Με την πρόταση της ΝΔ  άνοιξε η συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση: Η διαδικασία, οι ημερομηνίες και η στάση της αντιπολίτευσης 

Την εκκίνηση της αναθεώρησης του κορυφαίου καταστατικού χάρτη της χώρας ενεργοποιεί η κυβερνητική πλειοψηφία εισάγοντας στο θεσμικό τραπέζι διαλόγου προτάσεις για αναγκαίες και κρίσιμες αλλαγές.

Το κείμενο για τη Συνταγματική Αναθεώρηση που κατέθεσε η Νέα Δημοκρατία στη Βουλή προτείνει μεταξύ άλλων την οριστική κατάργηση των προανακριτικών επιτροπών. Το κοινοβούλιο απαλλάσσεται από τον ποινικό έλεγχο υπουργών ο οποίος θα διεξάγεται απευθείας από την τακτική δικαιοσύνη. Παράλληλα, επιχειρείται η αυστηρή κατοχύρωση της αξιολόγησης στον Δημόσιο τομέα και η σύνδεση της εξατομικευμένης απόδοσης των υπαλλήλων με παροχή επιβράβευσης ή με απόλυση.

Η κυβερνητική πλειοψηφία καταγράφει στο κείμενο την προεκλογική δέσμευση για αναθεώρηση του άρθρου 16 ώστε να επιτραπεί η λειτουργία μη κρατικών ΑΕΙ αλλά και για την επέκταση της επιστολικής ψήφου στους εντός επικράτειας εκλογείς.

Το κλίμα

Πάντως, η ηγεσία της «γαλάζιας» ΚΟ αν και εκτιμά ότι υπάρχει κοινωνική ωρίμαση για την προώθηση των συγκεκριμένων πρωτοβουλιών αναγνωρίζει ότι λείπουν οι απαραίτητες συνθήκες κοινοβουλευτικής συνεννόησης. Ειδικά μετά την εμφάνιση των δύο νέων κομμάτων του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού, σύσσωμη η αντιπολίτευση μοιάζει εγκλωβισμένη σε δημοσκοπικά αδιέξοδα και εσωκομματικά προβλήματα που την οδηγούν στην στείρα άρνηση για κάθε τι που προτείνει η κυβέρνηση.

Με δεδομένο, όμως, ότι η Συνταγματική Αναθεώρηση πρέπει υποχρεωτικά να ανοίξει πριν τις εθνικές εκλογές, η ΝΔ είναι έτοιμη να πετάξει την μπάλα στα υπόλοιπα κόμματα που θα κληθούν εκ των πραγμάτων να λάβουν καθαρές θέσεις σε ζητήματα που απασχολούν ευρύτερες κοινωνικές ομάδες.

Να σημειωθεί πως η παρούσα προαναθεωρητική Βουλή επιλέγει τα άρθρα και η επόμενη διαμορφώνει το περιεχόμενό τους. Μεσολαβούν εκλογές ώστε οι ψηφοφόροι να συνεκτιμούν τις θέσεις των κομμάτων. Αν ένα άρθρο καταστεί αναθεωρητέο τώρα με 180 ψήφους, στην επόμενη Βουλή απαιτούνται 151 για την αλλαγή του, αν δεν βρεθεί η αυξημένη πλειοψηφία των 3/5 τώρα, θα είναι αναγκαίες οι 180 ψήφοι σε δεύτερο χρόνο και σε ένα μετεκλογικό περιβάλλον που προμηνύεται ρευστό. Συνεπώς, είναι δεδομένο ότι απαιτούνται ευρύτερες συναινέσεις, αν και θεωρητικά για τις 180 ψήφους αρκεί η σύμπλευση της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ. Όμως, η αξιωματική αντιπολίτευση δεν προτίθεται να δώσει θετική ψήφο στην τρέχουσα Βουλή.

Στο «πράσινο» στρατόπεδο θεωρούν σημαντικότερη τη 2η διαδικασία φοβούμενοι ότι αν δώσουν τώρα στη ΝΔ το 180, στην επόμενη Βουλή η πλειοψηφία θα μπορεί μόνη της να καθορίσει τη διατύπωση όπως επιθυμεί. Μολονότι μια τέτοια στάση θα μπορούσε να ειρηνευθεί ως ηττοπαθής καθώς μοιάζει να προκρίνει ότι η ΝΔ θα διατηρήσει μετεκλογικά την πλειοψηφία, στο ΠΑΣΟΚ η τελική απόφαση μοιάζει οριστική. Η μοναδική ίσως περίπτωση θετικής ανταπόκρισης είναι η δημόσια, δεσμευτική δήλωση της ΝΔ για το πώς τροποποιείται το κάθε άρθρο.

Από την πλευρά της, η πλειοψηφία δεν δείχνει διάθεση να δεσμευθεί εξαρχής υποστηρίζοντας ότι αυτό είναι επίδικο της κάλπης. Με αυτό τον τρόπο η κυβέρνηση επιχειρεί να «στριμώξει» το ΠΑΣΟΚ και να το στείλει σε εθνικές εκλογές χωρίς να έχει υπερψηφίσει αλλαγές που συγκεντρώνουν ευρύτατη κοινωνική στήριξη. Στη ΝΔ θεωρούν ότι ακόμα κι αν προγραμματικά το ΠΑΣΟΚ, ή άλλο κόμμα της αντιπολίτευσης τάσσεται υπέρ της τροποποίησης του άρθρου 86, το ότι θα πάει στις κάλπες έχοντας μόλις πριν λίγους μήνες καταψηφίσει ή απέχει από την ψηφοφορία αυτό θα του στοιχίσει εκλογικά.

Αντίστοιχη στάση φαίνεται ότι προκρίνουν και τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης θεωρώντας πολιτικά επιζήμια την ταύτιση με την κυβέρνηση λίγους μήνες πριν την έναρξη της προεκλογικής περιόδου.

Χρονοδιάγραμμα και διαδικασία

Σε κάθε περίπτωση η διαδικαστική χορογραφία της Συνταγματικής Αναθεώρησης αναμένεται να καθοριστεί από τα μέλη της Διάσκεψης των Προέδρων τα οποία θα συνεδριάσουν σήμερα. Στην συνέχεια οι κοινοβουλευτικές ομάδες θα κληθούν να ορίσουν εντός 3 ημέρων τους βουλευτές που θα μετέχουν στις εργασίες της διακομματικής επιτροπής για την αναθεώρηση του Συντάγματος ενώ η Ολομέλεια θα κληθεί να ανάψει το «πράσινο φως» για την έναρξη των διαδικασιών ορίζοντας παράλληλα και τον χρόνο ολοκλήρωσης των εργασιών.

Η παρούσα φάση της προτείνουσας Βουλής προβλέπει πως στο τέλος των εργασιών της επιτροπής θα πρέπει να διεξαχθούν στην Ολομέλεια δύο ψηφοφορίες με απόσταση ενός μήνα μεταξύ τους. Στην ψηφοφορία μπαίνουν όλα τα προτεινόμενα για αναθεώρηση άρθρα και εφόσον πάρουν 180 και στις 2 διαδικασίες η επόμενη Βουλή θα μπορεί να τα αναθεωρήσει με 151. Εάν πάρουν απλή πλειοψηφία (151 έως 179) θα απαιτείται στην επόμενη 180 ενώ αν δεν περάσουν τον πήχη των 151 απορρίπτονται.

Σύμφωνα με πληροφορίες ο αρχικός προγραμματισμός θέτει την πρώτη ψηφοφορία για 27 ή 28 Ιουλίου για να ακολουθήσει η δεύτερη στις 27 ή 28 Αυγούστου. Με τον τρόπο αυτό διατηρείται καθαρός ο ορίζοντας τον φθινοπώρου ακόμα και για προσφυγή στις κάλπες.

Τι προβλέπει η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας

Ποινική Ευθύνη Υπουργών & Δικαιοσύνη - Τέλος στην προκαταρκτική από τη Βουλή

Άρθρο 86 (Σελίδες 8-9): Ριζική αλλαγή στη διαδικασία δίωξης μελών της κυβέρνησης (pp. 8-9).
«Διενέργεια ανάκρισης, προανάκρισης ή προκαταρκτικής εξέτασης από Εισαγγελέα Εφετών και πρόταση άσκησης δίωξης από ανώτατο δικαστικό όργανο. Κατάργηση της διαβίβασης των οποιωνδήποτε στοιχείων «αμελλητί» στη Βουλής, καθώς και της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης. Άσκηση δίωξης για ποινικά αδικήματα που τέλεσαν μέλη της Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, με απόφαση της Βουλής, με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, με ονομαστική ψηφοφορία.»

Κυβερνητική λειτουργία, Ανεξάρτητες Αρχές και Βουλή

Άρθρο 29 (Σελίδα 6): «Τα κόμματα λαμβάνουν υπ΄ όψιν αρχές δημοκρατικής λειτουργίας... Το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 100 ελέγχει τη συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής του πολιτικού κόμματος στις εκλογές.»

Άρθρο 30 παρ. 1, 5 & Άρθρο 118 (Σελίδα 6 & 11): «Μια εξαετής θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας.» με «Μεταβατική διάταξη ως προς την εφαρμογή... ως προς τον ήδη υπηρετούντα Πρόεδρο της Δημοκρατίας.»

Άρθρο 41 παρ. 2, 5 (Σελίδα 6): «Κατάργηση διάλυσης της Βουλής για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας. Διάλυση με πρόταση της Κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής (αυτοδιάλυση Βουλής).»

Άρθρο 44 παρ. 2 (Σελίδα 6): «Εισαγωγή κανόνων καλής διενέργειας των δημοψηφισμάτων: Το ερώτημα πρέπει να διατυπώνεται με τρόπο εύληπτο και κατανοητό... πρέπει να μεσολαβεί επαρκής χρόνος τουλάχιστον είκοσι ημερών.»

Άρθρο 51 παρ. 4 (Σελίδα 6): «Δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με επιστολική ψήφο και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της Επικράτειας.»

Άρθρο 54 παρ. 1, 3 (Σελίδες 6-7): «Το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να διασφαλίζει εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα της χώρας.»

Άρθρο 56, 57 & Άρθρο 60 (Σελίδα 7): «Μεταφορά στον νόμο του λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων.» και «Θωράκιση θεσμικού ρόλου του βουλευτή κατά την άσκηση της νομοθετικής και ελεγκτικής του αρμοδιότητας»

Ô Άρθρο 73 παρ. 1 (Σελίδα 7): «Συνταγματική κατοχύρωση αρχών καλής νομοθέτησης: Επαρκούς προνομοθετικής διαβούλευσης, αξιολόγησης της εφαρμογής του νόμου και μέτρων κωδικοποίησης της νομοθεσίας.»

Ô Άρθρο 81 παρ. 2 & Άρθρο 82 (Σελίδα 8): «Δυνατότητα διορισμού Αντιπροέδρων του Υπουργικού Συμβουλίου και μη υπουργών.» και «Ετήσια έγκριση Ενιαίου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής»
Ô Άρθρο 101Α (Σελίδα 10): «Επιλογή Προέδρων και Μελών ανεξαρτήτων αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή από κατάλογο τριών υποψηφίων που προτείνονται από Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων μετά από δημόσια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος.»

Δημόσια Διοίκηση, Management & Αξιολόγηση

Bonus αποδοτικότητας και απολύσεις
Άρθρο 103 (Σελίδα 11): Αναδιάρθρωση του εργασιακού καθεστώτος στο Δημόσιο (p. 11).
«Υποχρέωση αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων, με βάση τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας, της επαγγελματικής ικανότητας και της αποδοτικότητας, με δυνατότητα συμμετοχής και του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού. Η αξιολόγηση γίνεται αμφίδρομα, ήτοι και από τους υφισταμένους προς τους προϊσταμένους τους. Νόμος ορίζει τη διαδικασία της αξιολόγησης, τα κριτήρια, τις επιβραβεύσεις πέραν του βασικού μισθού που συνδέονται με τα προσόντα και την απόδοση και τις συνέπειες που αυτή μπορεί να επιφέρει, συμπεριλαμβανομένης της οριστικής παύσης, ύστερα από απόφαση του υπηρεσιακού συμβουλίου.» (p. 11)

Επιλογή δικαστών και έλεγχος νόμων

Άρθρο 89 (Σελίδα 9): «Δεν επιτρέπεται η συμμετοχή τους με οποιαδήποτε ιδιότητα στην Κυβέρνηση ή η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές για τρία τουλάχιστον χρόνια από την αφυπηρέτησή τους.»

Άρθρο 90 παρ. 5 (Σελίδα 9): «Προαγωγές στις θέσεις των ανωτάτων δικαστών από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, από κατάλογο τριών δικαστών για κάθε θέση που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.»

Άρθρο 77 παρ. 3 & Άρθρο 100 (Σελίδες 7, 9, 10): «Δυνατότητα παραπομπής ζητημάτων αντισυνταγματικότητας του νόμου μετά την ψήφιση και πριν από τη δημοσίευσή του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Πρωθυπουργό ή τη Βουλή στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.»

Άρθρο 14, 15 & Άρθρο 47 παρ. 3, 4 (Σελίδες 5 & 6): «Προστασία του δημοσιογράφου και έναντι του εργοδότη του.» και «Κατάργηση της δυνατότητας παροχής αμνηστίας για πολιτικά εγκλήματα.»

Άρθρο 97 & Άρθρο 99 (Σελίδα 9): «Κατάργηση της ειδικής πρόβλεψης ως προς την εκδίκαση των πολιτικών εγκλημάτων από μικτά ορκωτά δικαστήρια.» και «Κατάργηση του Δικαστηρίου Αγωγών Κακοδικίας και ανάθεση των σχετικών αρμοδιοτήτων στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.

Οικονομικά

Σταθερό φορολογικό περιβάλλον για επενδύσεις
Άρθρο 78 παρ. 2, 6 (Σελίδα 8): Θεσπίζεται ειδικό πλαίσιο για την προσέλκυση κεφαλαίων.
«Φόρος ή οποιοδήποτε άλλο οικονομικό βάρος δεν μπορεί να επιβληθεί με νόμο αναδρομικής ισχύος. Μπορεί να παρέχονται κίνητρα για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές για την εθνική οικονομία ιδιωτικές επενδύσεις.»

Συνταγματικό «φρένο» δαπανών
Άρθρο 79 (Σελίδα 8): Η δημοσιονομική πειθαρχία ανάγεται σε ανώτατο θεσμικό καθήκον
«Ο προϋπολογισμός οφείλει να διασφαλίζει τη βιώμιμη δημοσιονομική λειτουργία. Υποχρέωση κατάθεσης και δημοσιότητας ετήσιου απολογισμού εκ μέρους φορέων που χρηματοδοτούνται, άμεσα ή έμμεσα, από τον κρατικό προϋπολογισμό.»

Από την «ιδιοκτησία» στην «περιουσία»
Άρθρο 17 (Σελίδα 5): Διευρύνεται το προστατευτικό πεδίο των πολιτών και των επιχειρήσεων
«Προστασία όχι μόνο της ιδιοκτησίας, αλλά της περιουσίας. Αποζημίωση για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση. Δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης (δυναμική πολεοδομία). Αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς.»

Κοινωνική πρόνοια και στέγαση
Άρθρο 21 (Σελίδα 5):
«Κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη. Λήψη υπόψη διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης κατά τον σχεδιασμό των δημοσίων πολιτικών.»

Φορολογική Αποκέντρωση & Τοπική Αυτοδιοίκηση
Τοπικοί φόροι από Δήμους και Περιφέρειες
Άρθρο 102 (Σελίδες 10-11): Μεταβολή στο μοντέλο χρηματοδότησης των ΟΤΑ (pp. 10-11).
«Νόμος καθορίζει τους βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης οι οποίοι είναι έως δύο (2). Με αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορούν να επιβάλλονται τοπικοί ή ειδικοί φόροι ή βάρη οποιασδήποτε φύσης (φορολογική αποκέντρωση). Οι προϋπολογισμοί των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταρτίζονται μετά από επαρκή δημόσια διαβούλευση με τους κατοίκους των οικείων περιοχών και οφείλουν να διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ισορροπία. Οι πειθαρχικές ποινές αργίας/έκπτωσης στα αιρετά όργανα των ΟΤΑ επιβάλλονται με απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου.»