Η σκοτεινή οικονομία των cryptos, από την κατασκοπεία ως το trafficking: Εγκληματικά δίκτυα και παράνομες συναλλαγές 82 δισ. δολαρίων

Η πρώην υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ και πρώην πρόεδρος της Fed, της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ, Τζάνετ Γέλεν, το έλεγε αρκετά χρόνια πριν: τα κρυπτονομίσματα αποτελούν το το πιο πρόσφορο μέσο για να πληρωθούν και να ξεπλύνουν χρήμα οι εγκληματικές οργανώσεις κάθε είδους και, κυρίως, οι τρομοκρατικές και αυτές του trafficking. Γι’ αυτό, προειδοποιούσε, η σκληρή ρύθμιση ήταν η μόνη λύση. Σήμερα, τα λόγια της επιβεβαιώνονται πανηγυρικά και οι Αρχές σε όλο τον κόσμο αναζητούν τον τρόπο με τον οποίο θα επιβάλουν κανόνες στα cryptos.

Αυτό, βέβαια, απειλεί την ίδια τη θεμελιώδη αρχή των κρυπτονομισμάτων. Αυτά «γεννήθηκαν» αρχικά ως αμφισβήτηση και ανταγωνιστής του χρηματοπιστωτικού συστήματος και δεν υπόκεινται σε κανέναν ελέγχο και καμία ρυθμιστική αρχή. Η τεχνολογία blockchain που χρησιμοποιούν κάνει αδύνατο τον έλεγχο και την ταυτοποίηση του κατόχου της. Ολα αυτά τώρα έρχονται να αμφισβητηθούν. Γιατί, ποιος θέλει να διακρατά αδήλωτα cryptos με τον κίνδυνο να κατηγορηθεί για φοροδιαφυγή ή, ακόμα χειρότερα, για ξέπλυμα χρήματος;

Προβληματισμοί

Ιδιαίτερα το τελευταίο, τα τελευταία χρόνια αποτελεί μια τάση ο έλεγχος της οποίας αυξάνεται εκθετικά στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Αιτία και αφορμή, η στροφή της Ρωσίας αλλά και συμμάχων της, όπως της Βόρειας Κορέας, στα κρυπτονομίσματα. Τις ευρωπαϊκές (αλλά και αμερικανικές εσχάτως) αρχές προβληματίζουν ακόμα περισσότερο το τελευταίο διάστημα οι αυξανόμενες ενδείξεις ότι τα κρυπτονομίσματα χρησιμοποιούνται από τη Μόσχα ώστε να διεισδύσει το σύστημά της σε ευαίσθητα σημεία της Ε.Ε.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της περίπτωσης κατασκοπείας στην Ελλάδα. Ο Ελληνας στρατιωτικός ο οποίος είχε στρατολογηθεί από την Κίνα πληρωνόταν με κρυπτονομίσματα από τους εντολείς του για να τους παραδίδει τα ευαίσθητα στρατιωτικά μυστικά που του ζητούσαν. Η έρευνα κατέδειξε αυτό που γνωρίζαμε, ότι δηλαδή θα ήταν αδύνατο να εντοπιστούν ως ύποπτες οι διαδρομές του χρήματος ή οι πληρωμές από «περίεργο» αντισυμβαλλόμενο από τις υπάρχουσες υπηρεσίες, αλλά και ότι εάν ο ίδιος δεν έδινε τα κλειδιά του ηλεκτρονικού του πορτοφολιού (crypto wallet) οι μυστικές υπηρεσίες και οι ελεγκτικές αρχές θα έπρεπε να κάνουν τιτάνιες προσπάθειες για να εντοπίσουν στοιχεία και ίχνη των πληρωμών.

Στη χώρα μας έχει θεσπιστεί επιτροπή για την επεξεργασία και εν τέλει δημιουργία ρυθμιστικού πλαισίου, η οποία και θα πει τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργεί η αγορά. Γιατί, εκτός της διακίνησης και του ξεπλύματος χρήματος από εγκληματικές δραστηριότητες, υπάρχουν και αντικειμενικά ζητήματα. Για παράδειγμα, οι φορολογούμενοι τα δηλώνουν κατά… βούληση και παρότι δεν υπάρχει ούτε κωδικός στη φορολογική δήλωση, ούτε και φορολογικός συντελεστής, ενώ είναι μάλλον αδύνατο να δικαιολογηθούν οι ρευστοποιήσεις κρυπτονομισμάτων για αγορές, π.χ., ακινήτων.

Σε ό,τι αφορά την εγκληματική δραστηριότητα, μια υπόθεση-καρμπόν με την κατασκοπεία εις βάρος της Ελλάδας ερευνούν οι αυστραλιανές και αμερικανικές αρχές. Αυτή τη φορά πρωταγωνιστής είναι ένας Αυστραλός, πρώην στέλεχος της Πολεμικής Αεροπορίας της Αυστραλίας και νυν executive σε εταιρείες, ο οποίος δήλωσε ένοχος στην πώληση ευαίσθητων κυβερνοεργαλείων, μεταξύ των οποίων και σχετικά με τα υπερατλαντικά, υπερ-υπερηχητικά πυραυλικά συστήματα που φέρουν πυρηνικές κεφαλές, σε Ρώσο broker ο οποίος συνεργάζεται με τη ρωσική κυβέρνηση. Οπως προκύπτει, ο Αυστραλός πληρώθηκε σε κρυπτονομίσματα περισσότερα από 1,26 εκατ. δολάρια και είχε συμβόλαια για να πληρωθεί αρκετά εκατομμύρια ακόμα.

Ο δράστης μετακίνησε τα κρυπτονομίσματα των πληρωμών μεταξύ πορτοφολιών με ανώνυμες συναλλαγές ώστε να καλύψει τα ίχνη των πληρωμών, προτού κάνει cash out και ξοδέψει περισσότερα από 715.000 δολάρια σε διακοπές, πολυτελή αυτοκίνητα και κοσμήματα και 1,5 εκατ. δολάρια ως προκαταβολή για κατοικία στην Ουάσινγκτον. Η υπόθεση τοποθετεί τα κρυπτονομίσματα στο επίκεντρο μιας δίωξης που σχετίζεται με κατασκοπεία και περιλαμβάνει επιθετικές κυβερνοϊκανότητες.

Οι έρευνες-σοκ

Αν στην Ελλάδα είδαμε την υπόθεση-σοκ με την κατασκοπεία και την πληρωμή σε cryptos, αλλά και μια σειρά από απάτες που ξεπλένονται διεθνώς, η εταιρεία ανάλυσης δεδομένων Chainalysis διαπιστώνει ότι κινεζικά εγκληματικά δίκτυα ξεπλύματος χρήματος από εγκληματικές δραστηριότητες διακίνησαν περίπου 16,1 δισ. δολάρια σε παράνομα funds σε συναλλαγές μέσω κρυπτονομισμάτων.

Αυτά τα εγκληματικά δίκτυα, που είναι γνωστά ως CLMNs, αποτελούν περίπου το 1/5 του παράνομου οικοσυστήματος κρυπτονομισμάτων για το 2025, που η Chainalysis εκτιμά ότι ξεπερνά τα 82 δισ. Μάλιστα, η έκθεση αναφέρει ότι τα εγκληματικά δίκτυα που λειτουργούν μέσω διαφόρων καναλιών και στα κοινωνικά δίκτυα διαφημίζουν (!) τις υπηρεσίες τους στο ξέπλυμα χρήματος και άλλες τέτοιες δραστηριότητες, όπως παράνομο εμπόριο, trafficking και πώληση δορυφορικών πιάτων του Starlink σε scam centers (τηλεφωνικά κέντρα που διαπράττουν απάτες εις βάρος ανυποψίαστων πελατών) στην Ασία.  

Η χρήση κρυπτονομισμάτων από κυκλώματα εμπορίας ανθρώπων εκτοξεύτηκε κατά 85% το 2025, με εκατοντάδες εκατομμύρια συναλλαγές να εντοπίζονται σε δημόσια blockchain, σύμφωνα με νέα έκθεση της Chainalysis. Η έκθεση αποκαλύπτει ένα εξαιρετικά οργανωμένο, παγκόσμιο οικοσύστημα εκμετάλλευσης, που αξιοποιεί τις νέες τεχνολογίες για να πολλαπλασιάσει την κερδοφορία του και να δυσκολέψει τον εντοπισμό του.

Η Chainalysis, εταιρεία με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες που ειδικεύεται στην ανάλυση συναλλαγών σε blockchain, διαπιστώνει ότι η συντριπτική πλειονότητα της ύποπτης δραστηριότητας συνδέεται με ένα επεκτεινόμενο εγκληματικό δίκτυο στη Νοτιοανατολική Ασία. Σε αυτό το δίκτυο περιλαμβάνονται στρατόπεδα απάτης, παράνομες πλατφόρμες διαδικτυακού τζόγου και δίκτυα ξεπλύματος χρήματος που λειτουργούν, κυρίως, σε κινεζόφωνες διαδικτυακές κοινότητες. Oλοι αυτοί οι κρίκοι συνεργάζονται, με τα κρυπτονομίσματα να αποτελούν τον κεντρικό αγωγό για τη διακίνηση των κερδών.

Σύμφωνα με την έκθεση, η κρυπτοδραστηριότητα που σχετίζεται με εμπορία ανθρώπων χωρίζεται σε τρεις βασικές κατηγορίες: διεθνείς υπηρεσίες συνοδών και πορνείας, «εργασιακούς μεσάζοντες» και στρατόπεδα απάτης, καθώς και δίκτυα που εμπορεύονται υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (CSAM). Η ανάλυση των δεδομένων στο blockchain δείχνει ότι οι ίδιες αυτές κατηγορίες συγκροτούν έναν ενιαίο χώρο, όπου διαφορετικές μορφές εκμετάλλευσης και εγκληματικότητας συναντιούνται και αλληλοτροφοδοτούνται.

Αν και η πλειονότητα των υπηρεσιών που χαρτογραφήθηκαν φαίνεται να εδρεύει στη Νοτιοανατολική Ασία, οι πελάτες που στέλνουν πληρωμές προέρχονται απ’ όλη τη Βόρεια και Νότια Αμερική, την Ευρώπη και την Αυστραλία. Η γεωγραφική διασπορά των πληρωμών αναδεικνύει τη διεθνή εμβέλεια αυτών των κυκλωμάτων, που στοχεύουν και εξυπηρετούν πελάτες σε ολόκληρο τον κόσμο, με τα σύνορα να παύουν πρακτικά να έχουν σημασία.

Δίκτυα πορνείας

Η ανάλυση των συναλλαγών στο blockchain δείχνει ότι πίσω από μεγάλο μέρος της δραστηριότητας που σχετίζεται με συνοδούς και πορνεία βρίσκονται εξαιρετικά οργανωμένα δίκτυα και όχι μεμονωμένοι εργαζόμενοι του σεξ. Αν και ένα μέρος των υπηρεσιών συνοδών και της σεξουαλικής εργασίας λειτουργεί νόμιμα, η έκθεση επισημαίνει ότι πιθανές περιπτώσεις εμπορίας ανθρώπων μπορούν να εντοπιστούν μέσω συγκεκριμένων χρηματοοικονομικών μοτίβων.

Ιδιαίτερα, τα ύποπτα δίκτυα βασίζονται ολοένα περισσότερο σε stablecoins, δηλαδή κρυπτονομίσματα συνδεδεμένα με το δολάριο ή άλλα νομίσματα, καθώς και σε κινεζόφωνες ομάδες ξεπλύματος χρήματος, για να ρευστοποιούν γρήγορα τα έσοδά τους. Ο συνδυασμός σταθερής αξίας και ταχύτητας στις συναλλαγές καθιστά αυτά τα εργαλεία ιδανικά για οργανωμένα κυκλώματα που θέλουν να περιορίσουν την έκθεσή τους στις διακυμάνσεις της αγοράς.

Τα δίκτυα ξεπλύματος χρήματος λειτουργούν κυρίως μέσω κινεζόφωνων καναλιών στο Telegram. Εκεί προσφέρουν υπηρεσίες με τις οποίες «καθαρίζουν» παράνομα κεφάλαια, μετακινώντας τα μέσα από κρυπτονομίσματα και διάφορα ενδιάμεσα πορτοφόλια. Η Chainalysis εκτιμά ότι οι υπηρεσίες αυτές διακίνησαν τουλάχιστον 16,1 δισ. δολάρια σε παράνομα κεφάλαια μόνο μέσα στο 2025, ποσό που αποτυπώνει το μέγεθος της αγοράς και τη σημασία αυτών των δικτύων για ολόκληρο το εγκληματικό οικοσύστημα.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι διεθνείς υπηρεσίες συνοδών που δέχονται πληρωμές σε κρυπτονομίσματα αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο των συναλλαγών υψηλότερης αξίας που παρακολουθεί η Chainalysis. Σχεδόν οι μισές συναλλαγές σε αυτή την κατηγορία υπερβαίνουν τα 10.000 δολάρια, ένα επίπεδο που παραπέμπει σε παροχή πολυτελών υπηρεσιών σε διεθνή πελατεία.

Αγγελίες που εξέτασαν οι ερευνητές διαφημίζουν πακέτα διασυνοριακών ταξιδιών, πολυήμερες υπηρεσίες «συντροφιάς» και κλιμακωτούς τιμοκαταλόγους, με VIP πακέτα να τιμολογούνται πάνω από 30.000 δολάρια. Η ύπαρξη τέτοιων δομημένων πακέτων, συνδεδεμένων με υψηλής αξίας κρυπτοσυναλλαγές, ενισχύει την εικόνα μιας επαγγελματικοποιημένης βιομηχανίας με σαφείς κανόνες, στόχευση και μάρκετινγκ.

Στρατόπεδα απάτης

Μια άλλη μεγάλη κατηγορία που εντόπισε η έκθεση είναι οι λεγόμενοι «εργασιακοί μεσάζοντες», οι οποίοι στρατολογούν άτομα για να εργαστούν σε στρατόπεδα απάτης, συνήθως στη Νοτιοανατολική Ασία. Τα στρατόπεδα αυτά είναι γνωστά για τη συμμετοχή τους σε σχήματα απάτης με κρυπτονομίσματα και διαδικτυακές απάτες μεγάλης κλίμακας, με θύματα σε άλλες χώρες.

Τα τέλη στρατολόγησης κυμαίνονται συνήθως από 1.000 έως 10.000 δολάρια σε κρυπτονομίσματα, εύρος που αντιστοιχεί στις τιμές που διαφημίζονται σε κανάλια του Telegram, σύμφωνα με την έκθεση. Οι ίδιες οι πληρωμές αυτές αποτελούν ένδειξη ότι οι στρατολογητές αποκομίζουν κέρδος απλώς και μόνο από τη μεταφορά ανθρώπων στα στρατόπεδα, προτού καν ξεκινήσει η εκμετάλλευση της εργασίας τους.

Σε αναρτήσεις που επικαλείται η Chainalysis εμφανίζονται αγγελίες για θέσεις customer service ή data entry σε χώρες όπως η Καμπότζη ή η Μιανμάρ. Οι αγγελίες υπόσχονται υψηλούς μηνιαίους μισθούς και κάλυψη των ταξιδιωτικών εξόδων, δημιουργώντας την εικόνα μιας ελκυστικής ευκαιρίας εργασίας στο εξωτερικό. Για πολλούς υποψηφίους αυτά τα μηνύματα παρουσιάζονται ως διέξοδος χωρίς να γίνεται καμία αναφορά στο πραγματικό περιεχόμενο της «δουλειάς».

Αφού στρατολογηθούν, τα θύματα φέρονται να εξαναγκάζονται να συμμετέχουν σε «ρομαντικές» απάτες, ψεύτικα επενδυτικά σχήματα σε κρυπτονομίσματα και άλλες διαδικτυακές απάτες που στοχεύουν θύματα στο εξωτερικό. Τα σχήματα αυτά αξιοποιούν την εμπιστοσύνη και τα συναισθήματα των θυμάτων, με τα κέρδη να διοχετεύονται μέσω κρυπτονομισμάτων προς τα κέντρα επιχειρήσεων.

Σε συνομιλίες στο Telegram που ανέλυσε η Chainalysis, οι στρατολογητές συζητούν ανοιχτά τη μεταφορά εργατών διασυνοριακά, τη διευθέτηση πλαστών εγγράφων και τον συντονισμό πληρωμών προς ενδιάμεσους. Πρόκειται για σαφή ένδειξη ότι τα δίκτυα αυτά δεν περιορίζονται στην «εύρεση εργασίας», αλλά εμπλέκονται ενεργά σε παράνομη διακίνηση ανθρώπων και σε οργανωμένη εγκληματική δραστηριότητα.

Η εταιρεία εντόπισε, επίσης, συνδέσεις ανάμεσα σε κανάλια στρατολόγησης και πορτοφόλια που στο παρελθόν είχαν συσχετιστεί με παράνομες πλατφόρμες τζόγου και υπηρεσίες ξεπλύματος χρήματος. Οι συνδέσεις αυτές ενισχύουν την εκτίμηση ότι η εμπορία ανθρώπων για τα στρατόπεδα απάτης αποτελεί τμήμα ευρύτερων εγκληματικών επιχειρήσεων, στις οποίες διαφορετικές μορφές εγκλήματος μοιράζονται την ίδια ψηφιακή υποδομή.

Το μέγεθος αυτών των στρατοπέδων έγινε ιδιαίτερα εμφανές πέρυσι, όταν το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε την κατάσχεση bitcoin αξίας περίπου 15 δισ. δολαρίων την εποχή εκείνη, από ένα τεράστιο κέντρο απάτης στην Καμπότζη που διεξήγαγε απάτες.

Κακοποίηση παιδιών

Η Chainalysis παρακολούθησε επίσης δίκτυα που εμπορεύονται υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (CSAM) και διαπιστώνει ότι λειτουργούν με διαφορετικές δομές πληρωμών σε κρυπτονομίσματα, αλλά με κοινό στοιχείο τα αυξανόμενα επίπεδα οργάνωσης και «σύνθετες χρηματοοικονομικές και διανεμητικές στρατηγικές». Τα δίκτυα αυτά, αν και συχνά λειτουργούν στη σκιά, παρουσιάζουν χαρακτηριστικά επαγγελματικής οντότητας.

Περίπου οι μισές συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα που σχετίζονται με CSAM είναι κάτω από τα 100 δολάρια. Το ποσό αυτό, σύμφωνα με την έκθεση, αντανακλά μεμονωμένες πληρωμές μέσα σε μοντέλα συνδρομών, τα οποία λειτουργούν σε ιδιωτικές ομάδες συνομιλίας και σε κρυπτογραφημένα κανάλια διαμοιρασμού αρχείων. Οι χρήστες πληρώνουν μικρά ποσά σε τακτική βάση, αποκτώντας πρόσβαση σε φρικιαστικό περιεχόμενο που αναπαράγεται και ανακυκλώνεται.

Ο παρακολουθητής blockchain διαπίστωσε ότι τα χρήματα αυτά μετακινούνται από πιο διαδεδομένα κρυπτονομίσματα προς περιουσιακά στοιχεία με έμφαση στην ανωνυμία, όπως το Monero, καθώς και προς υπηρεσίες άμεσης ανταλλαγής που δεν απαιτούν ταυτοποίηση. Η χρήση τέτοιων εργαλείων δυσκολεύει τον εντοπισμό της τελικής διαδρομής των κεφαλαίων, αν και το αρχικό τους αποτύπωμα καταγράφεται στις δημόσιες αλυσίδες.

Η ιχνηλάτηση

Η εικόνα που προκύπτει από την έκθεση της Chainalysis είναι αυτή ενός παγκόσμιου, διασυνδεδεμένου δικτύου εμπορίας ανθρώπων και σεξουαλικής εκμετάλλευσης, το οποίο αξιοποιεί την τεχνολογία των κρυπτονομισμάτων και τις πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων για να οργανώνεται, να επεκτείνεται και να κρύβει τις ροές χρήματος. Την ίδια στιγμή η διαφάνεια των δημόσιων blockchain προσφέρει στις Αρχές εργαλεία που δεν υπήρχαν στο παρελθόν, επιτρέποντας την ιχνηλάτηση εκατοντάδων εκατομμυρίων συναλλαγών.

Η σύγκρουση ανάμεσα στην ευκολία που προσφέρουν τα κρυπτονομίσματα για παγκόσμιες, γρήγορες και σχετικά ανώνυμες πληρωμές και στην ανάγκη προστασίας των πιο ευάλωτων θυμάτων βρίσκεται στο κέντρο της συζήτησης που ανοίγει η έκθεση. Σε κάθε περίπτωση, όποιες και αν είναι οι χρηματικές ροές, η ανθρώπινη βλάβη παραμένει ασύγκριτα μεγαλύτερη από οποιοδήποτε ποσό σε δολάρια ή κρυπτονομίσματα.

Φωτογραφίες: EUROKINISSI, Shutterstock