Τα «σπιτάκια της ανακύκλωσης», οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και οι καταγγελίες της ΤΕΧΑΝ για πολιτικούς και επιχειρηματίες

Σε μετωπική σύγκρουση για τις καταγγελίες και τα δημοσιεύματα που αφορούν υπερκοστολογήσεις στα συστήματα ανακύκλωσης περνά η ΤΕΧΑΝ, εξαπολύοντας σφοδρή επίθεση μέσω ανακοίνωσης που ανάρτησε την Κυριακή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η αντεπίθεση της εταιρείας εκδηλώνεται ενώ βρίσκεται στο επίκεντρο της έρευνας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για την υπόθεση των Πολυκέντρων Ανακύκλωσης, η συνεργασία της με τον Ειδικό Διαβαθμιδικό Σύνδεσμο Νομού Αττικής (ΕΔΣΝΑ) καταρρέει και οι έρευνες έχουν ήδη φτάσει σε γραφεία και εγκαταστάσεις της σε Ασπρόπυργο, Παλλήνη και Δάφνη όπου πριν από λίγες εβδομάδες πραγματοποιήθηκε εξονυχιστικός έλεγχος από τους Ευρωπαίους Εισαγγελείς, παρουσία στελεχών των Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛΑΣ, κατά τον οποίο κατασχέθηκαν ηλεκτρονικοί υπολογιστές, ψηφιακά αρχεία και συμβάσεις της εταιρείας με δήμους και άλλους φορείς.

Με την ανακοίνωσή της, η ΤΕΧΑΝ απορρίπτει κατηγορηματικά τις καταγγελίες που έχουν διατυπωθεί σε βάρος της, κάνει λόγο για οργανωμένη επιχείρηση δυσφήμησης και αφήνει αιχμές κατά ανταγωνιστών, πολιτικών προσώπων και άλλων εμπλεκόμενων φορέων.

Η παρέμβαση της εταιρείας έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η υπόθεση των Πολυκέντρων Ανακύκλωσης παραμένει, εδώ και σχεδόν δύο χρόνια, στο επίκεντρο ερευνών και αντιπαραθέσεων. Την ίδια ώρα, νέα ερωτήματα έχουν ανακύψει γύρω από τον διαγωνισμό της DRS Ελλάς για το Σύστημα Εγγυοδοσίας Επιστροφής Συσκευασιών (DRS), ο οποίος έχει αποτελέσει αντικείμενο καταγγελιών από ανταγωνίστρια εταιρεία για όρους που, κατά την ίδια, περιόριζαν τον ανταγωνισμό. Παράλληλα, η ΤΕΧΑΝ ανοίγει νέο κύκλο αντιπαράθεσης με την Περιφέρεια Αττικής και τον ΕΔΣΝΑ. Η εταιρεία ανακοίνωσε πριν από λίγες ημέρες ότι διακόπτει τη συνεργασία της για τη λειτουργία των Πολυκέντρων Ανακύκλωσης στην Αττική, ενώ από την πλευρά του ΕΔΣΝΑ έχουν διατυπωθεί αιτιάσεις σχετικά με τη μη παράδοση περίπου 15.000 τόνων ανακυκλώσιμων υλικών.

Στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας

Στο επίκεντρο του ελέγχου βρίσκεται ο διαγωνισμός της Περιφέρειας Αττικής, που διενεργήθηκε πριν από περίπου έξι χρόνια, για την προμήθεια 248 «Σπιτιών Ανακύκλωσης», συνολικού προϋπολογισμού περίπου 83 εκατ. ευρώ. Η έρευνα εξετάζει, μεταξύ άλλων, το κόστος προμήθειας των συστημάτων, καθώς η συμβατική αξία τους διαμορφώθηκε σε περίπου 300.000 ευρώ ανά «Σπίτι Ανακύκλωσης».

Σύμφωνα με τις καταγγελίες που έχουν υποβληθεί, αλλά και με πορίσματα αρμόδιων ελεγκτικών αρχών, υπήρξαν αντίστοιχα συστήματα με σημαντικά ανταγωνιστικότερες προσφορές με κόστος 66.000 ευρώ, στοιχείο που αποτελεί ένα από τα βασικά αντικείμενα της διερεύνησης. Μάλιστα για την υπόθεση υπάρχει πόρισμα των αρμόδιων υπηρεσιών της Περιφέρειας Αττικής από τον Μάρτιο του 2025, το οποίο έχει κατατεθεί στον Εισαγγελέα χωρίς ακόμη να υπάρχει καμία παρέμβαση.

Η σύγκρουση με τον ΕΔΣΝΑ

Παράλληλα με την έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η αντιπαράθεση μεταξύ της ΤΕΧΑΝ και του ΕΔΣΝΑ. Σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πηγές, η εταιρεία γνωστοποίησε στον Σύνδεσμο ότι διακόπτει τη συνεργασία της, υποστηρίζοντας πως ήδη από το 2022 είχε παραδώσει στην προηγούμενη διοίκηση τους απαραίτητους κωδικούς λειτουργίας της ειδικής πλατφόρμας (eportal), με την οποία παρακολουθείτε σε πραγματικό χρόνο ο εξοπλισμός, τόσο οι βλάβες όσο και οι ποσότητες ανακυκλώσιμων υλικών που συλλέγονται, τονίζοντας ότι η εταιρεία έχει εκπληρώσει όλες τις συμβατικές της υποχρεώσεις.

Ένα από τα σοβαρότερο σημεία της διαφωνίας αφορά περίπου 15.000 τόνους ανακυκλώσιμων υλικών. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο φορέας διαχείρισης για τα απορρίμματα της Αττικής (ΕΔΣΝΑ) έχει ήδη κινηθεί νομικά, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη ποσότητα υλικών που συλλέχθηκε μέσω του δικτύου των «Σπιτιών Ανακύκλωσης» δεν έχει αποδοθεί στον Σύνδεσμο.

Ο ΕΔΣΝΑ προωθεί νέο διαγωνισμό από το Φθινόπωρο που θα καλύπτει συνολικά 585 σημεία ανακύκλωσης στην Αττική, με στόχο την ενοποίηση της λειτουργίας, της συντήρησης και της παρακολούθησης ολόκληρου του δικτύου.

Μέχρι την ολοκλήρωση του νέου διαγωνισμού, οι δήμοι καλούνται να διαχειριστούν προσωρινά τα «Σπίτια Ανακύκλωσης» που βρίσκονται στα διοικητικά τους όρια, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχιση της λειτουργίας τους. Σήμερα το ποσοστό της ανακύκλωσης στην Ελλάδα βρίσκεται καθηλωμένο στο 18% παρά τα εκατομμύρια που έχουν δαπανηθεί, με στόχο να φτάσει το 60% έως το 2030 γεγονός που δείχνει ότι ο δρόμος δεν θα είναι εύκολος.

Βολές και ενστάσεις και για το νέο διαγωνισμό ύψους 210 εκατ. ευρώ

Η δημοσιότητα όμως γύρω από την ΤΕΧΑΝ δεν περιορίζεται στις παλαιότερες συμβάσεις για τα Πολυκέντρα Ανακύκλωσης, αλλά επεκτείνεται και στον νέο διαγωνισμό για την προμήθεια περίπου 4.000 μηχανημάτων αυτόματης επιστροφής πλαστικών και μεταλλικών συσκευασιών, μέσω των οποίων θα εφαρμοστεί στην Ελλάδα το Σύστημα Εγγυοδοσίας (Deposit Return System - DRS).

Πρόκειται για έργο συνολικού προϋπολογισμού περίπου 210 εκατ. ευρώ, που έχει προκηρυχθεί από τη DRS Hellas Α.Ε., τον φορέα που έχει αναλάβει την ανάπτυξη και λειτουργία του συστήματος εγγυοδοσίας στη χώρα υπό την εποπτεία του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ). Με την πλήρη εφαρμογή του συστήματος, οι καταναλωτές θα καταβάλλουν εγγύηση 10 λεπτών κατά την αγορά πλαστικών φιαλών και μεταλλικών κουτιών και θα λαμβάνουν το ποσό αυτό πίσω όταν επιστρέφουν τη συσκευασία στα ειδικά μηχανήματα που θα εγκατασταθούν κυρίως σε σούπερ μάρκετ και μεγάλα σημεία λιανικής.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο διαγωνισμός έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τη νορβηγική εταιρεία Tomra, έναν από τους μεγαλύτερους διεθνείς κατασκευαστές συστημάτων αυτόματης επιστροφής συσκευασιών, η οποία έχει καταθέσει δύο επίσημες ενστάσεις υποστηρίζοντας ότι οι όροι της προκήρυξης περιορίζουν τον ανταγωνισμό και ευνοούν συγκεκριμένους προμηθευτές.

Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της εταιρείας, η απαίτηση εγγυητικής επιστολής ύψους 500.000 ευρώ για την υποβολή ένστασης δημιουργεί δυσανάλογο οικονομικό εμπόδιο, ενώ η επταήμερη προθεσμία υποβολής προσφορών και ο τρόπος διατύπωσης ορισμένων τεχνικών προδιαγραφών δυσχεραίνουν τη συμμετοχή διεθνών κατασκευαστών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Tomra συνδέει τον νέο διαγωνισμό με την προηγούμενη προμήθεια των «Σπιτιών Ανακύκλωσης», για την οποία βρίσκεται σε εξέλιξη η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Στις ενστάσεις της υποστηρίζει ότι οι όροι του νέου διαγωνισμού ευνοούν την αμερικανική Envipco και την ελληνική ΤΕΧΑΝ, οι οποίες είχαν συμμετάσχει και στις προηγούμενες προμήθειες. Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί από τις αρμόδιες αρχές ούτε έχει υπάρξει επίσημη τοποθέτηση επί της ουσίας τους.

Οι αιχμές για τους διαγωνισμούς

Κόντρα στις εις βάρος της καταγγελίες, η ΤΕΧΑΝ στην σημερινή της ανακοίνωση επικαλείται την υπ’ αριθμόν 1345/2024 απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, υποστηρίζοντας ότι έχει κρίνει πως δεν προκύπτει υπερκοστολόγηση ούτε «φωτογραφικές» διατάξεις στους διαγωνισμούς για τα Πολυκέντρα Ανακύκλωσης. Παράλληλα, αναφέρεται σε πόρισμα της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ), υποστηρίζοντας ότι σε αυτό καταγράφεται οικονομική προσφορά ανταγωνιστικής εταιρείας ύψους 332.072 ευρώ ανά Πολυκέντρο Ανακύκλωσης στον διαγωνισμό του ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου.

Με βάση τα παραπάνω, η εταιρεία ζητεί να αποσφραγιστεί και η οικονομική προσφορά της ίδιας εταιρείας στον αντίστοιχο διαγωνισμό του ΕΣΔΑΚ Κρήτης, υποστηρίζοντας ότι με τον τρόπο αυτό θα προκύψουν, όπως αναφέρει, χρήσιμα συμπεράσματα για τη διαμόρφωση των τιμών στους σχετικούς διαγωνισμούς.

Η ΤΕΧΑΝ κάνει επίσης λόγο για παρεμβάσεις που, κατά τους ισχυρισμούς της, επιχειρήθηκαν κατά τη διάρκεια των διαγωνιστικών διαδικασιών και αφήνει αιχμές για εμπλοκή πολιτικών και άλλων θεσμικών παραγόντων. Παράλληλα, προαναγγέλλει ότι θα επανέλθει με δεύτερη σειρά «αποκαλυπτικών ερωτημάτων», υποστηρίζοντας ότι διαθέτει και νέα στοιχεία για την υπόθεση.

Τα ευρωπαϊκά κονδύλια και οι δημοσιονομικές διορθώσεις

Το θέμα των Πολυκέντρων Ανακύκλωσης απασχόλησε, σύμφωνα με πληροφορίες, και πρόσφατη σύσκεψη του περιφερειάρχη Αττικής Νίκου Χαρδαλιά με τους δημάρχους της Αττικής. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, στη διάρκεια της συζήτησης επισημάνθηκε από στελέχη του ΕΔΣΝΑ ότι ο εξοπλισμός δεν μπορεί να απομακρυνθεί ή να τεθεί εκτός λειτουργίας, καθώς αποκτήθηκε μέσω συγχρηματοδοτούμενων ευρωπαϊκών προγραμμάτων και οι όροι της χρηματοδότησης επιβάλλουν τη διατήρησή του σε λειτουργία για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ελλάδα έχει ήδη υποχρεωθεί να επιστρέψει περίπου 6 εκατ. ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έπειτα από δημοσιονομικές διορθώσεις που επέβαλε η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) για παρατυπίες που διαπιστώθηκαν σε συμβάσεις προμήθειας Πολυκέντρων Ανακύκλωσης.

Μέσω των συγκεκριμένων ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων αποκτήθηκαν συνολικά 248 Πολυκέντρα Ανακύκλωσης, εκ των οποίων 130 εγκαταστάθηκαν στην Αττική για λογαριασμό του ΕΔΣΝΑ, 58 στον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και 60 στον ΕΣΔΑΚ Κρήτης.

Τα 10 ερωτήματα της ΤΕΧΑΝ

1. Ισχύει ότι ο πρόσφατος κύκλος ψευδών και συκοφαντικών δημοσιευμάτων για τα Πολυκέντρα Ανακύκλωσης ξεκίνησε μετά την ανακήρυξη στις 3 Ιουλίου του '26 του αναδόχου σε δύο διεθνείς διαγωνισμούς προμήθειας εξοπλισμού ανακύκλωσης που διενέργησε η DSRS Ελλάς;

2. Ποιος επιχειρηματίας και για ποιο λόγο απευθύνθηκε σε τηλεοπτικό σταθμό και ζήτησε να παιχτεί ψευδές και συκοφαντικό θέμα για τα Πολυκέντρα Ανακύκλωσης;

3. Για ποιο λόγο δημοσιεύματα επικαλούνται πόρισμα της ΕΔΕΛ για μία αγορά 66.000 ευρώ, όταν το συγκεκριμένο πόρισμα ελέγχου της ΕΔΕΛ αναφέρει ρητά ότι ανταγωνιστική εταιρεία κατέθεσε οικονομική προσφορά 332.072 ευρώ (267.800 ευρώ πλέον ΦΠΑ) ανά πολυκέντρο ανακύκλωσης στο διεθνή διαγωνισμό του ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου (βλέπε σελίδες 35 και 42 του πορίσματος);

4. Για ποιο λόγο δεν ανοίγει η οικονομική προσφορά ανταγωνιστικής εταιρείας που κατέθεσε οικονομική προσφορά στο διεθνή διαγωνισμό του ΕΣΔΑ Κρήτης, για να αποδειχθεί ότι και σε δεύτερο διαγωνισμό η ανταγωνιστική εταιρεία προσέφερε τιμή 332.072 ευρώ;

5. Ισχύει ότι υπάρχει απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Νο 1345 του 2024) που έχει αποφασίσει αμετάκλητα ότι δεν υπάρχει καμία υπερκοστολόγηση, καμία φωτογραφική διάταξη και όλοι οι διαγωνισμοί για τα Πολυκέντρα Ανακύκλωσης είναι άψογοι;

6. Ποια η οικογενειακή σχέση του πληρεξούσιου δικηγόρου της ανταγωνιστικής εταιρείας με Γενικό Γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου συγκεκριμένης κυβέρνησης επί οκταετία;

7. Ποια η σχέση σημερινού προέδρου κοινοβουλευτικού κόμματος —που με δηλώσεις του αναφέρεται σε κόστος 66.000 ευρώ ανά πολυκέντρο— με τον εν λόγω Γενικό Γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου και το συγκεκριμένο κόμμα;

8. Ο τομεάρχης ποιανού κοινοβουλευτικού κόμματος και με ποια ιδιότητα προσπάθησε να εντάξει φωτογραφικές τεχνικές προδιαγραφές υπέρ συγκεκριμένης εταιρείας στους διαγωνισμούς της DSRS Ελλάς;

9. Ισχύει ότι η πρέσβειρα της χώρας προέλευσης ανταγωνιστικής εταιρείας έκανε συνάντηση στην πρεσβεία με τον νόμιμο εκπρόσωπο οργανισμού της κυβέρνησης κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης των προσφορών των ανοιχτών διεθνών διαγωνισμών της DSRS Ελλάς για την επιλογή των αναδόχων για την προμήθεια εξοπλισμού ανακύκλωσης, με αντικείμενο της συνάντησης αυτούς τους διαγωνισμούς;

10. Για ποιο λόγο δημοσιεύματα επικαλούνται ότι η λειτουργία Πολυκέντρων Ανακύκλωσης σε ΦΟΔΣΑ διακόπηκε με υπαιτιότητα εταιρείας, ενώ έχουν αναρτηθεί επίσημα δελτία τύπου στα sites των ΦΟΔΣΑ ότι ολοκληρώθηκε η σύμβαση λειτουργίας και οι ΦΟΔΣΑ, με δική τους αποκλειστική υπαιτιότητα, έχουν καθυστερήσει να επιλέξουν νέο ανάδοχο;