Η βρώμικη πλευρά της Πομπηίας με λουτρά γεμάτα ιδρώτα και ούρα, τι αποκαλύπτει νέα μελέτη

Νέα στοιχεία για τις συνθήκες υγιεινής στην αρχαία Πομπηία φέρνει στο φως επιστημονική έρευνα που βασίστηκε στην ανάλυση των επικαθίσεων αλάτων (limescale) που βρέθηκαν σε πηγάδια, σωληνώσεις και τοίχους λουτρών της πόλης, η οποία καταστράφηκε το 79 μ.Χ. από την έκρηξη του Βεζούβιου.

Σύμφωνα με τη μελέτη, τα παλαιότερα δημόσια λουτρά της Πομπηίας δεν πληρούσαν τα υψηλά πρότυπα υγιεινής που συνήθως αποδίδονται στον ρωμαϊκό πολιτισμό. Όπως εξηγεί η επικεφαλής της έρευνας, δρ. Gul Surmelihindi από το Johannes Gutenberg University, το νερό στα λουτρά ανακυκλωνόταν επανειλημμένα, με αποτέλεσμα να μολύνεται από ιδρώτα, σωματικά έλαια, ούρα και άλλα οργανικά κατάλοιπα.

Σύμφωνα με το gbnews.com, οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στα λεγόμενα Ρεπουμπλικανικά Λουτρά, τα οποία κατασκευάστηκαν τον 2ο αιώνα π.Χ., δηλαδή κατά την περίοδο της Δημοκρατίας. Τα λουτρά αυτά συνέχισαν να λειτουργούν και στις αρχές του 1ου αιώνα μ.Χ., σε μια περίοδο.

Καθοριστικό ρόλο στην έρευνα έπαιξαν οι επικαθίσεις ανθρακικών αλάτων, οι οποίες σχηματίζονται σε στρώσεις με την πάροδο του χρόνου, παρόμοια με τους δακτυλίους των δέντρων. Στα στρώματα αυτά παγιδεύονται άτομα άνθρακα, τα οποία καταγράφουν πότε οργανικά υλικά εισήλθαν στο σύστημα ύδρευσης.

Τα ανθρώπινα απόβλητα αφήνουν χαρακτηριστικό χημικό «αποτύπωμα», επιτρέποντας στους επιστήμονες να ανασυνθέσουν την ποιότητα του νερού.

Η Πομπηία δεν διέθετε κοντινό ποτάμι και για αιώνες βασιζόταν σε πηγάδια βάθους άνω των 30 μέτρων. Σκλάβοι χρησιμοποιούσαν μηχανισμούς με τροχούς για να αντλούν το νερό, μια επίπονη διαδικασία που περιόριζε σημαντικά την ποσότητα διαθέσιμου νερού.

Ως αποτέλεσμα, τα λουτρά μπορούσαν να ανανεώνουν το νερό τους, στην καλύτερη περίπτωση, μία φορά την ημέρα – ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό γινόταν ακόμη και ανά δύο ημέρες.

Οι αναλύσεις έδειξαν μεγάλες διαφορές στα ισότοπα του άνθρακα μεταξύ πηγαδιών, δεξαμενών και αποχετεύσεων, με τις τελευταίες να παρουσιάζουν τα υψηλότερα επίπεδα ρύπανσης. Οι επιστήμονες αποδίδουν το φαινόμενο στη συσσώρευση ανθρώπινων καταλοίπων και στους μικροοργανισμούς που αναπτύσσονταν σε αυτά.

Παράλληλα, εντοπίστηκαν και κίνδυνοι από μόλυβδο, καθώς το νερό διοχετευόταν μέσω μολύβδινων σωλήνων. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, τα άλατα επικάθονταν στο εσωτερικό των σωλήνων, περιορίζοντας τη διαρροή του μετάλλου στο νερό.

Η κατάσταση βελτιώθηκε αισθητά τον 1ο αιώνα μ.Χ., όταν ο αυτοκράτορας Αύγουστος συνέδεσε την Πομπηία με ένα μεγάλο ρωμαϊκό υδραγωγείο. Το σύστημα μετέφερε καθαρό νερό από τις Απέννινα Όρη, αξιοποιώντας τη βαρύτητα αντί της ανθρώπινης δύναμης, αυξάνοντας κατακόρυφα την παροχή.

Οι νεότερες επικαθίσεις αλάτων από αυτή την περίοδο είναι λεπτότερες και παρουσιάζουν διαφορετικά χημικά χαρακτηριστικά, με σαφώς λιγότερες ενδείξεις οργανικής μόλυνσης, στοιχείο που επιβεβαιώνει τη βελτίωση της υγιεινής στο υδροδοτικό σύστημα της αρχαίας πόλης.