Γιώργος Χ. Παπαγεωργίου

Η επιδίωξη των ΗΠΑ είναι, πέραν του ελέγχου στο Δυτικό ημισφαίριο, να αποκτήσουν και τον έλεγχο της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου, θέτοντας υπό την επιρροή των ΗΠΑ τα αποθέματα της Βενεζουέλας και του Ιράν.

Ο κύβος στη Βενεζουέλα ερρίφθη, ενώ φαίνεται ότι και στο Ιράν δρομολογούνται εξελίξεις, καθώς οι ΗΠΑ ενθαρρύνουν την ανατροπή του καθεστώτος είτε διά της βίας είτε με συμπαράσταση στο εσωτερικό κίνημα αντιπολίτευσης που μπορεί να οδηγήσει σε ανατροπή εκ των έσω. Ηδη η ανακοίνωση τιμωρητικών δασμών 25% σε όποιον κάνει δουλειές με το Ιράν πιθανότατα θα ενισχύσει την οικονομική ασφυξία της χώρας, η οποία πυροδότησε αρχικά τις διαδηλώσεις που προκαλούν τριγμούς στο καθεστώς. Η ενίσχυση των διαδηλώσεων πιθανόν να ρίξει το καθεστώς, ενώ εάν η καταστολή κλιμακωθεί και πάλι, οι ΗΠΑ θα έχουν ένα επιχείρημα παραπάνω για παρέμβαση, πιθανόν και τις «ευλογίες» της διεθνούς κοινότητας.

Απώτερος στόχος των ΗΠΑ στο Ιράν είναι η ένταξη της χώρας στην αμερικανική σφαίρα επιρροής, όπως ήταν πριν από το 1979 που ανετράπη το καθεστώς του Σάχη.

Βενεζουέλα και Ιράν μαζί με τη Σαουδική Αραβία έχουν τα τρία μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο. Η Σαουδική Αραβία ανήκει ήδη στην αμερικανική σφαίρα επιρροής, αλλά τα τελευταία χρόνια «πειραματιζόταν» με συναλλαγές, επενδύσεις και διεύρυνση των σχέσεων με την Κίνα και τους BRICS.

Τόσο το Ιράν όσο και η Βενεζουέλα είχαν και έχουν μεγάλη αξία για το Πεκίνο.

Από το Ιράν προμηθεύεται η Κίνα περίπου το 13% του πετρελαίου που καταναλώνει -ίσως και παραπάνω καθώς τα στοιχεία δεν είναι απολύτως διαφανή-, ενώ η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί στο 80% των εξαγωγών πετρελαίου της Τεχεράνης. Από τη Βενεζουέλα η Κίνα απορροφούσε πάνω από το 50% των εξαγωγών, οι οποίες αντιστοιχούσαν περίπου στο 4,5% των αναγκών της.

Ωστόσο, το Ιράν έχει πολύ μεγαλύτερη αξία για την Κίνα καθώς αποτελεί ένα εφαλτήριο επιρροής στη Μέση Ανατολή με δυνατότητες ευρύτερης γεωπολιτικής μόχλευσης, πέραν της ενέργειας.

Η Βενεζουέλα, το Ιράν και οι πρώτες ύλες τους ήταν ένας από τους βασικούς κρίκους των σχεδίων που ανέπτυξαν οι χώρες BRICS για δίκτυα εμπορίου και μηχανισμούς συναλλαγών που παρακάμπτουν τα Δυτικά συστήματα. Τα σχέδια αυτά, που υπήρχαν θεωρητικά εδώ και δεκαετίες, αναζωογονήθηκαν μετά το πάγωμα των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την ανασφάλεια που δημιουργήθηκε στο Πεκίνο και άλλες χώρες για ανάλογα πιθανά μέτρα σε βάρος τους στο μέλλον.

Από τη στιγμή εκείνη οι BRICS «συσπειρώθηκαν», ο αριθμός τους μεγάλωσε και οι διμερείς συναλλαγές μεταξύ τους ενισχύθηκαν. Από πέντε μέλη (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότιος Αφρική) οι BRICS έχουν γίνει σταδιακά 11 (με την Αίγυπτο, την Αιθιοπία, το Ιράν, τα ΗΑΕ, την Ινδονησία, αλλά και τη Σαουδική Αραβία), με την Κίνα να αποτελεί το υπ’ αριθμόν ένα εναλλακτικό σημείο αναφοράς και αρκετές άλλες χώρες να συμμετέχουν ως παρατηρητές, μεταξύ των οποίων και η Βενεζουέλα. 

Εάν ο Τραμπ επιτύχει να αποσπάσει τη Βενεζουέλα και το Ιράν και να τις εντάξει στην αμερικανική σφαίρα επιρροής, τα σχέδια των BRICS και ο ρόλος της Κίνας θα έχουν υποστεί ένα σημαντικό πλήγμα. 

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι ποια θα είναι τα επόμενα μέτωπα στα οποία θα στραφούν οι ΗΠΑ. 

Η Γροιλανδία ήδη μπήκε στο στόχαστρο, κάτι που συνάδει πλήρως με τον στρατηγικό στόχο των ΗΠΑ να ελέγξουν τα αποθέματα των σπάνιων γαιών και άλλων ορυκτών πόρων.

Πολύ σημαντικό πιόνι στη σκακιέρα είναι ασφαλώς η Ταϊβάν, την οποία η Κίνα θεωρεί τμήμα της επικράτειάς της και διατηρεί για τον εαυτό της το δικαίωμα να την προσαρτήσει ανά πάσα στιγμή. Αλλά η χώρα αυτή αποτελεί τεχνολογικό και παραγωγικό προπύργιο του Δυτικού καπιταλισμού, καθώς είναι η παγκόσμια πρωτεύουσα των ημιαγωγών και των επεξεργαστών που τροφοδοτούν την επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης. 
Καθώς μάλιστα η Κίνα έχει σαφές προβάδισμα σε επενδύσεις, χρηματοδοτήσεις και εμπορικές σχέσεις με την αφρικανική ήπειρο, δεν αποκλείεται να βρίσκεται εκεί ένα από τα επόμενα μέτωπα που θα ανοίξουν οι ΗΠΑ.