Πόλεμος στην Ουκρανία: Η πιο αιματοβαμμένη σύγκρουση από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο

Ο αριθμός των Ρώσων και Ουκρανών στρατιωτών που έχουν σκοτωθεί, τραυματιστεί ή αγνοούνται σε σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου αγγίζει τα δύο εκατομμύρια, σύμφωνα με νέα μελέτη - ένας απολογισμός που σοκάρει, καθώς η ρωσική επίθεση κατά της γειτονικής χώρας συνεχίζεται χωρίς ορατό τέλος.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε την Τρίτη από το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών στην Ουάσιγκτον, εκτιμά ότι σχεδόν 1,2 εκατ. Ρώσοι στρατιώτες και περίπου 600.000 Ουκρανοί έχουν σκοτωθεί, τραυματιστεί ή δηλώνονται ως αγνοούμενοι. Συνολικά, οι απώλειες των δύο πλευρών πλησιάζουν τα 1,8 εκατ.

Σε όλη τη διάρκεια του πολέμου, τα πραγματικά στοιχεία είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιβεβαιωθούν. Η Ρωσία από την μία συστηματικά υποεκτιμά τους νεκρούς και τραυματίες της, ενώ η Ουκρανία δεν δημοσιοποιεί επίσημα νούμερα. Η μελέτη βασίστηκε, μεταξύ άλλων, σε εκτιμήσεις των κυβερνήσεων των ΗΠΑ και της Βρετανίας.

Τα στοιχεία αποτυπώνουν με ωμό τρόπο όμως και τη δυσανάλογη σχέση ανάμεσα στις απώλειες και τα εδαφικά κέρδη της Μόσχας. Σε ορισμένα σημεία του μετώπου, οι ρωσικές δυνάμεις προελαύνουν μόλις 15 έως 70 μέτρα την ημέρα.
Από τον Ιανουάριο του 2024 – τα τελευταία δύο έτη δηλαδή - η Ρωσία έχει καταλάβει μόλις το 1,5% της ουκρανικής επικράτειας και ελέγχει συνολικά περίπου το 20% της χώρας, σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών.

Καθώς ο βαρύς χειμώνας επιβραδύνει τις επιχειρήσεις και των δύο πλευρών, οι ρωσικές δυνάμεις σημειώνουν αργή και αιματηρή πρόοδο στις περιοχές του Λουχάνσκ και του Ντονέτσκ, προσπαθώντας να αποκτήσουν πλήρη έλεγχο της ανατολικής Ουκρανίας.
Οι τακτικές έχουν αλλάξει ριζικά από το 2022 και την ρωσική εισβολή.

Η συνεχής παρουσία drones πάνω από το πεδίο της μάχης έχει οδηγήσει τη Ρωσία να περιορίσει τις μαζικές κινήσεις βαρέων τεθωρακισμένων και να βασιστεί σε μικρές ομάδες στρατιωτών - με μοτοσικλέτες ή πεζούς - που επιχειρούν να διεισδύσουν στις ουκρανικές γραμμές με μικρότερη ορατότητα. Από την άλλη πλευρά, οι Ουκρανοί χειριστές drones παρακολουθούν ίχνη και ροδιές στο χιόνι, αναζητώντας την κατεύθυνση και τις διαδρομές των ρωσικών ομάδων. 

Η τελευταία αυτή αποτίμηση των απωλειών δημοσιοποιήθηκε λίγες ημέρες μετά τις συνομιλίες μεταξύ Ρώσων, Ουκρανών και Αμερικανών αξιωματούχων - τις πρώτες με τη συμμετοχή και των τριών πλευρών - που ολοκληρώθηκαν το Σάββατο για πρώτη φορά σε θετικό κλίμα. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε ότι σημειώθηκε πρόοδος και ότι το Κίεβο είναι έτοιμο για νέες συναντήσεις. Από την πλευρά του Κρεμλίνου, ο εκπρόσωπος Ντμίτρι Πεσκόφ ανέφερε ότι οι συνομιλίες θα συνεχιστούν την επόμενη εβδομάδα – πιθανότατα την 1η Φεβρουαρίου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ουκρανία έχουν συμφωνήσει σε μεγάλο βαθμό σε ένα σχέδιο ειρήνης, το οποίο έχει αναθεωρηθεί επανειλημμένα. Το κατά πόσο η Ρωσία θα αποδεχθεί οποιοδήποτε μέρος του παραμένει αβέβαιο.

Στο μεταξύ, ο αριθμός των νεκρών συνεχίζει να αυξάνεται. Η μελέτη εκτιμά ότι οι Ρώσοι στρατιώτες που έχουν σκοτωθεί από την εισβολή, την οποία διέταξε ο Βλαντίμιρ Πούτιν τον Φεβρουάριο του 2022, πλησιάζουν τις 325.000. «Καμία μεγάλη δύναμη δεν έχει υποστεί απώλειες τέτοιας κλίμακας από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», σημειώνεται χαρακτηριστικά στη μελέτη.
Μόνο μέσα στο 2025, οι ρωσικές απώλειες σε νεκρούς και τραυματίες εκτιμώνται σε περίπου 415.000, με μέσο όρο σχεδόν 35.000 τον μήνα.

Την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι σχεδόν 26.000 στρατιώτες σκοτώνονται κάθε μήνα στην Ουκρανία.

Για την ουκρανική πλευρά, η μελέτη εκτιμά ότι από την έναρξη του πολέμου έχουν σκοτωθεί 100.000 έως 140.000 στρατιώτες.
Οι ρωσικές δυνάμεις υπερτερούν αριθμητικά σχεδόν τρεις προς έναν στο πεδίο της μάχης και η Ρωσία διαθέτει μεγαλύτερο πληθυσμό για την αναπλήρωση των απωλειών της. Αντίθετα, η Ουκρανία χάνει αναλογικά μεγαλύτερο μέρος του σαφώς μικρότερου στρατού της.

Η Μόσχα έχει καταφέρει να διατηρήσει τα επίπεδα των δυνάμεών της, παρά τις τεράστιες απώλειες, μέσω της πρώτης επιστράτευσης από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, της στρατολόγησης κρατουμένων και οφειλετών, αλλά και με οικονομικά κίνητρα και μπόνους για νέους στρατιώτες.

Έως και 15.000 Βορειοκορεάτες στρατιώτες φέρονται να έχουν πολεμήσει στο πλευρό της Ρωσίας, κυρίως στην περιοχή του Κουρσκ, μετά την κατάληψη εδαφών από την Ουκρανία. Νοτιοκορεατικές υπηρεσίες πληροφοριών και αναλυτές εκτιμούν ότι εκατοντάδες από αυτούς έχουν σκοτωθεί.

Ο πόλεμος έχει επιβαρύνει σοβαρά και τη ρωσική οικονομία, σύμφωνα με τον Σεθ Τζόουνς, έναν από τους συγγραφείς της μελέτης. Η πολεμική οικονομία της Ρωσίας βρίσκεται «υπό αυξανόμενη πίεση», με τη μεταποίηση σε κάμψη, την ανάπτυξη να επιβραδύνεται στο 0,6% το 2025 και την απουσία διεθνώς ανταγωνιστικών τεχνολογικών εταιρειών που θα μπορούσαν να στηρίξουν τη μακροπρόθεσμη παραγωγικότητα.

Οι τεράστιες απώλειες, ο αργός ρυθμός εδαφικών κερδών και το οικονομικό κόστος συνιστούν σαφή ένδειξη ότι η Ρωσία εξέρχεται αποδυναμωμένη από τον πόλεμο, υπογραμμίζει ο Τζόουνς.

«Η κακή απόδοση της Ρωσίας στο πεδίο της μάχης και η υποχώρηση της οικονομικής της παραγωγικότητας δείχνουν ότι η χώρα βρίσκεται σε σοβαρή παρακμή ως μεγάλη δύναμη», ανέφερε σε ηλεκτρονικό μήνυμα. «Παρότι εξακολουθεί να διαθέτει πυρηνικά όπλα και μεγάλο στρατό, δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί μεγάλη δύναμη στους περισσότερους στρατιωτικούς, οικονομικούς και επιστημονικοτεχνολογικούς τομείς».