Το «απόρρητο» ναυπηγικό πρόγραμμα του Γκριμάλντι: Τέσσερα νέα πλοία για την Ελλάδα και το μεγάλο σχέδιο των 2 δισ. δολαρίων

Δύο σιλουέτες πλοίων, σκεπασμένες ολόκληρες με βαθύ μπλε ύφασμα. Χωρίς όνομα, χωρίς τεχνικά χαρακτηριστικά, χωρίς ναυπηγείο και χωρίς ημερομηνία παράδοσης. Μόνο οι γραμμές των σκαριών διακρίνονταν κάτω από το κάλυμμα, αφήνοντας επίτηδες περισσότερα στη φαντασία απ’ όσα αποκάλυπταν. Ηταν ίσως η πιο μυστηριώδης εικόνα που παρουσιάστηκε στο 27ο Euromed Convention στο Κάλιαρι της Σαρδηνίας. Και πίσω από αυτήν κρυβόταν ένα μήνυμα μόλις λίγων λέξεων: «We are already designing what comes next» - «σχεδιάζουμε ήδη αυτό που έρχεται μετά». Αυτό το «μετά» είναι ένα από τα καλύτερα φυλαγμένα επιχειρηματικά μυστικά του Εμανουέλε Γκριμάλντι.

Την ώρα που ο ιταλικός όμιλος έχει ήδη σε εξέλιξη ένα τεράστιο ναυπηγικό πρόγραμμα εννέα επιβατηγών-οχηματαγωγών πλοίων, συνολικής αξίας περίπου 1,5 δισ. δολαρίων, στα σχεδιαστήρια του τμήματος Ερευνας και Ανάπτυξης έχει αρχίσει να παίρνει μορφή η επόμενη γενιά του στόλου.

Ενα δεύτερο επενδυτικό κύμα, το ύψος του οποίου θα μπορούσε να αγγίξει ακόμη και τα 2 δισ. δολάρια. Οι πληροφορίες, όμως, σταματούν εκεί όπου αρχίζει το πραγματικό ενδιαφέρον. Πόσα πλοία θα ναυπηγηθούν; Σε ποια ναυπηγεία; Πότε θα δοθούν οι παραγγελίες και πότε θα πέσουν τα πρώτα σκαριά στο νερό; Ο κ. Γκριμάλντι όταν ρωτήθηκε απέφυγε συνειδητά να ανοίξει τα χαρτιά του. «Είναι επιχειρηματικό μυστικό», ήταν η απάντησή του.

Και η εικόνα που προβλήθηκε στον συνεδριακό χώρο του «Forte Village» στο Κάλιαρι έμοιαζε να έχει σχεδιαστεί ακριβώς γι' αυτό, να ενημερώσει ότι κάτι μεγάλο προετοιμάζεται, χωρίς να αποκαλύψει ακόμη τι ακριβώς βρίσκεται κάτω από το μπλε κάλυμμα. Μόνο δύο λέξεις-κλειδιά δόθηκαν για τα πλοία που έρχονται. ConRo και Multipurpose. Δύο διαφορετικές σχεδιαστικές φιλοσοφίες, ήδη σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης, με κοινό παρονομαστή τη μέγιστη επιχειρησιακή ευελιξία, τη δυνατότητα αξιοποίησης των πράσινων καυσίμων του μέλλοντος και τη δραστική μείωση των εκπομπών ανά μονάδα μεταφερόμενου φορτίου. Το πέπλο, λοιπόν, σηκώθηκε μόνο όσο χρειαζόταν. Τα υπόλοιπα, ο κ. Γκριμάλντι τα κρατά, προς το παρόν, κρυμμένα στα σχεδιαστήρια του ομίλου.

Τα ConRo παίρνουν το όνομά τους από τις λέξεις «Container» και «Roll-on/Roll-off». Πρόκειται ουσιαστικά για υβριδικά εμπορικά πλοία που συνδυάζουν δύο διαφορετικούς τρόπους μεταφοράς φορτίου. Μπορούν να μεταφέρουν εμπορευματοκιβώτια, όπως ένα containership, αλλά ταυτόχρονα διαθέτουν καταστρώματα και ράμπες ώστε φορτηγά, τρέιλερ, αυτοκίνητα και άλλα τροχοφόρα φορτία να μπαίνουν και να βγαίνουν από το πλοίο κυλώντας πάνω στους τροχούς τους.

Το πλεονέκτημά τους είναι ότι ο πλοιοκτήτης δεν εξαρτάται από ένα μόνο είδος φορτίου και μπορεί να προσαρμόζει τη χωρητικότητα ανάλογα με τις ανάγκες κάθε γραμμής. Ακόμη μεγαλύτερη ευελιξία προσφέρουν τα Multipurpose - πλοία πολλαπλών χρήσεων. Είναι σχεδιασμένα ώστε να μπορούν να εξυπηρετούν διαφορετικές κατηγορίες φορτίων αντί να κατασκευάζονται αποκλειστικά για μία συγκεκριμένη αγορά.

Ανάλογα με τον τελικό σχεδιασμό τους, τέτοια πλοία μπορούν να συνδυάζουν containers, συμβατικό ή project cargo, βαριά και ογκώδη φορτία και άλλες μορφές εμπορευμάτων. «Project cargo» είναι ο όρος που χρησιμοποιείται στη ναυτιλία για μεγάλα, βαριά ή ασυνήθιστων διαστάσεων φορτία, τα οποία συνήθως δεν μπορούν να μεταφερθούν με ένα συμβατικό container και απαιτούν ειδικό σχεδιασμό για τη φόρτωση, τη μεταφορά και την εκφόρτωσή τους. Για παράδειγμα, ανεμογεννήτριες και πτερύγια, μεγάλοι μετασχηματιστές, βιομηχανικός εξοπλισμός, γεννήτριες, τμήματα εργοστασίων, μεγάλα μηχανήματα ή εξοπλισμός ενεργειακών έργων.

Ο σχεδιασμός δείχνει ότι ο όμιλος Γκριμάλντι δεν περιμένει την ολοκλήρωση του σημερινού κύκλου παραγγελιών για να προετοιμάσει τον επόμενο. Αντιθέτως, επιχειρεί να διαμορφώσει εγκαίρως τον στόλο που θα χρειαστεί την επόμενη δεκαετία, σε μια περίοδο κατά την οποία οι περιβαλλοντικοί κανονισμοί αυστηροποιούνται και η επιλογή του κατάλληλου καυσίμου παραμένει μία από τις μεγαλύτερες αβεβαιότητες για τη ναυτιλία.

Το νέο σχέδιο έρχεται να προστεθεί στην παραγγελία εννέα Ro-Pax στην Κίνα, συνολικής αξίας περίπου 1,5 δισ. δολαρίων. Εξι από αυτά θα απασχοληθούν στη Μεσόγειο με τα σήματα των Grimaldi Lines και Minoan Lines, ενώ τρία θα ενταχθούν στη Finnlines για τις γραμμές της Βαλτικής. Οι παραδόσεις τους έχουν προγραμματιστεί για την περίοδο 2028-2030. Τα πλοία της κατηγορίας «Next Generation Med» θα έχουν μήκος 229 μέτρα, μεταφορική ικανότητα 3.300 γραμμικών μέτρων για φορτηγά και λοιπά τροχοφόρα φορτία, χώρο για περισσότερα από 300 Ι.Χ. και δυνατότητα φιλοξενίας έως 2.500 επιβατών.

Θα διαθέτουν μηχανές ικανές να χρησιμοποιήσουν μεθανόλη, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες και δυνατότητα ηλεκτροδότησης από την ξηρά. Σύμφωνα με τον όμιλο, ο σχεδιασμός τους θα περιορίζει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ανά μεταφερόμενη μονάδα κατά περισσότερο από 50% σε σύγκριση με πλοία που εκτελούν σήμερα αντίστοιχες γραμμές.

Πέρα από τα Ro-Pax και το νέο πρόγραμμα που βρίσκεται ακόμη στο στάδιο του σχεδιασμού, ο όμιλος Γκριμάλντι έχει ήδη παραλάβει 14 πλοία μεταφοράς αυτοκινήτων και φορτηγών, τύπου PCTC, τα οποία διαθέτουν πιστοποίηση «Ammonia Ready», ήτοι έχουν σχεδιαστεί ούτως ώστε να μπορούν στο μέλλον να προσαρμοστούν για τη χρήση μεθανόλης ως καυσίμου. Μέχρι τον Απρίλιο του 2027, ο στόλος του ομίλου αναμένεται να αριθμεί περίπου 17 τέτοιες μονάδες. Η πιστοποίηση σημαίνει ότι τα πλοία έχουν σχεδιαστεί ώστε να μπορούν μελλοντικά να προσαρμοστούν για χρήση αμμωνίας ως εναλλακτικού καυσίμου, όταν ωριμάσουν η τεχνολογία, η παραγωγή και οι απαραίτητες υποδομές ανεφοδιασμού. Τα πιο πρόσφατα νεότευκτα μπορούν να μεταφέρουν έως 9.800 CEU, συνδυάζοντας πολύ μεγάλη χωρητικότητα με χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμου ανά μεταφερόμενο όχημα.

Η στρατηγική αυτή επιτρέπει στον όμιλο να επενδύει σε πλοία με μεγάλη διάρκεια ζωής χωρίς να δεσμεύεται αποκλειστικά σε μία τεχνολογική επιλογή. Μεθανόλη στα νέα Ro-Pax, δυνατότητα μελλοντικής χρήσης αμμωνίας στα PCTC και έμφαση στην ενεργειακή απόδοση συνθέτουν ένα μοντέλο τεχνολογικής ευελιξίας απέναντι στην αβεβαιότητα για το καύσιμο που θα επικρατήσει.

Η ελληνική παρτίδα του Γκριμάλντι

Αν τα πλοία που κρύβονταν κάτω από τα μπλε καλύμματα στην οθόνη του συνεδρίου αποτελούν ακόμη το μεγάλο μυστικό του Εμανουέλε Γκριμάλντι, για την Ελλάδα ο Ιταλός εφοπλιστής ήταν πολύ περισσότερο αποκαλυπτικός. Εδώ ο χάρτης έχει ήδη σχεδιαστεί. Και πάνω του υπάρχουν δύο λιμάνια, τέσσερα καινούρια πλοία και δύο βασικοί θαλάσσιοι διάδρομοι.

Η Ηγουμενίτσα στη δυτική πύλη της χώρας και το Ηράκλειο στην Κρήτη αποτελούν τους δύο σταθερούς πυλώνες. Η Αδριατική και η γραμμή Πειραιάς - Μήλος - Ηράκλειο είναι οι δύο άξονες στους οποίους ο όμιλος επιλέγει να ρίξει το βάρος του. Και τέσσερα από τα εννέα νέα Ro-Pax του ναυπηγικού προγράμματος των περίπου 1,5 δισ. δολαρίων θα δρομολογηθούν ανά δύο στις γραμμές αυτές.

Ο ίδιος ο κ. Γκριμάλντι, απαντώντας σε ερώτηση του «business stories» κατά τη συνέντευξη Τύπου του 27ου Euromed Convention «From Land to Sea», περιέγραψε μια στρατηγική που δεν βασίζεται στη γεωγραφική εξάπλωση με κάθε κόστος. Αντίθετα, δείχνει συγκέντρωση δυνάμεων εκεί όπου ο όμιλος έχει ήδη αποκτήσει ισχυρές θέσεις. Με άλλα λόγια, η επόμενη κίνησή του στην Ελλάδα δεν είναι να βάλει περισσότερες κουκκίδες στον χάρτη. Είναι να κάνει μεγαλύτερες αυτές που ήδη υπάρχουν.

«Εχουμε επενδύσει στα δύο λιμάνια, τα οποία θα υποστηριχθούν και από τις νέες επενδύσεις. Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε χρήματα για άλλο λιμάνι», ανέφερε χαρακτηριστικά, όταν ρωτήθηκε από το «b.s.» για το ενδεχόμενο διεύρυνσης του ελληνικού λιμενικού χαρτοφυλακίου του ομίλου.

Στην Ηγουμενίτσα αυτή η αλλαγή είναι ήδη ορατή. Ο ίδιος ο κ. Γκριμάλντι το περιέγραψε με μια χαρακτηριστική φράση: «Αν πάτε στην Ηγουμενίτσα, δύσκολα θα αναγνωρίσετε το λιμάνι. Εχουμε κάνει πολλή δουλειά μέσα και έξω από αυτό». Οι παρεμβάσεις αφορούν από τα λειτουργικά συστήματα, τις εισόδους και τους χώρους στάθμευσης έως τον φωτισμό, τα φωτοβολταϊκά και τις υποδομές ηλεκτροδότησης των πλοίων από την ξηρά. Το ίδιο μοντέλο αναβάθμισης πρόκειται σταδιακά να περάσει και στο Ηράκλειο.

Οι ρόλοι, όμως, των δύο λιμανιών είναι διαφορετικοί. Η Ηγουμενίτσα αποτελεί για τον Ιταλό πλοιοκτήτη τη χερσαία και θαλάσσια γέφυρα προς την Ιταλία και, μέσω αυτής, προς την ευρωπαϊκή αγορά. Το Ηράκλειο είναι κάτι διαφορετικό. Ακτοπλοΐα, κρουαζιέρα, διακίνηση οχημάτων και μια μεγάλη νησιωτική οικονομία συγκεντρώνονται στην ίδια πύλη.

Η σημαντικότερη επιλογή του Γκριμάλντι είναι, αντί να μοιράσει τα νεότευκτα πλοία σε περισσότερες γραμμές, τα συγκεντρώνει εκεί όπου θέλει να δημιουργήσει ισχυρό πλεονέκτημα.

Υπάρχει, όμως, και η άλλη πλευρά του σχεδίου. Αυτά που ο ισχυρός άνδρας του ομίλου δεν σκοπεύει να κάνει. Οταν τέθηκε το ερώτημα εάν η Minoan Lines θα μπορούσε να ανοίξει το δίκτυό της, για παράδειγμα, προς τη Ρόδο, τις Κυκλάδες ή άλλες εσωτερικές γραμμές, η απάντησή του ήταν σαφής: «Δεν δραστηριοποιούμαστε μεταξύ μικρότερων νησιών», κάνοντας σύγκριση με την Κρήτη. Το μήνυμα είναι ότι δεν δείχνει διάθεση να μετατρέψει τη Minoan σε έναν ακτοπλοϊκό όμιλο που θα κυνηγήσει κάθε γραμμή του Αιγαίου. Κρήτη και Αδριατική είναι, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, τα δύο μεγάλα στοιχήματα.

Η ελληνική στρατηγική αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν τοποθετηθεί δίπλα στη μεγάλη διεθνή μετατόπιση του Grimaldi Group. Γιατί ενώ στην Ελλάδα ο όμιλος συγκεντρώνει τις επενδύσεις του, στην Ασία ξεδιπλώνει τον χάρτη. Πρώτη βρίσκεται η Κίνα και ακολουθούν Ιαπωνία και Νότια Κορέα, με παράλληλη ενίσχυση σε Φιλιππίνες, Βιετνάμ και Ινδία.

Περισσότερα από 30 πλοία δραστηριοποιούνται πλέον στο ασιατικό δίκτυο του ομίλου, έναντι 20 κατά την προηγούμενη διοργάνωση του Euromed Convention έναν χρόνο νωρίτερα.