Πρόγραμμα Lab to Market: Συμμαχία Columbia και ΕΜΠ για ελληνικές φοιτητικές start-up

Ενα ιδιαίτερα ενδιαφέρον υπόδειγμα για το πώς μπορεί να λειτουργήσει, ουσιαστικά και στην πράξη, η συνεργασία ανάμεσα σε ελληνικά και ξένα ΑΕΙ -και κυρίως προς όφελος των Ελλήνων φοιτητών- αποτελεί η νέα πρωτοβουλία «Lab to Market: Γεφυρώνοντας την Καινοτομία και την Επιχειρηματικότητα», που αναπτύσσει το φημισμένο Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης μέσω του βραχίονα διεθνών δράσεων Columbia Global Center από κοινού με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Δεδομένου ότι το Columbia κατατάσσεται μεταξύ των 10-15 καλύτερων ΑΕΙ στον κόσμο, η μεταφορά του εν λόγω προγράμματος στην ελληνική πραγματικότητα συνιστά μείζον γεγονός, με ευρύτερες προεκτάσεις για την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται στους Ελληνες φοιτητές και τις ευκαιρίες εξέλιξής τους, ενόσω βρίσκονται ακόμη εντός της πανεπιστημιακής κοινότητας.

Επιγραμματικά, το «Lab to Market» είναι ένα πρόγραμμα σύνδεσης των σπουδαστών πολυτεχνικών σχολών (στην εναρκτήρια φάση τουλάχιστον) με την πραγματική αγορά και την επιχειρηματικότητα. Αυτό σημαίνει ότι, με την υλική-οικονομική και πνευματική-συμβουλευτική υποστήριξη του Columbia, οι φοιτητές του ΕΜΠ σχηματίζουν ομάδες εργασίας, μορφοποιούν μια επιχειρηματική ιδέα και κατόπιν την εξελίσσουν ώστε να την παρουσιάσουν σαν μια επεξεργασμένη και υλοποιήσιμη πρόταση.

Στην τελική φάση του προγράμματος «Lab to Market», οι συμμετέχουσες ομάδες συναγωνίζονται μεταξύ τους για το έπαθλο, το οποίο συνίσταται στο αρχικό κεφάλαιο για τη δημιουργία μιας νεοφυούς επιχείρησης, τύπου start-up. Για τις επικρατέστερες επιχειρηματικές ιδέες προβλέπονται πολλαπλά χρηματικά βραβεία αξίας έως και 10.000 ευρώ και, οπωσδήποτε, στενή περαιτέρω συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Columbia,, αρχής γενομένης από την αποστολή των συμμετεχόντων στη Νέα Υόρκη, με έξοδα που καλύπτονται εξ ολοκλήρου από τον χορηγό του Lab to Market, τον κοινωφελή οργανισμό Blavatnik Family Foundation.

Η καθοδήγηση σε κάθε βήμα της διαδικασίας, από τη σύλληψη της ιδέας έως τον προσδιορισμό του τομέα αγοράς στον οποίο στοχεύει το εκάστοτε project ή ακόμη και την εξασφάλιση χρηματοδότησης για την ίδρυση της εταιρείας, γίνεται απευθείας από το Columbia, και εντελώς δωρεάν για τους φοιτητές που λαμβάνουν μέρος στο «Lab to Market». «Η προστιθέμενη αξία της συνεργασίας βρίσκεται στη συνάντηση της διεθνούς εμπειρίας και της πανθομολογούμενης ακαδημαϊκής αριστείας του Columbia, με τη βαθιά τεχνική και επιστημονική βάση του ΕΜΠ, δημιουργώντας ένα ισχυρό πλαίσιο για τη μεταφορά γνώσης και την καινοτόμο επιχειρηματικότητα», αναφέρει ο πρύτανης του ΕΜΠ καθηγητής Ιωάννης Χατζηγεωργίου.

Αιτήσεις για 105 project

Πιο αναλυτικά, το πρόγραμμα εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στη διάρκεια του τριημέρου 14-16 Ιανουαρίου 2026, στις εγκαταστάσεις του Μετσοβίου, στην Πολυτεχνειούπολη του Ζωγράφου. Το ενδιαφέρον των Ελλήνων φοιτητών, παρά το γεγονός ότι επρόκειτο για κάτι εντελώς καινούριο, ήταν έντονο, σχεδόν αιφνιδιάζοντας τους διοργανωτές. Οπως χαρακτηριστικά επισημαίνει στο «Πρώτο Θέμα» ο διευθυντής του Columbia Global Center στην Αθήνα, Στέφανος Γκαντόλφο, «οι αιτήσεις που λάβαμε ξεπέρασαν κάθε προσδοκία, καθώς μας υποβλήθηκαν 105 projects από διαφορετικές ομάδες. Τα μέλη αυτών των ομάδων, συνολικά, είναι περισσότεροι από 400 φοιτητές και φοιτήτριες απ’ όλη την Ελλάδα. Κι αυτό είναι πάρα πολύ ευχάριστο για το ξεκίνημα μιας πολύ σημαντικής και πρωτότυπης πρωτοβουλίας όπως το “Lab to Market”».

Για την εκκίνηση της ελληνικής εκδοχής του «Lab to Market» επελέγησαν οι τομείς της Τεχνητής Νοημοσύνης, της ενέργειας και βιωσιμότητας, αλλά και των τεχνολογικών εφαρμογών στον κλάδο της υγείας. Και ήταν μια σπάνια εμπειρία, έως και συγκινητική, το να παρακολουθεί κάποιος τους νεαρούς, επίδοξους επιχειρηματίες να μοιράζονται τις ιδέες τους με το κοινό της τριήμερης εκδήλωσης, να μεταδίδουν τον ενθουσιασμό και τον ρομαντισμό ή ακόμη και την άγνοια κινδύνου, εν συνεχεία να συστηματοποιούν και να εξειδικεύουν την αρχική τους έμπνευση συζητώντας με τους μέντορες του Columbia, φτάνοντας έως την τελική φάση, του τρόπον τινά διαγωνιστικού σκέλους.

Τολμηρές ιδέες

Ενδεικτικά, ανάμεσα στις 26 επιχειρηματικές προτάσεις που κατέθεσαν οι ομάδες των Ελλήνων φοιτητών για το 2026, ξεχωρίζουν ιδέες όπως φερ› ειπείν η «Pharos Maritime AI», ένα σύστημα διαχείρισης των μεγάλων και πολυσύχναστων εμπορικών λιμένων με τη χρήση προηγμένων και εξειδικευμένων εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης, με στόχο την ελαχιστοποίηση των απωλειών σε χρόνο και ενέργεια. Σύμφωνα με την έκφραση των δημιουργών της, η συγκεκριμένη εφαρμογή «θα καλύψει το κενό στην ενορχήστρωση όλων των μέσων και των υπηρεσιών με βάση την ΤΝ, λύνοντας το πρόβλημα της ‘’στένωσης σωλήνα’’ (bottleneck effect) που επιβαρύνει, σε κρίσιμο βαθμό πλέον, την ομαλή και αποτελεσματική λειτουργία των λιμανιών».

Σε τελείως διαφορετικό μήκος κύματος κινήθηκαν προτάσεις όπως το «Vima», για τη δημιουργία μιας «έξυπνης» συσκευής, ειδικά για τη βοήθεια προς ασθενείς με τη νόσο του Πάρκινσον και την κινητικότητά τους.

Γενικότερα, οι ιδέες των φοιτητών, όπως τις παρουσίασαν -άλλοι με τρακ και αμηχανία, άλλοι με αυτοπεποίθηση ή ακόμη και χιούμορ- στους μέντορες και πιθανούς επενδυτές κυμάνθηκαν με αξιοσημείωτη πρωτοτυπία και εφευρετικότητα στους εκ των προτέρων δεδομένους τομείς. Δηλαδή στις βιώσιμες λύσεις με στόχο τη μέγιστη δυνατή εξοικονόμηση ενεργειακών πόρων στις κατασκευές, σε βοηθήματα για την υγεία και την ευεξία - ενίοτε για πολύ εξειδικευμένες ομάδες ασθενών, όπως οι πάσχοντες από το αυτοάνοσο Λύκος. Κάποιοι από τους συμμετέχοντες επέλεξαν να παρουσιάσουν επιχειρηματικές ιδέες-εργαλεία για πιο ευέλικτες νομικές ή οικονομικές υπηρεσίες κ.ά. Σε ό,τι αφορά την προκαταρκτική αξιολόγηση και προκειμένου να διασφαλιστεί το προσήκον στο πρόγραμμα υψηλό επίπεδο, όλες οι αιτήσεις από τις ομάδες των φοιτητών διαβάστηκαν εξονυχιστικά από επιτροπή των διοργανωτών, η οποία αποτελείται από καθηγητές του Πανεπιστημίου Columbia και του EΜΠ, καθώς και από μέλη της Endeavor Greece και του Hellenic Institute for Advanced Studies (HIAS). Βεβαίως, τα κύρια κριτήρια αξιολόγησης και επιλογής ήταν η ποιότητα και καινοτομία των προτάσεων, καθώς και η στελέχωση της ομάδας πίσω από κάθε project.

Τα προνόμια

Περισσότερο πρεμιέρα και αφετηρία σε μια πορεία προς ακόμη πιο στενή συνεργασία του Columbia με τα ελληνικά ΑΕΙ στο μέλλον, παρά σαν «πιλότος», η φετινή πρώτη διοργάνωση του Lab to Market στην Ελλάδα είχε έναν και μόνο στόχο - τον πάγιο στόχο του Columbia Global Center: Να ενδυναμώσει τη συνεργασία του πανεπιστημίου με την ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα και να δώσει ακόμα περισσότερες ευκαιρίες στην καινούρια γενιά Ελλήνων επιστημόνων. Εκ μέρους του Πανεπιστημίου Columbia, ηγετικό ρόλο στο «Lab to Market» κατέχει η Σχολή Μηχανικών και Εφαρμοσμένων Επιστημών, ενώ στη συνέργεια με το Μετσόβιο συνδράμουν επίσης το Columbia Business School, η Endeavor Greece και το Hellenic Institute for Advanced Studies.

Οπως εξηγεί ο πρύτανης της Σχολής Μηχανικών του Πανεπιστημίου Columbia Σι-Φου Τσανγκ, «το νέο πρόγραμμα αξιοποιεί πλήρως την εκτεταμένη γνώση και εμπειρία του Columbia, στο πώς η έρευνα μετασχηματίζεται σε απτά αποτελέσματα για την κοινωνία». Γι’ αυτό και το πρόγραμμα «Lab to Market» αναλύεται σε τέσσερις κεντρικούς πυλώνες ως εξής:

1/ Εκπαίδευση, με σεμινάρια από μέλη του διδακτικού προσωπικού του Columbia και του ΕΜΠ σε βασικές επιχειρηματικές αρχές και πρακτικές. Ξεκινώντας από το πώς συντάσσεται ένα επιχειρηματικό σχέδιο (business plan) και προχωρώντας στην εξεύρεση πιθανών αγοραστών, τον σχεδιασμό ενός προϊόντος που να απαντά σε υπαρκτές ανάγκες, να είναι ρεαλιστικό και βιώσιμο κ.ο.κ.

2/ Mentoring και Networking, ήτοι καθοδήγηση και σύνδεση με το ελληνικό και παγκόσμιο οικοσύστημα καινοτομίας, μέσω της Endeavor Greece και του HIAS.

3/ Ταξίδι στη Νέα Υόρκη με έξοδα του προγράμματος και επίσκεψη σε μία από τις σπουδαιότερες τεχνολογικές εκθέσεις στον κόσμο, την περίφημη Tech Week της Νέας Υόρκης, η οποία θα διοργανωθεί στις αρχές Ιουνίου. Πρόκειται, προφανώς για μια μοναδική για τους Ελληνες φοιτητές ευκαιρία να κάνουν γνωριμίες και να συντονιστούν με το κορυφαίο επιχειρηματικό περιβάλλον του Πανεπιστημίου Columbia και, γενικότερα της Νέας Υόρκης και των ΗΠΑ. Με άλλα λόγια, να βρεθούν εκεί όπου πραγματικά πάλλει η καρδιά της οικουμενικής πρωτοπορίας, ιδιαίτερα στα ψηφιακά μέσα.

4/ Διαγωνισμός μεταξύ των προτεινόμενων επιχειρηματικών σχεδίων και χρηματοδότησή τους.

Ο δισεκατομμυριούχος «Ελληνας» χορηγός

Ωστόσο, η σημασία του «Lab to Market» για τον χώρο της εν Ελλάδι ανώτατης εκπαίδευσης τονίζεται έτι περαιτέρω από τις διαπρεπείς προσωπικότητες οι οποίες συμβάλλουν με τις γνώσεις και την εμπειρία τους στην προετοιμασία των φοιτητών για την έξοδό τους στην πραγματική αγορά και τον πραγματικό κόσμο. Ετσι, στο «Lab to Market» μετέχουν αφιλοκερδώς άνθρωποι όπως ο Γιάννης Τσιώρης, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Revotech, η Γλυκερία Τσέρνου-Βασιλάκη από τον Ομιλο Βασιλάκη, ο Αλέξανδρος Ελευθεριάδης, εταίρος της BigPi Ventures, ο Απόστολος Αποστολάκης, ιδρυτής και εταίρος της Venture Friends κ.ά. «Το Lab to Market ξεκινά με έναν ξεκάθαρο στόχο: να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στη γνώση και την αγορά, μετατρέποντας την έρευνα σε βιώσιμες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες και είναι χαρά μας που το δίκτυό μας έχει ενεργοποιηθεί πλήρως για την επιτυχία του εγχειρήματος», δηλώνει η Κωστάντζα Σμπώκου-Κωνσταντακοπούλου, πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Endeavor Greece και η ίδια απόφοιτος του ΕΜΠ.

Ο κ. Πέτρος Κουμουτσάκος, καθηγητής Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και πρόεδρος του δραστήριου οργανισμού Hellenic Institute for Advanced Studies, υπογραμμίζει ότι «το δίκτυό μας θα διαδραματίσει έναν καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία του εγχειρήματος, συνεισφέροντας κορυφαίους ακαδημαϊκούς ως μέντορες, ενώ παράλληλα θα βοηθήσει στην επιμέλεια εξειδικευμένων ακαδημαϊκών και επιχειρηματικών δράσεων».

Οσο για τον βασικό χορηγό του προγράμματος, τον Σερ Λεν Μπλαβάτνικ, έναν ζάπλουτο επιχειρηματία και φιλάνθρωπο, ο οποίος, μάλιστα, πέρυσι απέκτησε την ελληνική υπηκοότητα, τυγχάνει και ο ίδιος απόφοιτος του Columbia. Σε σχετική δήλωσή του, με αφορμή την έναρξη του «Lab to Market», ο κ. Μπλαβάτνικ σχολίασε ότι «είναι μεγάλη μας χαρά να υποστηρίξουμε το εγχείρημα του Columbia Global Center στην Αθήνα και να συμβάλουμε με τον δικό μας τρόπο ώστε οι νέοι και οι νέες στην Ελλάδα να αξιοποιήσουν πλήρως τις τεράστιες δυνατότητές τους».

Η συμπάθεια προς την Ελλάδα μεταφράζεται εκτός των άλλων σε ένα μερίδιο από τις γενναιόδωρες αγαθοεργίες που πραγματοποιεί ο Λεν Μπλαβάτνικ. Σημειώνεται ότι το Blavatnik Family Foundation χρηματοδοτείται αποκλειστικά από τον ιδρυτή του και τα τελευταία δέκα χρόνια παρέχει σε πολλούς από τους καλύτερους ερευνητές, επιστήμονες και μελλοντικούς ηγέτες στον κόσμο την υποστήριξη και τη χρηματοδότηση που χρειάζονται για να αντιμετωπίσουν τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ανθρωπότητας. Εως σήμερα το Blavatnik Family Foundation έχει ενισχύσει περισσότερα από 250 ιδρύματα και φιλανθρωπικούς οργανισμούς σε όλο τον πλανήτη, προσφέροντας τουλάχιστον 1,3 δισ. δολάρια από την προσωπική περιουσία του.

Εξωστρεφή ελληνικά ΑΕΙ

Αθόρυβα, αλλά με συνεχές και ουσιαστικό έργο, το Πανεπιστήμιο Columbia δραστηριοποιείται στην Ελλάδα σε πολλούς και διάφορους τομείς και, πλέον, επί μακρών. Επίσης, το Πανεπιστήμιο Columbia βρίσκεται ήδη σε διαδικασία δημιουργίας τεσσάρων νέων κοινών μεταπτυχιακών προγραμμάτων με ελληνικά πανεπιστήμια, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα επιστημών από τις διεθνείς σχέσεις έως την ψυχιατρική.

Υπ' αυτό το πρίσμα, το πρόγραμμα «Lab to Market» δείχνει έναν δρόμο, αυτόν που οραματίστηκε η νυν κυβέρνηση, με το ευρύτερο εγχείρημα του ανοίγματος της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης σε φορείς του εξωτερικού. Επομένως, η νέα πρωτοβουλία του Columbia εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο συνεργασίας των ελληνικών πανεπιστημίων με αντίστοιχα διεθνή, ως αποτέλεσμα των μεταρρυθμίσεων που εισήχθησαν από το 2019 και εξής. Οπως παρατηρεί η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, πρώην υπουργός Παιδείας, Νίκη Κεραμέως: «Το “Lab to Market” αποτυπώνει το πρότυπο στρατηγικής διεθνούς συνεργασίας, συνδέει την εκπαίδευση με την απασχόληση και επενδύει στο πολύτιμό μας ανθρώπινο κεφάλαιο. Η εμπέδωση μιας κουλτούρας εξωστρέφειας και καινοτομίας αποτελεί βασικό βήμα στον μετασχηματισμό των ελληνικών πανεπιστημίων και οι νέοι αποτελούν την πιο κρίσιμη ομάδα στην οποία πρέπει να επενδύσουμε».