Αλέξανδρος Παναγούλης: Συλλογική έκδοση-αφιέρωμα για τα 50 χρόνια από τον θάνατό του σε τροχαίο

Με την συμπλήρωση πενήντα χρόνων από τον αδόκητο θάνατο του, μόλις στα τριάντα έξι του χρόνια, σε τροχαίο την Πρωτομαγιά του 1976, η Πολιτιστική «Εταιρεία Αρχιπέλαγος» και οι Εκδόσεις Καστανιώτηδημιούργησαν μια συλλογική έκδοση-αφιέρωμα για τον Αλέξανδρο Παναγούλη.

Τον άνθρωπο που με την αγωνιστική του αυτοθυσία τίμησε την Ελευθερία και τη Δημοκρατία στην Ελλάδα. Συμβόλισε με τον ακατάβλητο αγώνα και ενσάρκωσε με τον απαράμιλλο ηρωισμό του την αντίσταση κατά της επτάχρονης δικτατορίας στη χώρα.

Η πρωτοβουλία των επιμελητών Νίκου Σηφουνάκη και Θανάση Πετρίδη αυτής της έκδοσης στοχεύει στο να γνωρίσει ο αναγνώστης το μέγεθος του θάρρους και της αυταπάρνησης, τη πολιτική διάσταση της τολμηρής προσφοράς και το ηθικό σθένος της ποιότητας ενός γενναίου και συνάμα σεμνού και ευαίσθητου ανθρώπου που συνέδεσε τη δράση του με τη σύγχρονη ελληνική ιστορία.

Το 300 σελίδων καλαίσθητο βιβλίο, φιλοτεχνημένο με 65 φωτογραφίες, φιλοξένει 31 κείμενα ιστορικών, συγγραφέων, ποιητών, σκηνοθετών, καθηγητών, δημοσιογράφων, μουσικών, ηθοποιών που φωτίζουν πτυχές της περιπετειώδους ζωής και του δυναμικού έργου του Αλέξανδρου Παναγούλη. Περιέχει επίσης κείμενα διεθνών προσωπικοτήτων που αναφέρονται σε αυτόν καθώς και γραπτά και ποιήματα του ίδιου.

Ο τίτλος «Απείθεια στο Θάνατο» δεν ερμηνεύεται μόνο ως άρνηση υποταγής στο αναπόφευκτο. Είναι κάτι παραπάνω από πράξη ανυπακοής απέναντι στη μοίρα που επιβάλλει το τέλος. Στο βιβλίο ξεδιπλώνεται παραστατικά μια παλικαρίσια φιγούρα που διαθέτει αντρειοσύνη, αφοσίωση σε ιδανικά και αδιαπραγμάτευτη ηθική στάση. Διατηρεί πεισματικά ακατανίκητη την ελπίδα, το πάθος για ζωή, τη θέληση για αξιοπρέπεια.

Ο Αλέξανδρος Παναγούλης δεν υπήρξε ηρωικός με τον τρόπο που θα ήθελαν τα ασάλευτα μνημεία και οι μυθοποιημένες φορτίσεις των ευλαβικών εικονοστασίων. Ο ίδιος περιέγραφε τον εαυτό του πολύ πιο συνεσταλμένα, ρεαλιστικά και ανθρώπινα. Σε συνέντευξη του στην Οριάνα Φαλάτσι αμέσως μετά την απελευθέρωση του ως θανατοποινίτη έλεγε: «Ούτε ήρωας είμαι, ούτε αισθάνομαι ήρωας. Δεν είμαι σύμβολο, ούτε βλέπω τον εαυτό μου σαν ήρωα. Κι όλη αυτή η δημοτικότητα με φέρνει σε αμηχανία[…]. Φοβάμαι τόσο μήπως σας απογοητεύσω, αφού περιμένετε τόσα πολλά από μένα!»

Με αυτά τα λόγια υπενθύμιζε ότι η ιστορία δεν προχωράει μόνο με περήφανες νίκες και παράτολμα ανδραγαθήματα. Προχωράει και με φλογερούς, αγέρωχους αλλά προσγειωμένους ανθρώπους που αρνούνται, ξανά και ξανά, να υποκύψουν στις καταπιεστικές φυλακές, τα απάνθρωπα βασανιστήρια, την ισοπεδωτική αυταρχική βία, τις αμείλικτες και εκδικητικές καταδίκες σε θάνατο. Γι΄ αυτό και το παράδειγμα τους παραμένει ζωντανό. Αρνείται να το σκεπάσει η λήθη στο διάβα του χρόνου.

Η αφιερωματική έκδοση θα παρουσιαστεί από το Σύνδεσμο Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών (Σ.Φ.Ε.Α 1967-1974) και τους Εκδότες της σε εκδήλωση που διοργανώνεται την ΤΕΤΑΡΤΗ 6 ΜΑΙΟΥ 2026 και ώρα 20:00 στο Πάρκο Ελευθερίας (πρώην ΕΑΤ –ΕΣΑ)