«Ζορμπάς»: Ο Πασχάλης Τσαρούχας θα ενσαρκώσει τον θρυλικό ήρωα του Καζαντζάκη - Δείτε φωτογραφίες

«Να πέφτεις όπου να ’ναι, με τα μούτρα ! Να πέφτεις με τα μούτρα στη δουλειά, στο κρασί, στον έρωτα και να μη φοβάσαι το Θεό, μήτε το διάολο. Αυτό θα πει παλικάρι!» έγραφε ο Νίκος Καζαντζάκης σκιαγραφώντας, με λίγες λέξεις, το προφίλ του πιο δημοφιλή και αντισυμβατικού λογοτεχνικού ήρωά του, του Αλέξη Ζορμπά. Η πρωτόγονη αυτή φιγούρα, που βασιζόταν σε ένα υπαρκτό πρόσωπο και ενέπνευσε βαθιά, θα ζωντανέψει ξανά, από τις 7 Μαρτίου, από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος (ΚΘΒΕ), με την σκηνοθετική υπογραφή του Λευτέρη Γιοβανίδη, και τον Πασχάλη Τσαρούχα στον πρωταγωνιστικό ρόλο.

Πρόκειται για ένα νέο, φιλόδοξο αλλά και αρκούντως απαιτητικό εγχείρημα καθώς αποτελεί τη θεατρική μεταφορά ενός από τα εμβληματικότερα μυθιστορήματα παγκοσμίως το οποίο έχει συνδυαστεί άρρηκτα με την κινηματογραφική εκδοχή του 1963 από τον Μιχάλη Κακογιάννη, με τον πληθωρικό Άντονι Κουίν στον κεντρικό ρόλο και τη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη που άφησε εποχή και ταξίδεψε το ελληνικό Συρτάκι στα πέρατα του κόσμου.

Εξήντα τρία ολόκληρα χρόνια μετά, ο Λευτέρης Γιοβανίδης διηγείται ξανά, από το θεατρική σανίδι αυτή τη φορά, τη συναρπαστική ιστορία του Ζορμπά, του ακατέργαστου αλλά σοφού, του αχόρταγου για ζωή και ατρόμητου άνδρα που γνώρισε ο Νίκος Καζαντζάκης το 1914, στο Άγιος Όρος και όπως ο ίδιος έγραφε χαρακτηριστικά «του έμαθε ν΄ αγαπά τη ζωή και να μην φοβάται τον θάνατο». Γι’ αυτό και του χάρισε την αθανασία μέσα από το μυθιστόρημά του «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» που κυκλοφόρησε το 1946.

Στο ερώτημα «ποιος ήταν ο Αλέξης Ζορμπάς», ο καθένας θα μπορούσε να κάλλιστα να προσθέσει και μια διαφορετική διάσταση. Για τον σκηνοθέτη της παράστασης ήταν ο άνθρωπος που πάλευε με τη ζωή όπως ήταν: «Ο άνθρωπος είναι το μόνο ον που γνωρίζει ότι η ζωή του έχει τέλος. Η γνώση αυτή γεννά έναν βαθύ, συχνά άρρητο φόβο. Όχι μόνο της ανυπαρξίας, αλλά και της απώλειας νοήματος, ελέγχου και συνέχειας. Από τη στιγμή που αρχίζει να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του, αναζητά στήριγμα στη μνήμη, στην αγάπη, στη σκέψη, στη σχέση του με τον Θεό ως πλάστη. Στον κόσμο του Ζορμπά, αυτή η αγωνία παίρνει δύο μορφές.Ο Νίκος στέκεται απέναντι στη ζωή με στοχασμό και δισταγμό. Θέλει να καταλάβει πριν ζήσει. Αναζητά απαντήσεις για το νόημα, για τον πόνο, για όσα βρίσκονται πέρα από το τέλος. Όμως η σκέψη του γίνεται συχνά βάρος. Όσο περισσότερο προσπαθεί να εξηγήσει τη ζωή, τόσο περισσότερο απομακρύνεται από αυτήν.

Ο Ζορμπάς, αντίθετα, παλεύει με τη ζωή όπως είναι. Δεν αρνείται τον Θεό, αλλά δεν τον αναζητά μακριά από τον άνθρωπο. Τον ψάχνει στη γη, στο σώμα, στον έρωτα, στη χαρά και στην αποτυχία. Η σχέση του με τον κόσμο είναι μια συνεχής δοκιμασία… να πέφτεις, να σηκώνεσαι και να συνεχίζεις. Δεν νικά τον φόβο του θανάτου επειδή τον ξεχνά, αλλά επειδή ζει μαζί του. Σαν να γνωρίζει πως τίποτα δεν χαρίζεται και πως το μόνο που μένει στον άνθρωπο είναι ο τρόπος που θα σταθεί απέναντι στη ζωή» σημειώνει χαρακτηριστικά ο Λευτέρης Γιοβανίδης και προσθέτει με νόημα:

«Ανάμεσα στους δύο αποκαλύπτεται μια βαθιά ανθρώπινη αντίφαση. Η ανάγκη να κατανοήσουμε και η ανάγκη να παραδοθούμε. Η σκέψη ζητά νόημα, ενώ η ζωή ζητά συμμετοχή. Ο ένας στέκεται και παρατηρεί, ο άλλος βουτά και δοκιμάζει. Κι όμως και οι δύο στέκονται μπροστά στο ίδιο μυστήριο… την ύπαρξη που τους δόθηκε χωρίς να τη ζητήσουν και που κάποτε θα επιστραφεί.

Η σχέση με τον Θεό γίνεται έτσι λιγότερο βεβαιότητα και περισσότερο αγώνας. Όχι για να δοθούν απαντήσεις, αλλά για να μπορέσει ο άνθρωπος να συνεχίσει να προχωρά, να δημιουργεί, να αγαπά, παρά την επίγνωση του τέλους. Και ίσως εκεί να βρίσκεται η συμφιλίωση. Όχι στην απουσία φόβου, αλλά στη μετατροπή του σε κίνηση προς τη ζωή. Στο γέλιο και στον χορό του Ζορμπά, όπου η θνητότητα δεν εξαφανίζεται, αλλά γίνεται αφορμή για μια βαθύτερη αποδοχή του κόσμου. Μια αποδοχή που δεν γεννιέται από βεβαιότητες, αλλά από τη θαρραλέα απόφαση να ζήσεις.»

Στην παράσταση του ΚΘΒΕ, που θα φιλοξενηθεί στη Σκηνή Σωκράτης Σαραντινός της Μονής Λαζαριστών, εκτός από τον Πασχάλη Τσαρούχα, συμμετέχουν οι ηθοποιοί Νίκος Τσολερίδης, Μπέττυ Νικολέση, Σοφία Καλεμκερίδου, Εύη Κουταλιανού, Δανάη Κλειώ Οθωναίου, Ιωάννα Παγιατάκη, Μίλτος Σαμαράς, Γιώργος Σφυρίδης, Δημήτρης Τσιλινίκος, Θάνος Φερετζέλης και Μαρία Χατζηιωαννίδου.

Πέρα από την πασίγνωστη ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη ο «Ζορμπάς» έχει παρουσιαστεί κατά το παρελθόν στο εξωτερικό και με τη μορφή μιούζικαλ από τους δημιουργούς των διεθνών επιτυχιών «Σικάγο» και «Καμπαρέ» αλλά και ως θεατρικό έργο στην Ελλάδα με τον Γιάννη Βόγλη στον πρωταγωνιστικό ρόλο και τη Σμάρω Στεφανίδου ως Μαντάμ Ορτάνς.