Τσέλια Κοστέα - Μαρία Κοσοβίτσα: Δύο γενιές σ’ έναν ρόλο

Η σπουδαία σοπράνο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής με διεθνή αναγνώριση Τσέλια Κοστέα και η εξαιρετική νεαρή σοπράνο Μαρία Κοσοβίτσα συναντιούνται σε λίγες ημέρες στο Ηρώδειο με την «Τουραντότ», την τελευταία όπερα του Τζάκομο Πουτσίνι που θεωρείται και η μεγαλοπρεπέστερη όλων, και μάλιστα 17 ολόκληρα χρόνια μετά την τελευταία παρουσίαση του έργου στην Ελλάδα. Αμφότερες ερμηνεύουν την αγαπημένη Λιου, που δίνει τη ζωή της για τον έρωτα.



«Αυτή είναι η πρώτη φορά που θα τραγουδήσω τη Λιου στην Ελλάδα. Και μετά από 20 χρόνια καριέρας -γιατί αυτός ο ρόλος ήταν από τους πρώτους μου, στο Κόβεντ Γκάρντεν στο Λονδίνο, στο Λισέου στη Βαρκελώνη, στην πρώτη μου εμφάνιση στη Νορβηγία- σκέφτομαι πως ίσως να είναι και η τελευταία. Η Λιου δεν είναι πλέον στο ρεπερτόριό μου. Αλλά αποφάσισα να ξανατραγουδήσω τον ρόλο, πρώτον, γιατί δεν τον είχα κάνει ποτέ στην Ελλάδα και, δεύτερον, γιατί το έργο παρουσιάζεται σε ανοιχτό θέατρο, στο Ηρώδειο.



Οπως και στην Arena di Verona (σ.σ.: αρχαίο θέατρο στην Ιταλία), αυτός ο ρόλος αποδίδεται συχνά από πιο λυρικές, spinto, γεμάτες φωνές, επειδή το απαιτεί ο χώρος», αναφέρει η Τσέλια Κοστέα και συνεχίζει: «Η “Δύναμη του Πεπρωμένου” (σ.σ.: του Τζουζέπε Βέρντι) τον Ιανουάριο στην ΕΛΣ, όπου τραγούδησα εννέα παραστάσεις σε τρεις εβδομάδες, ήταν κάτι το υπερβολικά έντονο. Ο ρόλος της Λεονόρα είναι από τους πιο δύσκολους και πιο δραματικούς.



Ετσι, τώρα επέλεξα κάτι που δεν είναι πιο εύκολο, αλλά πιο λυρικό. Κάτι που επιτρέπει στη φωνή να επανέλθει. Είναι καλό για τη φωνή να επιστρέφει πού και πού στη λυρική γραμμή, μετά από τόσο βαριά δραματικά έργα».

Η Μαρία Κοσοβίτσα, από την άλλη, βιώνει την εμπειρία από την αντίθετη αφετηρία. «Από τη στιγμή που η Εθνική Λυρική Σκηνή μού πρότεινε τον ρόλο της Λιου, βρέθηκα στον έβδομο ουρανό. Το να τραγουδήσω στο Ηρώδειο ήταν ένα όνειρο που έχω από παιδί. Από την πρώτη πρόβα εκεί ένιωσα συγκίνηση και δέος. Είναι τεράστια τιμή για μένα», ομολογεί και συμπληρώνει πως η Λιου είναι ένας ιδιαίτερος ρόλος, και φωνητικά και ερμηνευτικά. «Οπότε η πρόκληση γι’ αυτόν τον δύσκολο ρόλο είναι διπλή, καθώς νομίζω ότι η τεχνική και η ψυχική διάστασή του είναι αλληλένδετες.

Και καθώς η Λιου αποτελεί έναν τόσο κρυστάλλινο αλλά και φλογερό συνάμα χαρακτήρα, ένα πλάσμα τόσο δυνατό αλλά και ευαίσθητο, είναι δύσκολο να την προσεγγίσεις, ιδιαίτερα στη σύγχρονη εποχή που λείπουν τα πρότυπα της άδολης, άνευ όρων αγάπης. Ο Πουτσίνι δημιούργησε έναν χαρακτήρα που αποτελεί το σύμβολο της αγάπης, η οποία μεταμορφώνει τους ανθρώπους γύρω της, τους μαλακώνει, τους κάνει να δουν την αλήθεια». Για την Τσέλια, το συναισθηματικό φορτίο της Λιου είναι σπαρακτικό. «Η Τουραντότ έχει δύσκολο ρόλο, αλλά η Λιου είναι ο πιο συγκινητικός. Ο κόσμος κλαίει με τη Λιου. Μου αρέσει να στέλνω την ψυχή μου στο κοινό μέσα από τη φωνή μου. Και ναι, προσπαθώ να κάνω τον κόσμο να δακρύσει», λέει χαμογελώντας.



Οι δύο σοπράνο μιλούν με σεβασμό για τη συνεργασία τους με τον σκηνοθέτη Αντρέι Σερμπάν και τον μαέστρο Πιερ Τζόρτζιο Μοράντι στη συγκεκριμένη παράσταση που παρουσιάζεται στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών - Επιδαύρου. «Μιλάμε για έναν σκηνοθέτη και έναν αρχιμουσικό που έχουν αφήσει το στίγμα τους στον χώρο της όπερας. Ανθρωποι που αφοσιώνονται στην τέχνη τους με όλη τους την ψυχή, φροντίζουν με επιμέλεια και τις πιο μικρές λεπτομέρειες και πάνω απ’ όλα ζωντανεύουν τα έργα των μεγάλων συνθετών ψάχνοντας τα βαθιά τους νοήματα και φέρνοντάς τα κοντά στην καρδιά και το πνεύμα του σύγχρονου ανθρώπου. Δύο πραγματικά σπουδαίοι καλλιτέχνες, αλλά και τόσο ζεστοί και γλυκείς άνθρωποι», λέει η Μαρία.

Η Τσέλια, που είχε ενσαρκώσει τη Λιου υπό τη σκηνοθεσία του Σερμπάν στη Βασιλική Οπερα του Λονδίνου, είναι σαν να συνεργάζεται μαζί του για πρώτη φορά. «Είναι και σαν ένας κύκλος που κλείνει. Αυτή η παραγωγή στο Ηρώδειο είναι πολύ διαφορετική. Δημιουργήθηκε ειδικά για τον χώρο. Εχει γίνει μια υπέροχη δουλειά». Η Τσέλια Κοστέα είναι εξοικειωμένη με το εμβληματικό θέατρο. «Κάθε φορά που τραγουδάω στο Ηρώδειο είναι μια τεράστια ευκαιρία. Μπροστά σε 5.000 άτομα, είναι μια πολύ, πολύ μεγάλη συγκίνηση. Πολλοί με ρωτάνε πώς νιώθω με την ακουστική, επειδή ο ήχος δεν επιστρέφει. Αλλά ποτέ δεν είχα πρόβλημα. Νιώθω πολύ καλά. Το Ηρώδειο έχει μια πολύ ιδιαίτερη ενέργεια με την Ακρόπολη πάνω, το φεγγάρι, τα αστέρια… Νιώθω πολύ τυχερή που από το 2007 τραγουδάω εκεί», λέει η Τσέλια Κοστέα.

Σε αυτή την παραγωγή το κοινό βλέπει δύο Λιου. Μια έμπειρη Λιου, την Κοστέα, και μια νέα, την Κοσοβίτσα.
«Τη Μαρία τη γνώρισα για πρώτη φορά εδώ. Είναι ένας εξαιρετικά καλός άνθρωπος και μια πολύ καλή τραγουδίστρια. Αγαπώ τη φωνή της, την ίδια. Είμαι ευτυχισμένη που μοιραζόμαστε αυτόν τον ρόλο. Και μπορώ να πω πως θα είναι το νέο αστέρι της Εθνικής Λυρικής Σκηνής», επισημαίνει η πολύπειρη σοπράνο και η Μαρία ανταποδίδει: «Η συνεργασία με την Τσέλια είναι από τα ομορφότερα πράγματα που μου έχουν συμβεί στον επαγγελματικό χώρο.

Πέρα από τη θεϊκή φωνή, το πηγαίο ταλέντο της και την αξιοθαύμαστη τεχνική της, που αποτελούν τεράστια έμπνευση για μένα, η Τσέλια είναι ένα γλυκύτατο πλάσμα, απολύτως ταπεινή, γεμάτη αγάπη και με χρυσή καρδιά. Πέρα από μια λαμπρή συνεργάτιδα, συνάντησα έναν φωτεινό άνθρωπο και τη νιώθω πραγματική φίλη αλλά και οδηγό που μέσα σε αυτή την παραγωγή με βοήθησε σε όποια δυσκολία αντιμετώπισα. Νιώθω πραγματικά ευλογημένη που γνώρισα αυτόν τον άνθρωπο».



Η μία φροντίζει την άλλη, οι δυο τους γελούν και συνομιλούν. Στη φωτογράφηση δένουν τα σώματά τους με έναν τρόπο προστατευτικό και οικείο, σχεδόν συγκινητικό. Η ερώτηση για το τι σημαίνει «ντίβα» σήμερα πυροδοτεί σκέψεις. «Το 2025 είναι πλασματικό να μιλάμε για ντίβες. Η τέχνη είναι ευλογία αλλά και πολυτέλεια. Η ζωή μας είναι σαν των αθλητών: καθημερινό αυστηρό πρόγραμμα, μελέτη, πειθαρχία. Αν “ντίβα” σημαίνει ταλέντο και φως, τότε η Μαρία Κάλλας είναι η La Divina», λέει η Μαρία, ενώ η Τσέλια προσθέτει: «Η λέξη “ντίβα” προέρχεται από το “divina”, το “θεϊκό”. Αλλά εγώ δεν είμαι ντίβα με τη στάση μου.

Δεν θυμώνω στη σκηνή, δεν συγκρούομαι. Θέλω να δίνω πάντα τον καλύτερό μου εαυτό. Πιστεύω ότι η φωνή και το ταλέντο είναι δώρα από τον Θεό».

Η πίστη έχει καθοριστικό ρόλο στη ζωή και των δύο. «Προσεύχομαι πριν βγω στη σκηνή. Δεν ζητώ πράγματα, απλώς ευχαριστώ. Ευχαριστώ που ξύπνησα, που έχω υγεία, φωνή, οικογένεια. Αυτή είναι η προσευχή μου», λέει η Τσέλια. Η Μαρία συμφωνεί: «Κάνω προσευχή για να θυμάμαι τη χαρά του μοιράσματος. Οχι για να αποδείξω ότι είμαι καλή. Διότι αυτό το μοίρασμα δημιουργεί μια συλλογική κατάσταση χαράς που πιστεύω πως γίνεται ένα είδος αντίβαρου στις κακουχίες και τις θλίψεις που περνούν τόσοι πολλοί συνάνθρωποί μας».

Η καριέρα της Τσέλια έχει εξαπλωθεί σε διεθνή θέατρα, αλλά η Ελλάδα παραμένει το σπίτι της. «Η ΕΛΣ είναι η καρδιά μου. Εδώ έκανα τα πρώτα μου ντεμπούτα. Αυτό το θέατρο με έμαθε να είμαι πειθαρχημένη σαν στρατιώτης. Για να είσαι στην κορυφή, πρέπει να φροντίζεις τη φωνή σου, την υγεία σου, τα πάντα». Και όταν η κουβέντα επιστρέφει σε πιο προσωπικό επίπεδο, οι δύο σοπράνο σκύβουν με τρυφερότητα.

«Η οικογένεια είναι το θεμέλιο. Χρειάζεσαι υποστήριξη για να προχωρήσεις σε αυτή τη ζωή», λέει η Τσέλια και η Μαρία, όταν τη ρωτάω ποια άρια θα τραγουδούσε σε έναν δικό της άνθρωπο, απαντά: «Το “Ave Maria” του Σούμπερτ, στο Ηρώδειο, μόνο για τη μητέρα μου. Αυτή πίστεψε σε μένα από την αρχή».

Η φωτογράφηση τελείωσε λίγο πριν από το σούρουπο, όταν οι τελευταίες νότες από την πρόβα χάθηκαν κάτω από τις καμάρες του Ηρωδείου. Ο ήλιος είχε αρχίσει να πέφτει πίσω από τον λόφο της Ακρόπολης και η σκιά του αρχαίου θεάτρου αγκάλιαζε τις δύο γυναίκες σαν σκηνικό μιας αιώνιας υπόκλισης. Δύο Λιου, δύο γενιές, δύο διαφορετικές διαδρομές που ενώθηκαν κάτω από τον αττικό ουρανό. Ενα ραντεβού με την Ιστορία, αλλά και την αγάπη