Πακέτο 12 τρισ. δολαρίων προσφέρει η Ρωσία στις ΗΠΑ με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων

Δύο παράλληλα κανάλια διαπραγματεύσεων φαίνεται να έχουν διαμορφωθεί τον τελευταίο χρόνο γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Από τη μία πλευρά, οι αμερικανικής πρωτοβουλίας συνομιλίες με τη Ρωσία για τον τερματισμό της σύγκρουσης, οι οποίες –παρά τις αλλεπάλληλες προτάσεις– δεν έχουν οδηγήσει μέχρι σήμερα σε συμφωνία για το εδαφικό ή τις εγγυήσεις ασφαλείας. Από την άλλη, σύμφωνα με δημοσιεύματα, εκπρόσωποι του Κρεμλίνου και του Λευκού Οίκου φέρονται να συζητούν και για διμερείς οικονομικές συμφωνίες.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επικαλούμενος ουκρανικές υπηρεσίες πληροφοριών, υποστήριξε ότι η Μόσχα έχει υποσχεθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνίες ύψους έως και 12 τρισ. δολαρίων, με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων. Πηγή που επικαλείται ο Economist εκτιμά ότι ένα πακέτο συμφωνιών ενδέχεται να έχει ήδη συμφωνηθεί - σε γενικές γραμμές.

Την ίδια στιγμή, στην Ευρώπη, εντείνονται οι ανησυχίες ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να πιέσει το Κίεβο σε σοβαρές παραχωρήσεις έως τον Ιούνιο – ορόσημο που έχει θέσει για πρόοδο στην ειρηνευτική συμφωνία – προκειμένου να εξασφαλίσει οικονομικά οφέλη από τη Ρωσία.

«The Greatest Deal» και τι περιλαμβάνει

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, πριν από συνάντηση Βλαντίμιρ Πούτιν–Ντόναλντ Τραμπ τον Αύγουστο στην Αλάσκα, φέρεται να συντάχθηκε σημείωμα για λογαριασμό του ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας με στόχο να παρουσιαστεί στον Αμερικανό πρόεδρο «το μεγαλύτερο deal (the greatest deal)».

Από τον Απρίλιο, ο επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων, Κιρίλ Ντμίτριεφ, έχει συναντηθεί επανειλημμένα με τον ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ. Παράλληλα, πρόσωπα που φέρονται να συνδέονται με το περιβάλλον του Αμερικανού προέδρου έχουν εξετάσει επενδυτικές ευκαιρίες σε ρωσικά ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία.

Μεταξύ των προτάσεων που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, έχουν τεθεί στο τραπέζι περιλαμβάνονται επενδύσεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην Αρκτική, ορυχεία σπάνιων γαιών, κέντρο δεδομένων με πυρηνική ενέργεια και ακόμη και κατασκευή σήραγγας κάτω από τον Βερίγγειο Πορθμό. Η Ρωσία αντιμετωπίζει πιέσεις λόγω χαμηλών τιμών πετρελαίου και των αυστηρότερων κυρώσεων, ενώ ο Τραμπ φέρεται να επιδιώκει απτά αποτελέσματα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

«Υπερβολικά τα 12 τρισ. δολάρια»

Η ιδέα ότι η Αμερική θα μπορούσε κερδίσει ένα έπαθλο 12 τρισεκατομμυρίων δολαρίων - ισοδύναμο με το εξαπλάσιο του ετήσιου ΑΕΠ της Ρωσίας - χαρακτηρίζεται ως υπερβολή που αποσκοπεί να ευχαριστήσει τον Τραμπ. Ποια θα μπορούσε να είναι η πραγματική ανταμοιβή για την επίτευξη ειρήνης στην Ουκρανία; Οι αισιόδοξοι υποστηρίζουν ότι η φθηνή ενέργεια, τα ζωτικά ορυκτά και τα 145 εκατομμύρια καταναλωτές της Ρωσίας θα μπορούσαν να αποτελέσουν τεράστιο όφελος για τις δυτικές εταιρείες. Αναλυτές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι τα πραγματικά οικονομικά οφέλη ενδέχεται να είναι πολύ μικρότερα, ενώ η Κίνα έχει ήδη ενισχύσει τη θέση της σε ρωσικά έργα ενέργειας και πρώτων υλών.

Παρά το καθεστώς κυρώσεων, ενδιαφέρον από δυτικές εταιρείες για τα ενεργειακά της Ρωσίας φαίνεται να παραμένει. Σύμφωνα με πηγές, στελέχη μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών συναντήθηκαν με τους πρώην εταίρους τους από τη Μόσχα στο ενεργειακό συνέδριο ADIPEC στο Αμπού Ντάμπι, ενώ νομικά γραφεία στις ΗΠΑ εξέτασαν πιθανά σενάρια άρσης κυρώσεων. Τουλάχιστον πέντε αμερικανικές εταιρείες που είχαν αποχωρήσει από τη Ρωσία, μεταξύ αυτών οι Apple και McDonald’s, φέρεται να έχουν κατοχυρώσει εκ νέου εμπορικά σήματα στη χώρα. Επιπλέον, πληροφορίες που επικαλείται ο Economist, αναφέρουν πως όταν ο Πούτιν συναντήθηκε με τον Τραμπ στο Άνκορατζ, ο Ρώσος πρόεδρος προσφέρθηκε να επιστρέψει περιουσιακά στοιχεία αξίας 5 δισ. δολαρίων, τα οποία η Ρωσία κατάσχεσε από την ExxonMobil το 2022.

Το 2021, πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, οι εξαγωγές της Ε.Ε. προς τη Ρωσία ανέρχονταν σε 90 δισ. ευρώ. Σε αυτές, περιλαμβάνονταν μηχανήματα και εξοπλισμός μεταφορών αξίας 40 δισ. ευρώ, τα περισσότερα από τα οποία προορίζονταν για τις βιομηχανίες εξόρυξης, πετρελαίου και φυσικού αερίου της Ρωσίας. Άλλες μεγάλες κατηγορίες ήταν τα χημικά προϊόντα (20 δισ. ευρώ) και τα βιομηχανικά προϊόντα (9 δισ. ευρώ), όπως οικιακές συσκευές και επιστημονικός εξοπλισμός. Αντίθετα, οι εισαγωγές αγαθών της Ρωσίας από τις ΗΠΑ ανέρχονταν σε μόλις 6 δισ. δολάρια, γεγονός που αφήνει περιθώρια διεύρυνσης σε περίπτωση συμφωνίας.

Πόσο εφικτή είναι η άρση κυρώσεων;

Η άρση των κυρώσεων κατά της ρωσικής οικονομίας, πάντως, αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη υπόθεση απ’ όσο ακούγεται στη θεωρία. Τα δυτικά κράτη έχουν επιβάλει τα τελευταία χρόνια σχεδόν 23.000 περιοριστικά μέτρα εις βάρος της Ρωσίας, δημιουργώντας ένα πυκνό και πολυεπίπεδο καθεστώς οικονομικής πίεσης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, εφόσον το επιθυμούσε, θα μπορούσε με προεδρικά διατάγματα να αναιρέσει ορισμένες από αυτές τις κυρώσεις. Ωστόσο, για την άρση πολλών άλλων –ιδίως εκείνων που αφορούν τις περισσότερες ρωσικές τράπεζες και ενεργειακά έργα– θα απαιτείτο η έγκριση του Κογκρέσου, όπου δεν λείπουν οι σκληρές φωνές απέναντι στη Μόσχα.

Παράλληλα, διπλωματικοί και μυστικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η Ευρώπη θα ήταν εξαιρετικά επιφυλακτική ως προς την άρση των δικών της κυρώσεων. Η εμπειρία δείχνει, άλλωστε, ότι η παρατεταμένη αβεβαιότητα αποθαρρύνει τις πολυεθνικές επιχειρήσεις. Ελάχιστες επέστρεψαν στο Ιράν μετά την αναστολή βασικών κυρώσεων το 2016, παρά τις παραινέσεις ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Ακόμη κι αν ο Τραμπ κατάφερνε να πείσει συμμάχους να δώσουν μια «δεύτερη ευκαιρία» στη Ρωσία, θα είχε περιορισμένο έλεγχο στον τρόπο λειτουργίας της ίδιας της ρωσικής οικονομίας. Ήδη πριν από τον πόλεμο, ξένες επιχειρήσεις δραστηριοποιούνταν σε ένα περιβάλλον όπου ένα πολιτικά «λανθασμένο» βήμα μπορούσε να οδηγήσει σε στοχευμένες κυρώσεις ή διοικητικά εμπόδια. Σήμερα, η κατάσταση θεωρείται ακόμη πιο επισφαλής.

Διαψεύσεις από τη Μόσχα

Από ρωσικής πλευράς, ο Κιρίλ Ντμίτριεφ διέψευσε κατηγορηματικά ότι η Μόσχα προσφέρει έργα ύψους 12 τρισ. δολαρίων «σε αντάλλαγμα» για την άρση κυρώσεων. Σε ανάρτησή του ανέφερε ότι οι αποφάσεις για τις κυρώσεις θα καθοριστούν από τα αμερικανικά συμφέροντα, υποστηρίζοντας ότι οι αμερικανικές εταιρείες έχουν χάσει πάνω από 300 δισ. δολάρια από την αποχώρησή τους από τη ρωσική αγορά.