Ευγενία Μανωλίδου

Το συνέδριο αυτό, όπως αναλύεται και στο πρόσφατο άρθρο του The New Yorker How China Learned to Love the Classics, εντάχθηκε σε ένα συνεκτικό πλαίσιο πολιτιστικής πολιτικής, όπου η μελέτη της αρχαιότητας συνδέεται με την καλλιέργεια «πολιτιστικής αυτοπεποίθησης» και τη διαμόρφωση μακροπρόθεσμης στρατηγικής, ενώ η ίδια η διοργάνωση, με τη συμμετοχή διπλωματών, πολιτικών και πανεπιστημιακών, συνοδεύτηκε από την ανάγνωση επιστολής του Xi Jinping, στην οποία η αρχαία Ελλάδα και η αρχαία Κίνα παρουσιάζονται ως δύο πολιτισμοί που διαμόρφωσαν την ανθρωπότητα από τα δύο άκρα της Ευρασίας, με ταυτόχρονη ανακοίνωση της ίδρυσης κινεζικής σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, πρωτοβουλία που υλοποιείται σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδος και φέρει τη σφραγίδα της ενεργού συμβολής της Υπουργού Λίνας Μενδώνη, η οποία εκπροσωπώντας την Ελλάδα υποστήριξε συστηματικά την ενίσχυση της ελληνοκινεζικής συνεργασίας στον τομέα των Κλασικών Σπουδών.
Η προσέγγιση αυτή δεν προέκυψε συγκυριακά.

Ήδη κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα, ο Xi Jinping είχε αναφερθεί στη σημασία της ελληνικής φιλοσοφίας στο σύγχρονο κόσμο υποδηλώνοντας μια σταθερή αναγνώριση της ελληνικής σκέψης ως πηγής διαχρονικής σοφίας. Σήμερα, αυτή η αναγνώριση εντάσσεται σε ένα συνεκτικό σχέδιο: μια χώρα που κατέχει ηγετική θέση στην τεχνητή νοημοσύνη, στην τεχνολογία και στην παγκόσμια οικονομία επενδύει παράλληλα στη συστηματική μελέτη των θεμελίων του δυτικού πολιτισμού. Με τον όρο Κλασικές Σπουδές εννοούμε την ενιαία προσέγγιση της αρχαίας ελληνικής και ρωμαϊκής γραμματείας, της γλώσσας - με κεντρική θέση τα Αρχαία Ελληνικά και τα Λατινικά - της φιλοσοφίας, της ιστορίας και της πολιτικής σκέψης.

Στο Πεκίνο κατέστη σαφές ότι η αρχαιότητα αντιμετωπίζεται ως ενεργό εργαλείο κατανόησης του κόσμου και διαμόρφωσης του μέλλοντος, με τη δημιουργία νέων προγραμμάτων, ερευνητικών κέντρων και διεθνών δικτύων φοιτητών να συγκροτεί ένα μακροπρόθεσμο πλαίσιο στρατηγικής.

Η ίδια δυναμική αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο της σχολικής εκπαίδευσης, καθώς η ουσιαστική κατανόηση των Κλασικών Σπουδών, και ιδίως των Αρχαίων Ελληνικών, προϋποθέτει συστηματική επαφή με τη γλώσσα και τα κείμενα από τα πρώτα σχολικά χρόνια, διαμορφώνοντας δομημένη σκέψη, αναλυτική ικανότητα και κριτική αντίληψη. Μέσα σε αυτό το διεθνές περιβάλλον, η Ελλάδα διαθέτει ένα ιδιαίτερο συγκριτικό πλεονέκτημα που εδράζεται στη γλωσσική και πολιτισμική συνέχεια, καθώς η αρχαία ελληνική γραμματεία εντάσσεται σε μια ζωντανή παράδοση που επιτρέπει άμεση πρόσβαση σε έννοιες και τρόπους σκέψης με διαχρονική λειτουργία. Η συγκυρία αυτή καθιστά αναγκαία μια στρατηγική που τοποθετεί τη χώρα στο επίκεντρο της διεθνούς αναδιάταξης των Κλασικών Σπουδών, όπου η αρχαιότητα λειτουργεί ως εργαλείο κατανόησης και διαμόρφωσης του μέλλοντος.

Η πραγματικότητα αυτή αναδεικνύει μια κρίσιμη αντίφαση ως προς την αντιμετώπιση των Κλασικών Σπουδών στον ελληνικό χώρο, σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής κοινότητα επενδύει σε αυτές ως πυρήνα παιδείας και στρατηγικής σκέψης. Η Ελλάδα, ως θεματοφύλακας αυτής της κληρονομιάς, καλείται να τοποθετηθεί με σαφήνεια σε αυτή τη συγκυρία. Μήπως ήρθε η στιγμή να επανεξετάσουμε τη σχέση μας με το ίδιο μας το πνευματικό κεφάλαιο, σε μια εποχή που άλλες χώρες το εντάσσουν ήδη στον σχεδιασμό του μέλλοντός τους;