Wall Street Journal: Ο Τραμπ κλίνει προς την στρατιωτική επιλογή, ο Βανς προκρίνει τη διπλωματία - 648 νεκροί, πάνω από 100 ώρες χωρίς Ίντερνετ η χώρα

Ο Λευκός Οίκος εξετάζει μια ύστατη πρόταση του Ιράν για διπλωματική εμπλοκή, την ώρα που ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να κλίνει προς την έγκριση νέων στρατιωτικών πληγμάτων κατά της Τεχεράνης, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.

Σύμφωνα με την Wall Street Journal, ορισμένοι ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης, με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, παροτρύνουν τον Τραμπ να δοκιμάσει πρώτα τη διπλωματική οδό, πριν από οποιαδήποτε αντίποινα κατά του Ιράν για τη δολοφονία διαδηλωτών στη διάρκεια της εξέγερσης, που μπήκε πλέον στην τρίτη της εβδομάδα.

Μιλώντας την Κυριακή σε δημοσιογράφους μέσα στο Air Force One, ο Τραμπ δήλωσε ότι η Τεχεράνη έστειλε μήνυμα στην Ουάσινγκτον μία ημέρα νωρίτερα, εκφράζοντας την πρόθεσή της να προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα, το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να περιορίσουν. Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε ότι «στήνεται μια συνάντηση», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να εξετάζουν «πολύ ισχυρές επιλογές», τις οποίες ο ίδιος θα μπορούσε να εγκρίνει πριν από την έναρξη συνομιλιών.

Σύμφωνα με αξιωματούχους, ο Τραμπ δεν έχει λάβει ακόμη την τελική του απόφαση και θα συναντηθεί την Τρίτη με ανώτερους συνεργάτες του, για να καθορίσει τη στρατηγική του. Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται, είναι η διαταγή στρατιωτικών πληγμάτων σε στόχους του καθεστώτος, η εξαπόλυση κυβερνοεπιθέσεων, η έγκριση νέων κυρώσεων και η ενίσχυση αντικαθεστωτικών λογαριασμών στο Διαδίκτυο. Ορισμένοι αξιωματούχοι έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι αμερικανικά στρατιωτικά πλήγματα θα μπορούσαν να ενισχύσουν την προπαγάνδα του καθεστώτος, σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ενορχηστρώνουν κρυφά τις διαδηλώσεις.

Οι διαμαρτυρίες, που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου και κλιμακώθηκαν από τις 8 Ιανουαρίου με μεγάλες κινητοποιήσεις σε κομβικές πόλεις, συνιστούν μία δυνητικά υπαρξιακή απειλή για το ιρανικό καθεστώς, το οποίο ήρθε στην εξουσία μετά τη δική του επανάσταση, το 1979. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι εκατοντάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στο πλαίσιο της καταστολής των διαδηλωτών. Ο αριθμός αυτός ανέβηκε σήμερα τους 648, σύμφωνα με την ΜΚΟ Iran Human Rights, που εδρεύει στη Νορβηγία, ενώ η χώρα παραμένει χωρίς Ίντερνετ εδώ και περισσότερες από 100 ώρες, πλέον.

Σύμφωνα με αξιωματούχους, ο Τραμπ αυτή τη στιγμή ευνοεί την επίθεση κατά του Ιράν, ωστόσο θα μπορούσε να αλλάξει στάση, ανάλογα με τις εξελίξεις στη χώρα και τις συζητήσεις με τους συνεργάτες του. Κάποιοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ο πρόεδρος ενδέχεται να προχωρήσει πρώτα σε πλήγματα και κατόπιν να επιδιώξει σοβαρές συνομιλίες με την Τεχεράνη, κάτι που φάνηκε να υπονοεί και ο ίδιος την Κυριακή.

Ο Βανς, αν και γενικά εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι στην εμπλοκή σε συγκρούσεις, παραμένει ανοικτός στο ενδεχόμενο πλήγματος κατά του Ιράν, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τη σκέψη του, θεωρώντας τη χώρα απειλή για τις ΗΠΑ. Αρχικά είχε εκφράσει σκεπτικισμό για τον βομβαρδισμό του Ιράν, στις συζητήσεις του περασμένου Ιουνίου, πριν ο Τραμπ διατάξει επιθέσεις στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Φορντό, του Νατάνζ και του Ισφαχάν.

Αξιωματούχοι σημειώνουν ότι οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν αυτή τη στιγμή αεροπλανοφόρο στη Μέση Ανατολή, ωστόσο ο Τραμπ θα μπορούσε να αναπτύξει βομβαρδιστικά, μαχητικά της Πολεμικής Αεροπορίας ή ναυτικές δυνάμεις, για να πλήξει το Ιράν.

Ανώτατοι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν απειλήσει ότι θα επιτεθούν σε αμερικανικά στρατεύματα σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης -μια απειλή που, σύμφωνα με αξιωματούχους, προς το παρόν είναι ρητορική, αλλά δεν στερείται βαρύτητας. Παρότι η ικανότητα του Ιράν σε πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς έχει υποβαθμιστεί από αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα πέρυσι, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικό οπλοστάσιο πυραύλων μικρού βεληνεκούς, ικανών να πλήξουν την ανατολική πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου, ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος.

Τη Δευτέρα, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η χώρα του είναι «έτοιμη για διαπραγματεύσεις, αλλά αυτές πρέπει να είναι δίκαιες, με ίσα δικαιώματα και βασισμένες στον αμοιβαίο σεβασμό». Αν όμως τέτοιες συνομιλίες δεν καταστούν εφικτές, συμπλήρωσε, το Ιράν «είναι πλήρως προετοιμασμένο για πόλεμο». Ο Αραγτσί επιβεβαίωσε επίσης ότι επικοινώνησε το Σαββατοκύριακο με τον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ στη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, ζητώντας συναντήσεις με την αμερικανική κυβέρνηση.

Ορισμένοι στις ΗΠΑ αμφισβητούν τη γνησιότητα των ιρανικών προθέσεων για τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος, προειδοποιώντας τον Τραμπ ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να προσπαθεί να κερδίσει χρόνο, να αποφύγει αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές και να διατηρήσει τη νομιμοποίησή της, παρά τη μαζική λαϊκή αναταραχή.

Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, δήλωσε ότι ο Τραμπ γενικά προτιμά τις διπλωματικές λύσεις, αλλά παραμένει πάντοτε ανοικτός στη χρήση στρατιωτικής ισχύος. «Η αλήθεια είναι ότι, όσον αφορά στο Ιράν, κανείς δεν γνωρίζει τι θα κάνει ο πρόεδρος Τραμπ, πέρα από τον ίδιο. Ο κόσμος μπορεί να συνεχίσει να περιμένει και να εικάζει» ανέφερε σε δήλωσή της. Αργότερα τη Δευτέρα, είπε σε δημοσιογράφους ότι τα επιθετικά δημόσια μηνύματα του Ιράν διαφέρουν από τις ιδιωτικές επικοινωνίες της Τεχεράνης. «Ο πρόεδρος θέλει να διερευνήσει αυτά τα μηνύματα» σημείωσε.

Συνεργάτες του έχουν ενημερώσει τον Τραμπ για τα οφέλη, αλλά και τους κινδύνους μιας ανανέωσης των πυρηνικών διαπραγματεύσεων με το Ιράν. Πέντε προηγούμενοι γύροι συνομιλιών την περασμένη άνοιξη κατέρρευσαν, αφότου οι ΗΠΑ συμμετείχαν με το Ισραήλ στον βομβαρδισμό τριών βασικών πυρηνικών εγκαταστάσεων της χώρας. Ανώτατοι αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων ο Βανς και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, συναντήθηκαν την Παρασκευή για να προετοιμάσουν επιλογές για τον πρόεδρο, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τις συναντήσεις.

Ορισμένοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ο Τραμπ διαθέτει σαφή μοχλό πίεσης έναντι του καθεστώτος, καθώς η Τεχεράνη αντιμετωπίζει μία από τις μεγαλύτερες λαϊκές εξεγέρσεις των τελευταίων ετών, ενώ περιφερειακοί της σύμμαχοι, όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ, έχουν αποδυναμωθεί μετά τις συγκρούσεις με το Ισραήλ, που ακολούθησαν τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023. Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αποσπάσουν ευνοϊκούς όρους σε μια διαπραγμάτευση για τον τερματισμό των ιρανικών πυρηνικών εργασιών. Από την άλλη, οι συνομιλίες θα νομιμοποιούσαν την τρέχουσα κυβέρνηση, τη στιγμή που ο Τραμπ δηλώνει ότι στηρίζει τους διαδηλωτές, όπως επισημαίνουν συνεργάτες του.

Αξιωματούχοι σημειώνουν επίσης ότι ο Τραμπ πρέπει να υλοποιήσει τις επανειλημμένες απειλές του για επίθεση κατά του Ιράν λόγω της καταστολής των διαδηλωτών, διαφορετικά κινδυνεύει με πλήγμα στην αξιοπιστία του. Ακόμη κι έτσι, οι κίνδυνοι παραμένουν σημαντικοί, όπως ενδεχόμενες ιρανικές επιθέσεις κατά αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή.

Επιπλέον, δεν είναι σαφές αν αεροπορικά πλήγματα θα μπορούσαν να σταματήσουν άμεσα την καταστολή των διαδηλώσεων, γεγονός που θα έφερνε τον Τραμπ μπροστά στο δίλημμα είτε να διατάξει νέες επιθέσεις είτε να τερματίσει τις επιχειρήσεις, αλλά χωρίς να έχει κάμψει το καθεστώς.

Ορισμένοι συνεργάτες του και αναλυτές επισημαίνουν ότι ο Τραμπ διαθέτει και μια τρίτη επιλογή, με μικρότερο ρίσκο. Θα μπορούσε να αποφύγει σκληρά στρατιωτικά πλήγματα και να αναβάλει τις συνομιλίες όσο συνεχίζονται οι διαδηλώσεις, αξιοποιώντας στη συνέχεια την αδυναμία του καθεστώτος και την ανάγκη του να βελτιώσει τις οικονομικές συνθήκες, ώστε να πιέσει για μια συμφωνία.

Παρά τη λαϊκή πίεση, πάντως, και τις πιέσεις από τις ΗΠΑ, υπάρχουν λίγες ενδείξεις ότι οι ηγέτες του Ιράν βρίσκονται κοντά στην απώλεια της εξουσίας. «Το καθεστώς θα οχυρωθεί, πιο αδύναμο και πιο απομονωμένο διεθνώς, αλλά ταυτόχρονα πιο πρόθυμο να αναλάβει ρίσκα απέναντι στις ΗΠΑ και πιο απειλητικό στο εσωτερικό» δήλωσε η Σουζάν Μαλόνεϊ, ειδική στο Ιράν και διευθύντρια του προγράμματος εξωτερικής πολιτικής του Brookings Institution στην Ουάσινγκτον. «Ακόμη κι αν υπάρξουν κάποιες ρωγμές μετά την καταστολή, ο πυρήνας του καθεστώτος έχει πλέον ακόμη μεγαλύτερο κίνητρο να παραμείνει ενωμένος» υπογραμμίζει.

Πανηγυρίζει ο Χαμενεΐ

Την ίδια ώρα, ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, πανηγυρίζει για τις σημερινές διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Τεχεράνη, κατόπιν καλέσματος του καθεστώτος. 

Σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση, χαρακτήρισε «προειδοποίηση» με αποδέκτη τις ΗΠΑ τη μεγάλη κινητοποίηση υποστηρικτών του καθεστώτος, που κατέβηκαν μαζικά στους δρόμους σήμερα, ως απάντηση στο κίνημα διαμαρτυρίας που συγκλονίζει εδώ και δύο εβδομάδες τη χώρα. «Ήταν μια προειδοποίηση προς τους Αμερικανούς πολιτικούς, ώστε να σταματήσουν τις παραπλανητικές δολοπλοκίες τους» είπε ο Χαμενεΐ, σύμφωνα πάντα με την κρατική τηλεόραση.

«Αυτές οι μαζικές συγκεντρώσεις, ένδειξη αποφασιστικότητας, οδήγησαν σε αποτυχία το σχέδιο των ξένων εχθρών, που θα το εφάρμοζαν Ιρανοί μισθοφόροι» συμπλήρωσε.