Σενάρια κατασκοπείας των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο: Δημοσίευμα του Telegraph για ξενοδοχείο που θα μπορούσε να λειτουργεί ως «παρατηρητήριο» Κινέζων πρακτόρων

Παρά το ότι δεν έχει παρουσιαστεί καμία απόδειξη ότι από το ξενοδοχείο City of Dreams πραγματοποιήθηκε κάποια επιχείρηση κατασκοπείας, δημοσίευμα της Telegraph καταγράφει ανησυχίες ανώνυμων στρατιωτικών στελεχών και πηγών των υπηρεσιών πληροφοριών της Βρετανίας ότι η εγκατάσταση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως παρατηρητήριο από ξένους πράκτορες, ιδίως από την Κίνα.

Το City of Dreams βρίσκεται περίπου 7 χιλιόμετρα από τη Βάση της RAF στο Ακρωτήρι της Κύπρου. Το πολυτελές ξενοδοχειακό συγκρότημα εφάπτεται από δύο πλευρές με την περιοχή των Βρετανικών Βάσεων, χωρίς βεβαίως να βρίσκεται μέσα στο έδαφός τους.

Λόγω του ύψους του, δεσπόζει στην κατά τα άλλα επίπεδη περιοχή του χωριού Ζακάκι, έξω από τη Λεμεσό και της αλυκής Ακρωτηρίου. Από τους ψηλότερους ορόφους είναι ορατές βρετανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και κεραίες. Η Telegraph περιγράφει το κτίριο ως 16ώροφο, ενώ τα επίσημα στοιχεία αναφέρουν ότι το ξενοδοχείο διαθέτει 14 όροφους. Πιθανότατα η διαφορά οφείλεται στον τρόπο με τον οποίο προσμετρώνται τα επίπεδα του συγκροτήματος, καθώς υπάρχουν και δύο επίπεδα κάτω από την γη.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον τελευταίο όροφο, η πρόσβαση στον οποίο συνδέεται με τις δύο προεδρικές σουίτες. Βρετανική πηγή τον περιέγραψε ως ιδανικό σημείο παρατήρησης. Με κιάλια, τηλεφακό και συστηματική καταγραφή θα μπορούσαν θεωρητικά να συλλεχθούν πληροφορίες για τη συχνότητα απογειώσεων και προσγειώσεων, τους τύπους των αεροσκαφών, τις μετακινήσεις στρατιωτικού προσωπικού και επισήμων, τη διάταξη των περιπολιών, την ασφάλεια της περιμέτρου, τις αντιδράσεις σε απειλές από drones και τις πτήσεις που δεν εμφανίζονται στις δημόσιες εφαρμογές παρακολούθησης.

Πρόκειται για πληροφορίες χαμηλής διαβάθμισης όταν εξετάζονται μεμονωμένα. Όταν, όμως, συλλέγονται επί εβδομάδες και συσχετίζονται με διεθνείς εξελίξεις, δορυφορικές εικόνες και δεδομένα πτήσεων, μπορούν να αποκαλύψουν επιχειρησιακά πρότυπα.

Η RAF Ακρωτηρίου φέρεται να έχει συμπεριλάβει το ξενοδοχείο στον σχεδιασμό αντικατασκοπείας. Το βρετανικό υπουργείο Άμυνας περιορίστηκε να αναφέρει ότι η βάση προστατεύεται από πολυεπίπεδα μέτρα ασφαλείας, τα οποία επανεξετάζονται συνεχώς. Δεν διευκρίνισε αν έχει εντοπιστεί ύποπτη δραστηριότητα.

Καμία ένδειξη παράνομης δραστηριότητας

Η Telegraph ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει υπόνοια παράνομης ενέργειας από το ξενοδοχείο ή τον επικεφαλής της εταιρείας, Λόρενς Χο. Οι δημοσιογράφοι της εφημερίδας επισκέφθηκαν το συγκρότημα και δεν εντόπισαν κάτι ύποπτο. Αυτό είναι σημαντικό, καθώς ένα ξενοδοχείο μπορεί θεωρητικά να χρησιμοποιηθεί από κάποιον πελάτη ως σημείο παρατήρησης χωρίς γνώση ή συνεργασία της διεύθυνσης. Άλλο η ύπαρξη ενός ευάλωτου σημείου και άλλο η συνειδητή συμμετοχή σε κατασκοπευτική δραστηριότητα.

Το City of Dreams απέρριψε κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς, επισημαίνοντας ότι αποτελεί εμπορικό θέρετρο αφιερωμένο στον τουρισμό, στην αναψυχή και στις επιχειρηματικές εκδηλώσεις. Τόνισε επίσης ότι αδειοδοτήθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία, εποπτεύεται από τις αρμόδιες αρχές και ανήκει σε εταιρεία εισηγμένη στο Nasdaq.

Ποιος ελέγχει το ξενοδοχείο

Η ιδιοκτήτρια εταιρεία Melco Resorts & Entertainment κατέχει το 75% της ICR Cyprus, εταιρείας που λειτουργεί το συγκρότημα. Το υπόλοιπο 25% ανήκει στην κυπριακή Cyprus Phassouri (Zakaki) Limited.

Η Melco Resorts είναι εταιρεία εγγεγραμμένη στα Νησιά Κέιμαν, εισηγμένη στο Nasdaq και ελέγχεται μέσω της Melco International, η οποία είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο του Χονγκ Κονγκ και δεν είναι κινεζική κρατική εταιρεία. Επικεφαλής της είναι ο γεννημένος στο Χονγκ Κονγκ Κινεζοκαναδός δισεκατομμυριούχος Λόρενς Χο. Ο Χο είναι μέλος της Εθνικής Επιτροπής της Πολιτικής Συμβουλευτικής Διάσκεψης του Κινεζικού Λαού, συμβουλευτικού πολιτικού οργάνου του Πεκίνου, όπως αναφέρει στο βιογραφικό του. Η ιδιότητα αυτή μπορεί να τροφοδοτεί τον βρετανικό προβληματισμό, αλλά από μόνη της δεν αποτελεί στοιχείο κατασκοπείας.

Το συγκρότημα κόστισε περισσότερα από $600 εκατ. και άρχισε να λειτουργεί επισήμως στις 10 Ιουλίου 2023. Διαθέτει 500 δωμάτια και σουίτες, καζίνο, συνεδριακούς χώρους, εστιατόρια, καταστήματα, αμφιθέατρο και εγκαταστάσεις αναψυχής. Η έκτασή του είναι περίπου 60 στρέμματα.

Το ερώτημα της αδειοδότησης

Το ζήτημα που προκύπτει για την Κυπριακή Δημοκρατία είναι αν η οπτική επαφή με τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις αξιολογήθηκε όταν εγκρίθηκαν το ύψος και τα σχέδια του ξενοδοχείου.

Το 2018 είχαν δημοσιευθεί πληροφορίες ότι οι Βρετανικές Βάσεις παρενέβαιναν στην αδειοδότηση του έργου. Η διοίκησή τους είχε απαντήσει ότι δεν έφερε ένσταση και ότι οι διαβουλεύσεις αφορούσαν κυρίως τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις στην αλυκή Ακρωτηρίου. Δεν υπάρχει σε δημόσια έγγραφα ένδειξη ότι τότε τέθηκε επισήμως ζήτημα αντικατασκοπείας. Το 2019 οι Times είχαν δημοσιεύσει ρεπορτάζ με τίτλο «Το σχέδιο City of Dreams θέτει σε κίνδυνο τη RAF Ακρωτηρίου».

Το δημοσίευμα προκάλεσε την αντίδραση του τότε δημάρχου Λεμεσού Νίκου Νικολαΐδη, ο οποίος υποστήριξε ότι οι δηλώσεις του είχαν διαστρεβλωθεί και ότι δεν είχε συνδέσει την ανάπτυξη της περιοχής με απειλή εναντίον της βάσης.

Το γεγονός, πάντως, ότι το θέμα είχε εμφανιστεί στον βρετανικό Τύπο πριν από την ολοκλήρωση του έργου αποκαλύπτει την ύπαρξη ανησυχιών εδώ και χρόνια.

Η υπόθεση Ρασάντ Σουλτάνοφ

Η ανησυχία των Βρετανών ενισχύεται από την πραγματική υπόθεση κατασκοπείας που βρίσκεται σε δικαστική εξέλιξη.
Ο Ρασάντ Σουλτάνοφ, υπήκοος Βρετανίας και Αζερμπαϊτζάν, συνελήφθη αρχικά στην Κύπρο τον Ιούνιο του 2025. Σύμφωνα με τις κυπριακές πληροφορίες, διέμενε σε διαμέρισμα στο Ζακάκι και είχε εντοπιστεί κοντά στη βάση με φωτογραφική μηχανή μεγάλου φακού και τρία κινητά τηλέφωνα. Φερόταν να παρακολουθεί τόσο τη Βάση Ακρωτηρίου όσο και την αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο.

Η Μητροπολιτική Αστυνομία του Λονδίνου ανακοίνωσε επισήμως ότι ο 44χρονος κατηγορείται πως πραγματοποίησε «εχθρική παρακολούθηση» της βάσης μεταξύ 11 Μαΐου και 22 Ιουνίου 2025 και ότι παρέδωσε πληροφορίες στους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν. Η υπόθεση αποτελεί την πρώτη εφαρμογή του νέου βρετανικού Νόμου Εθνικής Ασφάλειας σε αδικήματα που φέρεται να τελέστηκαν σε βρετανικό υπερπόντιο έδαφος καθώς οι Βάσεις στη Κύπρο είναι κυρίαρχες στην βάση των συμφωνιών του 1960. Ο Σουλτάνοφ επανασυνελήφθη στις 17 Ιουλίου 2026 και εκκρεμεί η έκδοσή του στη Βρετανία. Δεν έχει καταδικαστεί και αρνείται τις κατηγορίες.

Δεν υπάρχει ωστόσ κάποια ένδειξη ότι ο Σουλτάνοφ χρησιμοποίησε το City of Dreams ή ότι συνδέεται με την Κίνα.

Η επίθεση με drone

Στις 2 Μαρτίου 2026, drone τύπου Shahed ιρανικής κατασκευής έπληξε εγκαταστάσεις της Βάσης Ακρωτηρίου, προκαλώντας περιορισμένες ζημιές χωρίς τραυματισμούς. Είχαν εντοπιστεί και άλλα drones τα οποία αναχαιτίστηκαν.

Βρετανικές πηγές θεωρούν ότι μια τόσο στοχευμένη επίθεση προϋποθέτει προηγούμενη συλλογή πληροφοριών. Δεν έχει, όμως, παρουσιαστεί απόδειξη που να συνδέει την επίθεση με τον Σουλτάνοφ, το ξενοδοχείο ή κινεζικές υπηρεσίες. Η πληροφόρηση περιορίζεται στην καταγραφή των κατηγοριών για παροχή πληροφοριών στο Ιράν.

Η Βάση Ακρωτηρίου είναι μόνιμη διακλαδική επιχειρησιακή βάση και προκεχωρημένο σημείο για βρετανικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή. Έχει χρησιμοποιηθεί για αποστολές κατά του Ισλαμικού Κράτους σε Ιράκ και Συρία, για πλήγματα κατά των Χούθι στην Υεμένη και για επιχειρήσεις επιτήρησης και υποστήριξης.

Στη βάση έχουν αναπτυχθεί βρετανικά F-35 και Typhoon, ενώ από εκεί επιχειρούν αμερικανικά αναγνωριστικά U-2 Dragon Lady. Η ίδια η RAF την περιγράφει ως ιδιαίτερα ενεργή βάση που στηρίζει επιχειρήσεις στην περιοχή και την προστασία των στρατηγικών συμφερόντων της Βρετανίας.

Η Κύπρος ως σταυροδρόμι κατασκόπων

Οι Βρετανοί ανησυχούν ότι παρακολουθούνται στην Κύπρο, ενώ οι εγκαταστάσεις τους στο νησί αποτελούν εδώ και δεκαετίες ένα από τα σημαντικότερα δυτικά δίκτυα παρακολούθησης της Ανατολικής Μεσογείου.

Στον Άγιο Νικόλαο της Δεκέλειας λειτουργεί η Joint Service Signal Unit Cyprus. Η βρετανική κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι η μονάδα διατηρεί ασφαλείς επικοινωνιακές συνδέσεις από την Κύπρο προς τον υπόλοιπο κόσμο και έχει αποσπάσματα σε Ακρωτήρι, Επισκοπή και Τρόοδος.

Έγγραφα που διέρρευσε ο Έντουαρντ Σνόουντεν έδειξαν ότι οι Αμερικανοί αξιοποιούσαν την Κύπρο για παρακολούθηση υποθαλάσσιων καλωδίων που συνδέουν Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική. Το πρόγραμμα «Anarchist», που αποκαλύφθηκε το 2016, φέρεται να επέτρεψε σε Βρετανούς και Αμερικανούς να υποκλέπτουν από το Τρόοδος εικόνες και δεδομένα από ισραηλινά drones και μαχητικά αεροσκάφη.

Το 2010 είχε συλληφθεί στο αεροδρόμιο Λάρνακας ο Κρίστοφερ Μέτσος, τον οποίο οι ΗΠΑ θεωρούσαν χρηματοδότη δικτύου Ρώσων «παράνομων» πρακτόρων. Αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση και εξαφανίστηκε από το ξενοδοχείο που διέμενε κάτω από τη μύτη των κυπριακών αρχών, πιθανότατα μέσω των κατεχομένων. Παραμένει μία από τις πιο χαρακτηριστικές αποτυχίες των κυπριακών Αρχών σε διεθνή υπόθεση κατασκοπείας, αν και είναι ισχυρές οι υποψίες πως η Κυπριακή Δημοκρατία που διατηρούσε τότε στενές σχέσεις εμ την Ρωσία, τον βοήθησε να διαφύγει.

Η Telegraph παραπέμπει εμμέσως σε παρόμοια υπόθεση στην Ελβετία. Οικογένεια Κινεζων είχε αγοράσει το Hotel Rössli, περίπου 100 μέτρα από την αεροπορική βάση Meiringen, όπου επρόκειτο να εγκατασταθούν ελβετικά F-35.

Αμερικανικές και βρετανικές υπηρεσίες θεώρησαν ότι το ξενοδοχείο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως παρατηρητήριο. Η ελβετική αστυνομία πραγματοποίησε έρευνα, αλλά δεν βρήκε αποδείξεις κατασκοπείας. Οι ιδιοκτήτες τιμωρήθηκαν μόνο για παραβάσεις αδειών παραμονής και εργασίας. Αργότερα το ξενοδοχείο αγοράστηκε από τον ελβετικό στρατό.
Αυτό το προηγούμενο εξηγεί τη βρετανική καχυποψία.