Πότε οι ενοχλήσεις στο στομάχι κρύβουν καρκίνο;

Ο καρκίνος του στομάχου αποτελεί έναν από τους πιο συχνούς καρκίνους καθώς και μια από τις πιο συχνές αιτίες θανάτου, που δείχνει μεγάλη «προτίμηση» σε ανθρώπους μετά τα 60 τους χρόνια.
 
Το μεγαλύτερο τίμημα από αυτή τη μορφή καρκίνου πληρώνουν οι πληθυσμοί στην Άπω Ανατολή (Ιαπωνία, Κορέα), τη Λατινική Αμερική (Χιλή, Κόστα Ρίκα) και την Ανατολική Ευρώπη. Στη Δυτική Ευρώπη παρατηρούνται 25 περιστατικά καρκίνου στομάχου ανά 100.000 άνδρες και 14 περίπου περιστατικά ανά 100.000 γυναίκες. Φτάνει όμως στις 200 περίπου περιπτώσεις ανά 100.000 άνδρες ηλικίας άνω των 80 ετών.
 
Σύμφωνα με τον χειρουργό – λαπαροσκόπο, Δρα Γεώργιο Σάμπαλη, παρατηρείται διεθνώς τάση ελάττωσης της επίπτωσης του καρκίνου του στομάχου τα τελευταία 30 χρόνια στη Δυτική Ευρώπη, την Αυστραλία και τη Βόρειο Αμερική καθώς επίσης μια τάση «μετακίνησης» της εντόπισης του καρκίνου από το άντρον στη γαστροοισοφαγική συμβολή.
 
Από τα νεοπλάσματα του στομάχου η πλειοψηφία είναι αδενοκαρκινώματα, το 3% είναι λεμφώματα και ελάχιστα είναι στρωματικοί όγκοι και νευροενδοκρινικοί όγκοι.
 
Τι προκαλεί καρκίνο του στομάχου
 
Οι δύο πιο σημαντικοί περιβαλλοντολογικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται για την ανάπτυξη του καρκίνου του στομάχου είναι οι διατροφικές συνθήκες και η λοίμωξη με ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (H. Pylori), ενώ σε μικρό αριθμό περιπτώσεων υπάρχουν ενδείξεις για οικογενή γενετική προδιάθεση.

 
Παράλληλα υπάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ καπνίσματος και καρκίνου του οισοφάγου και του θόλου του στομάχου. Σε ό,τι αφορά τις τροφές έχει διαπιστωθεί συσχέτιση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών που περιέχουν βιταμίνη C και β-καροτίνη καθώς η αντιοξειδωτική τους δράση προστατεύει έναντι της νόσου. Το αποτέλεσμα είναι να παρατηρείται χαμηλότερη επίπτωση του καρκίνου του στομάχου σε ανθρώπους, που καταναλώνουν πολλά φρούτα και λαχανικά.

Αντίθετα επιβαρυντική θεωρείται η επί μακρόν και συχνή κατανάλωση αλλαντικών, παστών ψαριών, τουρσιών κτλ.

Η εξέλιξη της νόσου
 
Η κακοήθεια του στομάχου αποτελεί δυστυχώς μία από τις πλέον ύπουλες μορφές καρκίνου, λόγω του ότι η συμπτωματολογία είναι τις περισσότερες φορές ήπια, μη ειδική και εύκολα παραπλανεί τον ασθενή μέσα στα συνήθη καθημερινά παρουσιαζόμενα γαστρικά ενοχλήματα.
 
Ο καρκίνος του στομάχου εξελίσσεται ταχέως τοπικά και αργότερα μέσω των λεμφαδένων προς κύρια όργανα όπως το ήπαρ.
 
Η πρόγνωση για την 5ετή επιβίωση από τη νόσο εξαρτάται αποκλειστικά απο το στάδιο της αρχικής διάγνωσης και κυμαίνεται από το 70% για το αρχικό πρώτο στάδιο έως το 4% για το τέταρτο στάδιο, με τον μέσο όρο να κυμαίνεται γύρω στο 29%.
 
Η ανατομία του καρκίνου
 
Ο καρκίνος του στομάχου διακρίνεται κατ’ αρχήν σε «πρώιμο» και σε «προχωρημένο», εξηγεί ο Δρ Σάμπαλης. Ο πρώιμος γαστρικός καρκίνος (early gastric cancer) περιορίζεται στον βλεννογόνο ή και τον υποβλεννογόνο ανεξάρτητα από την διήθηση ή όχι λεμφαδένων.
 
Ποσοστό 40% των νέων περιπτώσεων καρκίνου στομάχου στην Ιαπωνία ανήκουν στον πρώιμο γαστρικό καρκίνο, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στις Δυτικές χώρες είναι μόλις 10%. Ο προχωρημένος γαστρικός καρκίνος (advanced gastric cancer) διηθεί την μυϊκή στοιβάδα και πέραν του στομάχου. Μορφολογικά ταξινομείται σε προέχοντα, επίπεδο και ελκωτικό τύπο.
 
Ο πρώιμος γαστρικός καρκίνος συνήθως είναι ελκωτικός με μέση διάμετρο 1,5 – 3 cm. Στο 5-10% των περιπτώσεων παρατηρούνται και άλλοι σύγχρονοι όγκοι, ενώ στο 20% περίπου των ασθενών παρατηρείται και διήθηση λεμφαδένων. Η φυσική ιστορία του πρώιμου γαστρικού καρκίνου είναι: εξέλκωση του βλεννογόνου, επούλωση, νέα εξέλκωση. Εμφανίζεται με άτυπα συμπτώματα, κυρίως «δυσπεψία»που υποχωρεί με τα φάρμακα που ελαττώνουν την γαστρική οξύτητα και επουλώνουν το «έλκος» με συνέπεια να καθυστερεί η ενδοσκοπική διάγνωση του καρκίνου. Η μέση χρονική περίοδος για την μετάπτωση του πρώιμου γαστρικού καρκίνου σε προχωρημένο είναι 36 μήνες.
 
Ποια είναι τα συμπτώματα
 
Σύμφωνα με τον ειδικό, άτυπα συμπτώματα όπως δυσπεψία, ανορεξία, πρώιμο αίσθημα κορεσμού, απώλεια βάρους καθυστερούν τη διάγνωση.
 
Σε προχωρημένες μορφές η αιμορραγία και τα αποφρακτικά συμπτώματα (δυσφαγία – εμετός) οδηγούν στην γρήγορη διάγνωση. Η κλινική εξέταση συνήθως είναι αρνητική.
 
Ένδειξη προχωρημένης νόσου η ψηλάφηση διηθημένων λεμφαδένων στον υπερικλείδιο βόθρο.
 
Τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους οι επιστήμονες, είναι η ενδοσκόπηση ανωτέρου πεπτικού και η λήψη βιοψιών, η ενδοσκοπική υπερηχοτομογραφία (EUS) για την εκτίμηση του βάθους της διηθήσεως του οργάνου, η αξονική τομογραφία για την αναζήτηση μεταστάσεων και η διαγνωστική λαπαροσκόπηση για την εκτίμηση της κατά συνέχεια ιστού επέκτασης του νεοπλάσματος και την παρουσία ή μη περιτοναϊκών εμφυτεύσεων για τον καθορισμό της ριζικότητος της χειρουργικής επέμβασης που θα ακολουθήσει.
 
Στις δυτικές χώρες σε μεγάλο ποσοστό η διάγνωση γίνεται όταν η νόσος είναι ήδη προχωρημένη. Συνήθως το ποσοστό ριζικής εκτομής κυμαίνεται από 40 – 60 % και σε λιγότερο από τα 2/3 των περιπτώσεων η εκτομή είναι θεραπευτική.
 
Αντιμετώπιση
 
Σε περιπτώσεις που είναι εφικτή, η μόνη μέθοδος που είναι δυνητικά ικανή να θεραπεύσει τον καρκίνο του στομάχου είναι η ριζική χειρουργική αντιμετώπιση που περιλαμβάνει:
•        ανάλογα με την εντόπιση του νεοπλάσματος την ολική ή την υφολική γαστρεκτομή,
•        την αφαίρεση του μείζονος επιπλόου και
•        την συναφαίρεση των λεμφαδένων (επιχώριος λεμφαδενικός καθαρισμός D1 ή εκτεταμένος λεμφαδενικός καθαρισμός D2).