ενημέρωση

Τα κρουαζιερόπλοια ενδέχεται να ευνοήσουν τη μετάδοση ορισμένων λοιμώξεων, κυρίως γαστρεντερικών και αναπνευστικών, λόγω του συγχρωτισμού και των κοινόχρηστων χώρων. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε υγειονομικό περιστατικό στη θάλασσα χρειάζεται να προκαλεί πανικό.

Από τη μία πλευρά, οι επιβάτες πρέπει να γνωρίζουν τους κινδύνους και πώς να προστατευτούν. Από την άλλη, είναι προς όφελός μας το να ξεχωρίζουμε τις λοιμώξεις που μεταδίδονται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο από εκείνες που έχουν διαφορετικό μηχανισμό μετάδοσης, όπως ο χανταϊός.