Μιχάλης Στούκας

Βασικός λόγος για τις καταλήψεις, σύμφωνα με όσα τουλάχιστον αναφέρουν οι οργανωτές τους, είναι η αντίθεσή τους στο νομοσχέδιο για την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων. Και καθώς ο Φεβρουάριος είναι ο κύριος μήνας των εξετάσεων στα πανεπιστήμια, σε κάποια από τα Α.Ε.Ι. που τελούν υπό κατάληψη, οι εξετάσεις γίνονται διαδικτυακά, αν δεν κατεβάσει κάποιος τον σέρβερ, ενώ σε άλλα η εξεταστική περίοδος χάθηκε…

Έχουν δίκιο οι καταληψίες φοιτητές; Είναι λάθος η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων που αποτελεί την, επίσημη τουλάχιστον, αιτιολογία για τις κινητοποιήσεις τους; Η απόφαση της κυβέρνησης είναι ειλημμένη, το σχετικό νομοσχέδιο θα έρθει στη Βουλή, όμως ορισμένοι αθεράπευτα ρομαντικοί(;), συνεπικουρούμενοι από μόνιμους λάτρεις κάθε λογής κινητοποίησης, την οποία φροντίζουν να μετατρέψουν σε σύρραξη με τις αστυνομικές δυνάμεις κρατούν ομήρους χιλιάδες συμφοιτήτριες και συμφοιτητές τους, ανατρέποντας τα σχέδια πολλών.

Ας δούμε τα πράγματα ρεαλιστικά. Είναι ικανοποιητική η κατάσταση που επικρατεί σήμερα στα ελληνικά πανεπιστήμια; Ελάχιστοι νομίζουμε ότι θα απαντήσουν «ναι». Πρέπει, με κάποιο τρόπο, να ιδρυθούν μη κρατικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα; Θεωρούμε, όπως και η μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού, ότι σαφώς και πρέπει να γίνει κάτι τέτοιο. Βέβαια, κανείς δεν αντιλέγει ότι στο σχετικό νομοσχέδιο που θα έρθει για ψήφιση στη Βουλή, υπάρχουν σημεία που χρήζουν βελτίωσης.

Αυτό που θα ήταν αποδεκτό από το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας, απέχει παρασάγγας από τις εκβιαστικές καταλήψεις, οι οποίες οργανώνονται συνήθως από την ΕΑΑΚ (Ενιαία Ανεξάρτητη Αριστερή Κίνηση) και την ΠΚΕ (Πανσπουδαστική Κίνηση Συνεργασίας). Στις ανακοινώσεις τους, οι καταληψίες αναφέρονται στις καταλήψεις ως «ένα μέσο των καταπιεσμένων να σταματήσουν την αδηφάγο σκουπιδιάρα του καπιταλισμού. Αρκετά με την κονόμα». Οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι η ρητορική που χρησιμοποιούν οι συντάκτες των ανακοινώσεων και οι επιμέρους φράσεις της («αδηφάγο σκουπιδιάρα») είναι ευρηματικές και «πιασάρικες».

Οι παραπάνω φοιτητικές παρατάξεις που πρωτοστατούν στις καταλήψεις και εμφανίζονται ως θεματοφύλακες των κρατικών πανεπιστημίων, δεν δείχνουν να ενοχλούνται από τη διείσδυση ξένων προς τα Α.Ε.Ι. στοιχείων στους χώρους των πανεπιστημίων και τις φθορές που προκαλούν, ούτε βέβαια από τα επεισόδια όπου πρωτοστατούν οι κουκουλοφόροι συνήθως, παρείσακτοι. Υποτίθεται ότι ενδιαφέρονται για το μέλλον τους, αλλά και το μέλλον των συμφοιτητριών και συμφοιτητών τους. Αυτό βέβαια δεν είναι επιλήψιμο. Σκέφτονται όμως οι καταληψίες ότι κάποιες και κάποιοι συνάδελφοί τους, «χρωστούν» ένα ή δύο μαθήματα και υπολόγιζαν ότι πιθανότατα, περνώντας τα στην εξεταστική του Φεβρουαρίου θα έπαιρναν το πτυχίο τους; Κάποιες ή κάποιοι, μπορεί να έχουν προγραμματίσει τη συνέχιση των σπουδών τους για απόκτηση μεταπτυχιακού και τώρα, πιθανότατα, θα πρέπει να περιμένουν κάποιους μήνες για να το κάνουν αυτό. Άλλοι πάλι μπορεί να έχουν διακόψει την αναβολή τους για να υπηρετήσουν τη στρατιωτική τους θητεία. Θα είναι εύκολο γι’ αυτούς να δώσουν, ως στρατευμένοι, τα μαθήματα που χρωστούν και να τα περάσουν;

Ίσως κάποιοι, και δυστυχώς είναι πολλοί αυτοί, αρέσκονται να φέρουν τον τίτλο του «αιώνιου φοιτητή» (ή του «λιμνάζοντα φοιτητή», όπως είναι ο επίσημος όρος). Σε ρεπορτάζ στο «Πρώτο Θέμα» διαβάζουμε ότι 324.461 από τους 704.047 φοιτητές έχουν υπερβεί το όριο σπουδών, με «πρωταθλητή» το ΕΚΠΑ, όπου το ποσοστό των λιμναζόντων φοιτητών φτάνει το 58,21%. Υπάρχουν όμως πολλές και πολλοί που δεν έχουν καμία διάθεση να παραμείνουν στα φοιτητικά αμφιθέατρα για περισσότερα χρόνια, απ’ όσα προβλέπονται για κάθε Σχολή.

Δυστυχώς, οι καταληψίες, οι οποίοι συνήθως αποτελούν σχετικά μικρές μειοψηφίες, δεν νοιάζονται γι’ αυτό. Μοναδικός στόχος τους είναι να προκαλέσουν χάος. Με το «έτσι θέλω» και με «τσαμπουκά» επιβάλλονται στους συναδέλφους τους. Δεν διστάζουν να προβούν σε παράνομες ενέργειες, πέρα από καταλήψεις, να συγκρουστούν με τις αστυνομικές δυνάμεις, ακόμα και με όσες και όσους διαφωνούν με τις καταλήψεις. Νομοσχέδια σαν αυτό για τα μη κρατικά πανεπιστήμια είναι βούτυρο στο ψωμί τους. Σαν έτοιμοι από καιρό, οργανώνονται σε χρόνο dt και με καταδρομικές επιχειρήσεις καταλαμβάνουν τις Σχολές τους.

Οι πρυτανικές αρχές και το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό των Α.Ε.Ι., μπορεί να έχουν ευθύνες για μύρια άλλα θέματα που ταλανίζουν τα πανεπιστήμια, αλλά εδώ δεν μπορούν να κάνουν και πολλά πράγματα. Άλλωστε, δεν έχουν απέναντι τους λογικούς και συζητήσιμους εκπροσώπους φοιτητών, αλλά κάποιους που έχουν αυτοχαρακτηριστεί ως προστάτες των κρατικών Α.Ε.Ι., χωρίς βέβαια να έχουν εκλεγεί μέσα από κάποιες δημοκρατικές διαδικασίες.

Ζούμε στη χώρα όπου έχει παρεξηγηθεί η έννοια της ελευθερίας. Είμαστε από αυτούς που θεωρούμε ιερό και απαραβίαστο το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης γνώμης και αδιαπραγμάτευτο το δικαίωμα της διαμαρτυρίας προς την εκάστοτε εξουσία με κόσμιο τρόπο και μέσα στα πλαίσια των νόμων. Άλλωστε, σε δεκάδες άρθρα μας έχουμε καυτηριάσει λανθασμένες ενέργειες πολιτικών κάθε παράταξης. Εδώ όμως δεν έχουμε να κάνουμε με ελευθερία, αλλά με απόλυτη ασυδοσία. Μικρές μειοψηφίες, και στα πανεπιστήμια, καθορίζουν το μέλλον των συμφοιτητριών και των συμφοιτητών τους. Και με την αρωγή των πανταχού παρόντων μπαχαλάκηδων μετατρέπουν τους χώρους των πανεπιστημίων σε κάτι μεταξύ αρένας και ροντέο.

Με τις ενέργειές τους αυτές ξεσηκώνουν εναντίον τους την κοινή γνώμη, ακόμα και τους πολίτες εκείνους που αρχικά έβλεπαν θετικά τις πολιτισμένες αντιδράσεις. Κάποια στιγμή το νομοσχέδιο για την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων θα έρθει στη Βουλή. Κάποιες αλλαγές κατά τη συζήτηση που θα ακολουθήσει θα γίνουν. Το σχέδιο νόμου, θα γίνει νόμος του κράτους, πιθανότατα με διευρυμένη πλειοψηφία. Τι θα κάνουν τότε οι καταληψίες; Θα συνεχίσουν την άλωση των Σχολών; Μάλλον όχι. Το μόνο που θα έχουν καταφέρει είναι να δημιουργήσουν μια απίστευτη αναστάτωση στα μισά Α.Ε.Ι. και στις ζωές εκατοντάδων συναδέλφων τους.

Τι σημαίνουν όλα όσα γράψαμε παραπάνω; Δεχτείτε αδιαμαρτύρητα όποιο νομοσχέδιο φέρνει η εκάστοτε κυβέρνηση για ψήφιση στη βουλή και μην αντιδράτε; Όχι βέβαια. Η κυβέρνηση έχει τους τρόπους και τα μέσα να περάσει το νομοσχέδιο για τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Η ενέργεια και οι διαμαρτυρίες των καταληψιών θα μπορούσαν να έχουν διοχετευθεί σε άλλη κατεύθυνση. Σε αυτή των προτάσεων για αλλαγές στο νομοσχέδιο. Είναι βέβαιο, ότι η κυβέρνηση θα δεχόταν τον διάλογο, γιατί αλλιώς θα βρισκόταν αυτή απολογούμενη και ότι σίγουρα θα μπορούσαν κάποια πράγματα να βελτιωθούν. Είναι πανθομολογούμενο ότι τα ελληνικά κρατικά Α.Ε.Ι. έχουν χρόνια προβλήματα. Σαφώς υπάρχουν κάποιες Σχολές και Τμήματα σε κάποια από αυτά, που έχουν να παρουσιάσουν σημαντικά επιτεύγματα. Αυτά όμως είναι ελάχιστα.

Είναι πραγματικά πολλά τα προβλήματα των ελληνικών πανεπιστημίων.Υπερπληθυσμός διδακτικού προσωπικού, συχνά χωρίς την απαραίτητη κατάρτιση, πολλά Τμήματα Σχολών με ελάχιστους φοιτητές και μηδαμινές πιθανότητες επαγγελματικής αποκατάστασης, παρωχημένα προγράμματα σπουδών, εκμετάλλευση του πανεπιστημιακού ασύλου ακόμα κι από κακοποιούς, πανάκριβη και δυσεύρετη φοιτητική στέγη, άθλια κατάσταση στις φοιτητικές εστίες και άλλα. Αυτά θα μπορούσαν να αποτελέσουν πραγματικές αιτίες διαμαρτυρίας από τις φοιτήτριες και τους φοιτητές και όχι προσχηματικές καταλήψεις για κάτι που όχι μόνο πρέπει να γίνει, αλλά μάλλον άργησε και πολύ...