Δεύτερη θητεία για την Αννίτα Δημητρίου στην προεδρία της Κυπριακής Βουλής

Η πρόεδρος του δεξιού Δημοκρατικού Συναγερμού (ΔΗ.ΣΥ) Αννίτα Δημητρίου επανεξελέγη ρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κύπρου, εξασφαλίζοντας στον δεύτερο γύρο της ψηφοφορίας 29 ψήφους, δηλαδή ακριβώς τον αριθμό που συμβολικά επιβεβαίωσε την πολιτική πλειοψηφία που σχηματίστηκε γύρω από την υποψηφιότητά της.

Η κυρία Δημητρίου έλαβε τις 17 ψήφους του κόμματός της, τις 4 ψήφους της Άμεσης Δημοκρατίας του Φειδία Παναγιώτου και, στον δεύτερο γύρο, τις 8 ψήφους του Δημοκρατικού Κόμματος (ΔΗ.ΚΟ), μετά τον αποκλεισμό του Νικόλα Παπαδόπουλου από την τελική αναμέτρηση.

Αντίπαλος της στον δεύτερο γύρο ήταν ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ Στέφανος Στεφάνου, ο οποίος συγκέντρωσε 19 ψήφους. Πρόκειται για τις 15 ψήφους της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΑΚΕΛ και τις 4 του ΑΛΜΑ, του κόμματος του τέως Γενικού Ελεγκτή Οδυσσέα Μιχαηλίδη.

Οι βουλευτές του Εθνικού Λαϊκού Μετώπου (Ε.ΛΑ.Μ) επέλεξαν την αποχή, κρατώντας τη γραμμή που είχαν προαναγγείλει, ότι δεν θα στήριζαν ούτε την Αννίτα Δημητρίου ούτε τον Στέφανο Στεφάνου στον δεύτερο γύρο.

Το πρώτο τεστ της νέας Βουλής

Η εκλογή Προέδρου της Βουλής ήταν η πρώτη ουσιαστική δοκιμασία των συσχετισμών που προέκυψαν από τις βουλευτικές εκλογές της 24ης Μαΐου. Η νέα Βουλή είναι εξακομματική, με τον Δημοκρατικό Συναγερμό να διαθέτει 17 έδρες, το ΑΚΕΛ 15, το ΕΛΑΜ 8, το ΔΗΚΟ 8, το ΑΛΜΑ 4 και την Άμεση Δημοκρατία 4.

Τα τελικά εκλογικά αποτελέσματα είχαν δώσει στον ΔΗΣΥ ποσοστό 27,1%, στο ΑΚΕΛ 23,9%, στο ΕΛΑΜ 10,9%, στο ΔΗΚΟ 10%, στο ΑΛΜΑ 5,8% και στην Άμεση Δημοκρατία 5,4%.

Στην πράξη, η σημερινή ψηφοφορία επιβεβαίωσε ότι η νέα Βουλή θα λειτουργεί με πιο σύνθετες ισορροπίες. Κανένα κόμμα δεν διαθέτει από μόνο του αριθμό που να του επιτρέπει να επιβάλλει επιλογές. Οι 29 ψήφοι της Αννίτας Δημητρίου σχηματίστηκαν από τρεις διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, χωρίς αυτό να σημαίνει αυτομάτως προγραμματική σύμπλευση για όλα τα μεγάλα ζητήματα της πενταετίας. Δείχνει όμως ότι, στο κρίσιμο θεσμικό αξίωμα της Προεδρίας της Βουλής, ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ και Άμεση Δημοκρατία κινήθηκαν στην ίδια κατεύθυνση.

Η νέα διαδικασία

Η ψηφοφορία είχε και θεσμικό ενδιαφέρον, καθώς εφαρμόστηκε για πρώτη φορά ο νέος τρόπος εκλογής Προέδρου της Βουλής, μετά την τροποποίηση του Κανονισμού από την απελθούσα Βουλή. Στον πρώτο γύρο απαιτείται η απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των βουλευτών, δηλαδή 29 ψήφοι επί των 56. Εφόσον κανείς δεν συγκεντρώσει τον απαιτούμενο αριθμό, στον δεύτερο γύρο περνούν οι δύο πρώτοι και εκλέγεται αυτός ή αυτή που λαμβάνει τις περισσότερες ψήφους.

Η πρώτη συνεδρίαση της νέας Βουλής άρχισε με τη διαβεβαίωση των 56 βουλευτών και των αντιπροσώπων των θρησκευτικών ομάδων (Αρμένιοι, Μαρωνίτες, Λατίνοι). Ακολούθησε η διαδικασία εκλογής Προέδρου, η οποία διεξήχθη με βάση το αναθεωρημένο πλαίσιο και, για πρώτη φορά, με ηλεκτρονική ψηφοφορία.

Η αριθμητική των δύο γύρων

Στον πρώτο γύρο, η Αννίτα Δημητρίου συγκέντρωσε 21 ψήφους. Την ψήφισαν οι 17 βουλευτές του Δημοκρατικού Συναγερμού και οι 4 βουλευτές της Άμεσης Δημοκρατίας. Ο Στέφανος Στεφάνου συγκέντρωσε 19 ψήφους, με τη στήριξη του ΑΚΕΛ και του ΑΛΜΑ. Στη διαδικασία συμμετείχαν επίσης ως υποψήφιοι ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ Νικόλας Παπαδόπουλος και ο Πρόεδρος του ΕΛΑΜ Χρίστος Χρίστου, οι οποίοι δεν πέρασαν στον δεύτερο γύρο.

Η κρίσιμη μετακίνηση έγινε στον δεύτερο γύρο. Οι 8 ψήφοι του ΔΗΚΟ κατευθύνθηκαν προς την Αννίτα Δημητρίου, ανεβάζοντάς την από τις 21 στις 29 ψήφους. Ο Στέφανος Στεφάνου παρέμεινε στις 19, αφού το ΑΛΜΑ συνέχισε να τον στηρίζει, ενώ το ΕΛΑΜ δεν μπήκε στην τελική εξίσωση και τήρησε αποχή. Το αποτέλεσμα έδειξε ότι το ΔΗΚΟ, παρά τη δική του υποψηφιότητα στον πρώτο γύρο, δεν είχε πολιτικό λόγο να στηρίξει στη συνέχεια υποψηφιότητα ΑΚΕΛ με συμμετοχή του ΑΛΜΑ, ιδιαίτερα μέσα στο περιβάλλον αντιπαράθεσης που είχε προηγηθεί.

Η πολιτική ανάγνωση

Η επανεκλογή της Αννίτας Δημητρίου έχει διπλή σημασία. Από τη μια, επιβεβαιώνει την αντοχή του Δημοκρατικού Συναγερμού μετά τις βουλευτικές εκλογές και από την άλλη, δείχνει ότι το ΔΗΚΟ επέλεξε, στην πρώτη κρίσιμη ψηφοφορία της νέας Βουλής, να κινηθεί προς μια θεσμική συνεννόηση με τον ΔΗΣΥ, αντί να ανοίξει δρόμο για εκλογή του ΓΓ του ΑΚΕΛ στην Προεδρία του Σώματος.

Για την Άμεση Δημοκρατία, η ψήφος υπέρ της Αννίτας Δημητρίου από τον πρώτο γύρο ήταν η πρώτη καθαρή κοινοβουλευτική τοποθέτηση του νεοεισερχόμενου κόμματος σε μείζον θεσμικό θέμα. Η στάση αυτή αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον, διότι οι 4 ψήφοι του κόμματος αποδείχθηκαν απαραίτητες για να περάσει η Αννίτα Δημητρίου στον δεύτερο γύρο με προβάδισμα έναντι του Στέφανου Στεφάνου.

Το ΕΛΑΜ, από την πλευρά του, επέμεινε στην αποχή στον δεύτερο γύρο. Με αυτόν τον τρόπο δεν στήριξε την επανεκλογή της Αννίτας Δημητρίου, αλλά ούτε και διευκόλυνε την εκλογή του Στέφανου Στεφάνου. Η επιλογή του είχε πολιτικό κόστος και πολιτική χρησιμότητα ταυτόχρονα: το κόμμα απέφυγε να ταυτιστεί με έναν από τους δύο βασικούς πόλους, χωρίς όμως να μπορεί να εμφανιστεί ως παράγοντας που καθόρισε θετικά την έκβαση.

Δεύτερη θητεία στο δεύτερο τη τάξει αξίωμα

Η Αννίτα Δημητρίου είχε εκλεγεί για πρώτη φορά Πρόεδρος της Βουλής στις 10 Ιουνίου 2021, επίσης σε δεύτερη ψηφοφορία, τότε με 25 ψήφους και με τη στήριξη ΔΗΣΥ, ΔΗΠΑ και ΕΛΑΜ. Ήταν η πρώτη γυναίκα που εξελέγη στο δεύτερο τη τάξει πολιτειακό αξίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σήμερα, πέντε χρόνια μετά, επιστρέφει στην Προεδρία της Βουλής με διαφορετική πολιτική σύνθεση, χωρίς την παρουσία της ΔΗΠΑ και της ΕΔΕΚ στο Κοινοβούλιο, με νεοεισερχόμενα κόμματα και με σαφώς πιο απαιτητικό περιβάλλον. Η ίδια είναι πλέον και Πρόεδρος του Δημοκρατικού Συναγερμού, θέση την οποία κατέχει από τον Μάρτιο του 2023.

Στην πρώτη της ομιλία μετά την επανεκλογή της, η κυρία Δημητρίου ευχαρίστησε τους βουλευτές για την ανανέωση της εμπιστοσύνης και μίλησε για ανάγκη ενίσχυσης του κύρους της Βουλής, σεβασμού της διαφορετικής άποψης, θεσμικής σοβαρότητας και αποφυγής άγονων αντιπαραθέσεων. Αναφέρθηκε επίσης στις προκλήσεις που έχει μπροστά της η νέα Βουλή, από το συνταξιοδοτικό και τη δημόσια διοίκηση μέχρι τη δικαιοσύνη, τη γραφειοκρατία, τη διαφάνεια και το Κυπριακό.

Η νέα θητεία της αρχίζει σε μια Βουλή χωρίς άνετες πλειοψηφίες. Αυτό σημαίνει ότι η Προεδρία του Σώματος θα κριθεί όχι μόνο από τη διαχείριση της Ολομέλειας, αλλά και από την ικανότητα να συγκρατηθεί η λειτουργία του Κοινοβουλίου σε θεσμικές οδούς. Το αποτέλεσμα της σημερινής ψηφοφορίας έδειξε ποια πολιτικά κέντρα μπορούν να συνεννοηθούν.