Νίκος Φελέκης

Το έκτο βήμα για τη συγκρότηση του κόμματός του έκανε το Σάββατο ο Αλέξης Τσίπρας. Πριν τη Θεσσαλονίκη είχαν προηγηθεί η Πάτρα και η Αθήνα. Και πριν από αυτά ήταν η συγγραφή και το προμοτάρισμα -μαζί με τον ηθοποιό Αμίλιο Χειλάκη- του βιβλίου του «Ιθάκη». Το πρώτο βήμα ήταν η παραίτησή του από το βουλευτικό αξίωμα και το δεύτερο η ανακοίνωση του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ιδρύματός του. Παρά τα όσα ακούγονται περί καθυστερήσεως ή βιασύνης ο πρώην πρωθυπουργός φαίνεται να παραμένει πιστός στο αρχικό του πλάνο, της σταδιακής δηλαδή επανασύστασης στο εκλογικό σώμα. Αν και η αλήθεια είναι πως η Μαρία Καρυστιανού, με την απόφασή της να ιδρύσει κόμμα, είναι ένα εμπόδιο -και μάλιστα σημαντικό- το οποίο δεν περίμενε να συναντήσει τόσο γρήγορα. Και πρέπει να δει πως θα το αντιμετωπίσει χωρίς να υποστεί τη φθορά που προφητεύουν οι δημοσκόποι για το δικό του εγχείρημα.

Κάποιοι συνομιλητές του Τσίπρα υποστηρίζουν πως ο Αλέξης θεωρούσε πως η «μάνα των Τεμπών» δεν θα σπαταλούσε την κοινωνική της πρόσοδο στο κομματικό χρηματιστήριο. Θα περίμενε να δει την εξέλιξη της δίκης για τα Τέμπη και μετά θα έμπαινε στην πολιτική αρένα. Όχι με την ίδρυση κόμματος, αλλά με την προσχώρηση σε κάποιο άλλο. Κατά ορισμένους ο Τσίπρας «θα έπιανε το τζόκερ» αν η Καρυστιανού ήταν πρώτη στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του δικού του κόμματος. Κομμάτι δύσκολο, αλλά οπωσδήποτε εάν η Καρυστιανού συστρατεύονταν με τον Τσίπρα οι πολιτικές εξελίξεις θα δρομολογούνται διαφορετικά. Ενδεχομένως, αυτός ήταν και ο λόγος που ο Αλέξης τόσο στην επιστολή παραίτησής του από βουλευτής όσο και στην συνέντευξη στην ΕΦΣΥΝ έκλεινε το μάτι στους θυμωμένους και αντισυστημικούς ψηφοφόρους -στους οποίους απευθύνεται η Καρυστιανού-, λέγοντας πως η Βουλή και τα υφιστάμενα κόμματα αδυνατούν να επιτελέσουν το ρόλο που το Σύνταγμα επιτάσσει και οι πολίτες απαιτούν. Και αφετέρου, υιοθετώντας το δόγμα του Ντενγκ Σιάο Πινγκ για τη γάτα που πιάνει ποντίκια, ο εστί μεθερμηνευόμενο: Ούτε αριστερά ούτε δεξιά, μόνο μπροστά. Σύνθημα, που στα καθ’ ημάς, έχει κάνει σημαία της η Ζωή Κωνσταντοπούλου.

Βέβαια, συνεργάτες του Τσίπρα διατείνονται πως «ο Αλέξης παραμένει στο χώρο της Αριστεράς και το μόνο που επιδιώκει είναι να διευρύνει τα όρια της προς την μετριοπαθή σοσιαλδημοκρατία και το μεταρρυθμιστικό Κέντρο προκειμένου να ξαναγίνει κυβερνώσα». Προσθέτουν δε πως η ομιλία του στη Θεσσαλονίκη δείχνει ακριβώς αυτό. Ό,τι δηλαδή ο στόχος του πρώην πρωθυπουργού δεν είναι απλώς να αυξήσει τα ποσοστά της η προοδευτική αντιπολίτευση -η πληθυντική αριστερά δηλαδή- αλλά και να υπάρξει και κυβερνητική πλειοψηφία στη Βουλή. Πάντως, τις προϋποθέσεις για να καταστεί αυτό εφικτό τις περιέγραψε, με αρκετή είναι η αλήθεια σαφήνεια, ο Διονύσης Τεμπονέρας (εθνικό αφήγημα, κυβερνητικό πρόγραμμα, πολιτικό σχέδιο, ηγετική ομάδα, με την κοινωνική γείωση να καθορίζει οργανωτική δομή και πολιτικές συμμαχίες) και με τις οποίες κατά βάσιν συμφωνεί, όπως έδειξε και η ομιλία του στο «Ολύμπιον», ο Αλέξης, αλλά επιμένει πως αυτό που προέχει είναι το «πάντρεμα» του κοινωνικού με το εθνικό πρόβλημα, ενώ κάποιοι εκ των συνομιλητών του αποφαίνονται: «Χρειαζόμαστε ένα αριστερό πρόγραμμα Πισσαρίδη, το οποίο θα αναλάβουν να υλοποιήσουν φρέσκα πρόσωπα που συνδυάζουν την πολιτική αντίληψη με την επιστημονική κατάρτιση και τις τεχνοκρατικές δεξιότητες».

Κάτι που μάλλον δικαιολογεί την παρουσία στο πάνελ της Θεσσαλονίκης του επιχειρηματία Κώστα Τούμπουρου. Βεβαίως, ο Κώστας είναι παιδιόθεν φίλος και συμφοιτητής του Αλέξη στο ΕΜΠ, ενώ κατ’ άλλους συμβολίζει και το μοντέλο της επιχειρηματικότητας το οποίο θέλει να προωθήσει ο Τσίπρας. Πάντως, ο Τούμπουρος στην ομιλία του στη Θεσσαλονίκη προέβαλε τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά του πρώην πρωθυπουργού. Ήθελε να αναδείξει την ενσυναίσθηση του φίλου του και όχι να καταγγείλει την κυβέρνηση. Εξάλλου, το συναίσθημα είναι κάτι στο οποίο ο Αλέξης -κατά πως λένε και οι δημοσκοπήσεις- υπερέχει του Κυριάκου Μητσοτάκη. Και οπωσδήποτε είναι κάτι που μαζί με τον θυμό και την οργή προσπαθεί να εκφράσει, στους δύστηνους καιρούς που ζούμε, η Καρυστιανού. Και, τουλάχιστον προσώρας, φαίνεται να το καταφέρνει αφού σε όλες τις μετρήσεις δείχνει να προηγείται τόσο του Τσίπρα όσο και του Ανδρουλάκη.

Βεβαίως, είναι πολύ νωρίς για να πει κάποιος πως το «κόμμα Καρυστιανού» θα ξεπεράσει σε ποσοστά το «κόμμα Τσίπρα» και θα ρίξει το ΠΑΣΟΚ στην τρίτη ή ακόμη και στην τέταρτη θέση. Η πλειονότητα των σοβαρών δημοσκόπων και αναλυτών θεωρεί πως το «κόμμα Καρυστιανού», διαγενομένου του χρόνου και των εξελίξεων, το πιθανότερο είναι να …ξεφουσκώσει και τη δεύτερη θέση να την διεκδικήσουν τελικά το ΠΑΣΟΚ και το «κόμμα Τσίπρα». Φυσικά, όπως μάς επισημαίνουν είναι νωρίς και για τους ίδιους να καταλήξουν στο πως θα συμπεριφερθούν πίσω από το παραβάν οι ψηφοφόροι αφού δεν ξέρουμε πότε ακριβώς θα γίνουν οι εκλογές, σε ποιες συνθήκες και ποια κόμματα θα συμμετέχουν. Σε αυτά προστίθεται αφενός το ποσοστό της αποχής και αφετέρου η συμπεριφορά του λεγόμενου «ψηφιακού κόσμου» που αυξάνει τη ρευστότητα στο εκλογικό σώμα και ιδιαίτερα στους νέους και νεαρής ηλικίας ψηφοφόρους. Σε κάθε όμως περίπτωση το επόμενο εξάμηνο το πιθανότερο είναι η πολιτική ζωή να συνεχίσει να περιστρέφεται γύρω από τις αποφάσεις της Καρυστιανού και του Τσίπρα για την ίδρυση νέων κομμάτων. Αν η μία θα το ανακοινώσει πριν το Πάσχα και ο άλλος μετά ή και οι δύο θα θελήσουν οι ανακοινώσεις τους να είναι όσο το δυνατόν πιο κοντά στην ημερομηνία των εκλογών.

Η ίδρυση των δύο αυτών κομμάτων είναι πάντως μια πολιτική παράμετρος την οποίαν δεν μπορεί να μην λαμβάνουν υπόψιν τους τα υφιστάμενα κόμματα ή όσοι άλλοι -είτε από την Αριστερά είτε από τη Δεξιά- θέλουν να μετέχουν της κυοφορούμενης αναδιατάξεως του πολιτικού συστήματος. Προσώρας, είναι πρόσωπα από την Κεντροαριστερά αυτά που εμφανίζονται επισπεύδοντες. Για παράδειγμα ο Διονύσης Τεμπονέρας την παραμονή της συμμετοχής του στο πάνελ για την Ιθάκη του Τσίπρα συζήτησε τα μελλούμενα στην Κεντροαριστερά με παρέα, της οποίας η σύνθεση ήταν τετρακομματική. Οι αριστερόστροφοι πασοκογενείς, οι Συριζαίοι, οι Νεαρίτες και οι φιλοτσιπρικοί συναντήθηκαν και τη Δευτέρα. Στην Αθήνα αυτή τη φορά. Δεν ήταν τα συντρόφια της Θεσσαλονίκης, αλλά η Έφη Αχτσιόγλου, ο Θόδωρος Μαργαρίτης και ο Πέτρος Κόκκαλης που βρέθηκαν στον Χολαργό μαζί με τον Τεμπονέρα και τον Τάκη Χατζηπέρο (οργάνωση «Πράττω») ανταλλάσσοντας απόψεις για την Κεντροαριστερά και τον Τσίπρα.

Πάντως, στο παρασκήνιο και υπό την πίεση των εξελίξεων που δρομολογούν τα υπό ίδρυσιν κόμματα Τσίπρα και Καρυστιανού φουντώνουν οι συζητήσεις για έναν «μικρό συνασπισμό», στον οποίον εκτός από τον ΣΥΡΙΖΑ και τη Νέα Αριστερά μπορούν να μετέχουν και ο «Κόσμος» του Πέτρου Κόκκαλη, το «Πράττω» του Νίκου Κοτζιά και η Λούκα Κατσέλη. Η πιθανότητα δημιουργίας ενός «μικρού Συνασπισμού» με ριζοσπαστικά και οικολογικά χαρακτηριστικά αναμένεται να συζητηθεί και στο Προγραμματικό συνέδριο της Νέας Αριστεράς, οι εργασίες του οποίου ξεκινούν την Πέμπτη στο ΣΕΦ. Από τη στιγμή που έφυγε ο Τσίπρας από την εξίσωση υπέρ ενός πιθανού αρραβώνα με το ΣΥΡΙΖΑ τάσσονται τώρα και οι Φίλης, Τσακαλώτος, Σκουρλέτης, αλλά και ο γραμματέας του κόμματος Γαβριήλ Σακελλαρίδης. Αυτοί δηλαδή που έψηναν το ψάρι στα χείλη του Αλέξη Χαρίτση επειδή προωθούσε τη συνεργασία με ΣΥΡΙΖΑ, οικολόγους και πασοκογενείς τώρα συμφωνούν πως ένας «μικρός Συνασπισμός» δεν θα ήταν άσχημη ιδέα. Κάποιοι από την Κουμουνδούρου υποστηρίζουν πως ενδεχομένως ένας «μικρός Συνασπισμός» θα πίεζε και τον Αλέξη Τσίπρα να ρίξει τους τόνους της απαξίωσης προς τους πρώην συντρόφους του, ενώ θα τον ανάγκαζε, λόγω των νέων δεδομένων που δημιουργεί η Καρυστιανού, να σταματήσει την πολιτική της επιλογής προσώπων ως συνοδοιπόροι του στο νέο κόμμα και όχι της συνεργασίας με πολιτικούς χώρους για τη συγκρότηση μιας πληθυντικής Αριστεράς, που θα μπορούσε να ηγηθεί της αντιπολίτευσης για πολιτική αλλαγή.

Μια τέτοια στρατηγική συζητήθηκε στην Πολιτική Γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ και μάλιστα την …ευλόγησε και ο, μην το ξεχνάμε, «κύριος 40% του εναπομείναντος ΣΥΡΙΖΑ» Παύλος Πολλάκης, ο οποίος μέχρι πρότινος δεν ήθελε να ακούσει για τον Τσακαλώτο, την Αχτσιόγλου, τον Χαρίτση και τ’ άλλα «συντρόφια που πήραν την έδρα και έφυγαν επειδή αρχηγός έγινε ο Κασσελάκης». Από την πλευρά των υποστηρικτών του Τσίπρα επισημαίνεται ότι ένας «μικρός Συνασπισμός» μάλλον «θα ευνοήσει τον Αλέξη αφού η εντύπωση που θα δοθεί είναι πως είναι ένας συνασπισμός επιβίωσης επαγγελματικών στελεχών και όχι μια σοβαρή και υπεύθυνη προσπάθεια ανασύστασης, με στόχο και όρους διακυβέρνησης, της Προοδευτικής Παράταξης». Σημειώνουμε, πως οι περιπτώσεις των πασοκογενών ομιλητών (Σαουλίδης στη Θεσσαλονίκη και Σιακαντάρης στην Πάτρα) για την «Ιθάκη» δεν έχουν κάποιον ιδιαίτερης αξίας συμβολισμό ούτε και πρόκειται να επηρεάσουν τις εξελίξεις στην Κεντροαριστερά. Η επιλογή τους, όπως μάς λένε στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη, «περισσότερο εξυπηρετούν την επικοινωνιακή ανάγκη του Τσίπρα να δείξει ότι διεμβολίζει το ΠΑΣΟΚ και καμμία σχέση δεν έχουν με τις μετατοπίσεις των ψηφοφόρων». Και προσθέτουν: «Ούτε ο Σιακαντάρης είναι Μάρκος Βαφειάδης ούτε ο Σαουλίδης έχει ψηφοφόρους, όπως ο Γεώργιος Μαύρος ή Γιάννης Μπούτος».

Και πράγματι οι διευρύνσεις χωρίς κοινωνική και πολιτική αντιστοίχιση είναι μικρής σημασίας αφού δεν έχουν εκλογική απήχηση και στερούνται της δυναμικής που μπορούσαν να προσδώσουν οι αμφίπλευρες διερύνσεις στα μεγάλα κυβερνητικά κόμματα, στα κόμματα εξουσίας. Ο Χρυσοχοΐδης, ο Πιερρακάκης και οι λοιποί πασοκογενείς ενίσχυσαν σημαντικά τον Μητσοτάκη να καταλάβει τον χώρο του Κέντρου. Όπως βοήθησαν και τον Γιώργο Παπανδρέου ο Μάνος, η Δαμανάκη, ο Ανδρουλάκης και ο Ανδριανόπουλος για να φτάσει το ΠΑΣΟΚ στο 44% και να κερδίσει με 11 μονάδες τον Κώστα Καραμανλή το 2009. Αν ο Τσίπρας μείνει στον Σαουλίδη και τον Σιακαντάρη ή η διείσδυσή του στο ΠΑΣΟΚ είναι μέσω «ψιλών» πολιτικά και εκλογικά στελεχών τότε ούτε ο Νίκος Ανδρουλάκης ούτε η Καρυστιανού ούτε η Ζωή Κωνσταντοπούλου ούτε φυσικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης πρέπει να ανησυχούν. Και επειδή αναφερθήκαμε στον Ανδρουλάκη δεν μπορεί να μην σημειώσουμε τα ευρήματα μιας δημοσκόπησης, σύμφωνα με την οποίαν όλα τα κόμματα αν αλλάξουν ηγεσία χάνουν, με μόνη εξαίρεση το ΠΑΣΟΚ, το οποίο εμφανίζεται να διπλασιάζει το ποσοστό του σε περίπτωση αλλαγής ηγεσίας. Από το 7,8% εκτινάσσεται στο 15,7%. Αντίθετα, η ΝΔ από το 24,4% πέφτει στο 22,6%. Τα προσωποπαγή κόμματα αποδεκατίζονται: Η Πλεύση Ελευθερίας από το 9,2% πέφτει στο 2,1% χωρίς την Ζωή Κωνσταντοπούλου, η Ελληνική Λύση από το 6,9% στο 3% χωρίς τον Βελόπουλο και η Φωνή Λογικής από το 3,6% μένει εκτός Βουλής αφού χωρίς τη Λατινοπούλου παίρνει 1,4%.

Εκτός από το ΠΑΣΟΚ, που σε περίπτωση αλλαγής ηγεσίας αυξάνει εντυπωσιακά τα ποσοστά του, το μόνο άλλο κόμμα, του οποίου τα ποσοστά ανεβαίνουν, είναι ο ΣΥΡΙΖΑ (από το 4,1% πάει στο 6,2%), προφανώς επειδή εκεί περιμένουν ως μάννα εξ ουρανού τον Τσίπρα. Μόνον που ο Τσίπρας μάλλον θα καθυστερήσει αφού συνομιλητές του υποστηρίζουν πως δεν έχει ακόμη καταλήξει στα πρόσωπα,τη δομή και το πρόγραμμα που θα υπηρετήσουν το σχέδιό του ούτε και τους πόρους που χρειάζεται ένα κόμμα για να λειτουργήσει με επάρκεια και αποτελεσματικότητα μέχρι να στηθούν οι κάλπες. Εύκολα συντηρείς ένα κόμμα για 2-3 μήνες, δύσκολα για 12-13. Ο Τσίπρας, όπως μάς λέει εις εκ των πλέον σοβαρών δημοσκόπων, θα κάνει το βήμα όταν αισθανθεί ότι μπορεί να έλθει δεύτερος. Αν έλθει τρίτος θα τελειώσει. Όπως το ίδιο θα συμβεί και στον Ανδρουλάκη. Η δεύτερη θέση σου δίνει ελπίδα, προοπτική και δύναμη. Η τρίτη σε στέλνει σπίτι σου. Ειδικά για τον Τσίπρα, όπως μάς λέει, θυμίζει δημοφιλές παλαιό τραγούδι, του οποίου ξέρουμε τα λόγια, αλλά δεν είμαστε σίγουροι ότι θέλουμε να το ακούσουμε σε διαφορετική εκτέλεση. Βέβαια, υπάρχουν εκτελέσεις, ειδικά ξένων τραγουδιών, που ακούγονται εξίσου καλά ή και καλύτερα από τα αρχικά. Εξαρτάται από τα γούστα…