Ασαφές το περιεχόμενο της συζήτησης Τραμπ - Ρούτε για τη Γροιλανδία: Πρόταση για τη βάση Πιτουφίκ στα πρότυπα της Κύπρου

Τη μεταβίβαση στις Ηνωμένες Πολιτείες της κυριαρχίας της βάσης του Πιτουφίκ που βρίσκεται στη βόρεια Γροιλανδία, με βάση το καθεστώς των δύο βρετανικών κυρίαρχων βάσεων που υπάρχουν από το 1960 στην Κύπρο και συγκεκριμένα στο Ακρωτήρι και στην Δεκέλεια, φέρεται να πρότεινε στην Ουάσινγκτον ο  γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε.

Αυτό αναφέρει σε δημοσίευμα της η γαλλική εφημερίδα Le Monde, σημειώνοντας ότι η πρόταση αυτή διαμορφώθηκε μετά από τηλεφωνική επικοινωνία που είχε την Κυριακή ο Ρούτε με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Η γαλλική εφημερίδα επισημαίνει επίσης ότι η συμφωνία ασφαλείας του 1951 ανάμεσα στη Δανία και τις ΗΠΑ, που αναθεωρήθηκε το 2004, παρέχει σημαντικές εξουσίες στις Ηνωμένες Πολιτείες, αναφορικά με τη βάση του Πιτουφίκ, αλλά όχι την «κυριαρχία».

Σύμφωνα, τέλος, με τους New York Times, η Δανία θα μπορούσε να παραχωρήσει τμήματα του εδάφους της στις Ηνωμένες Πολιτείες για την ίδρυση νέων στρατιωτικών βάσεων υπό αμερικανική κυριαρχία.

Ασαφές το περιεχόμενο της συνομιλίας Τραμπ–Ρούτε για τη Γροιλανδία, στο τραπέζι η αναθεώρηση της συμφωνίας του 1951

Περιορισμένες είναι, στο μεταξύ, οι λεπτομέρειες που έχουν διαρρεύσει για όσα συζητήθηκαν στη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ το βράδυ της Τετάρτης, ωστόσο σύμφωνα με τις ενδείξεις στο επίκεντρο βρέθηκε η αναθεώρηση της αμυντικής συμφωνίας του 1951 για τη Γροιλανδία και η δημιουργία αποστολής αεροπορικής αστυνόμευσης στην Αρκτική με τη συμμετοχή ευρωπαϊκών συμμάχων.

Παρότι οι δημόσιες τοποθετήσεις του Ρούτε και του NATO ήταν γενικόλογες, η Συμμαχία έσπευσε να διευκρινίσει ότι ο γενικός γραμματέας «δεν πρότεινε καμία υποχώρηση σε ζητήματα κυριαρχίας» κατά τη συνομιλία του με τον Ντόναλντ Τραμπ. Η διευκρίνιση αυτή κρίθηκε απαραίτητη, καθώς το θέμα της Γροιλανδίας αποτελεί διαχρονικά ευαίσθητο ζήτημα για τη Δανία, στην οποία ανήκει το αυτόνομο έδαφος.

Αναθεώρηση της συμφωνίας του 1951

Διπλωματικές πηγές, που μίλησαν στο Associated Press, ανέφεραν ότι στο τραπέζι των συζητήσεων βρέθηκε η επαναδιαπραγμάτευση της αμυντικής συμφωνίας του 1951 μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας. Η συμφωνία αυτή παρέχει ήδη στις Ηνωμένες Πολιτείες εκτεταμένα στρατιωτικά δικαιώματα στη Γροιλανδία, επιτρέποντάς τους να «κατασκευάζουν, εγκαθιστούν, συντηρούν και λειτουργούν» στρατιωτικές βάσεις χωρίς καταβολή ενοικίου.

Παρότι η Ουάσινγκτον διαθέτει σήμερα ενεργή παρουσία μόνο σε μία βάση, το ισχύον πλαίσιο θα μπορούσε, θεωρητικά, να επιτρέψει την ανάπτυξη επιπλέον υποδομών, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων αντιπυραυλικής άμυνας.

Περιορισμοί και διαβουλεύσεις

Σημειώνεται ότι μια προσθήκη του 2004 στη συμφωνία προβλέπει πως οι ΗΠΑ οφείλουν να διαβουλεύονται με τη Δανία και τη Γροιλανδία πριν προχωρήσουν σε «σημαντικές αλλαγές» στις στρατιωτικές τους δραστηριότητες στο έδαφος. Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς διασφαλίζει πολιτικό έλεγχο και αποτρέπει μονομερείς κινήσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ένταση στο εσωτερικό της Συμμαχίας.

Αρκτική ασφάλεια και νέες αποστολές

Σε ανακοίνωσή του, το ΝΑΤΟ ανέφερε ότι «οι συζητήσεις μεταξύ των Συμμάχων για το πλαίσιο που ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος θα επικεντρωθούν στη διασφάλιση της ασφάλειας στην Αρκτική, μέσω της συλλογικής προσπάθειας των συμμάχων, και ειδικά των επτά αρκτικών χωρών-μελών». Το ζήτημα της Αρκτικής αποκτά αυξανόμενη στρατηγική σημασία, λόγω της ενισχυμένης παρουσίας της Ρωσίας και της Κίνας στην περιοχή, σημείο το οποίο προτάσσει διαρκώς ο Αμερικανός πρόεδρος.

Στο ίδιο πλαίσιο, η Δανία έχει ζητήσει από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ να στηρίξουν τη δημιουργία μιας νέας αποστολής αεροπορικής αστυνόμευσης με την ονομασία «Arctic Sentry», στα πρότυπα των αντίστοιχων αποστολών που λειτουργούν στη ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας. Στόχος της αποστολής θα είναι η επιτήρηση και αποτροπή δραστηριοτήτων που θεωρούνται απειλή για τη σταθερότητα στην περιοχή.

Στήριξη από το Λονδίνο

Η πρόταση της Κοπεγχάγης φαίνεται να έχει ήδη εξασφαλίσει τη στήριξη του Ηνωμένο Βασίλειο, γεγονός που ενισχύει τις πιθανότητες να αποκτήσει ευρύτερη δυναμική εντός του ΝΑΤΟ. Εφόσον προχωρήσει, η «Arctic Sentry» θα σηματοδοτήσει μια νέα φάση στρατιωτικής συνεργασίας στην Αρκτική, αντανακλώντας τη μετατόπιση της συμμαχικής προσοχής προς τον βορρά και τη γεωπολιτική σημασία της περιοχής στον ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων.