«Ναι» στην ίδρυση Νομικής στην Πάτρα υπό προϋποθέσεις, λέει ο πρύτανης

Η συζήτηση για την ίδρυση Νομικής Σχολής στο Πανεπιστήμιο Πατρών επανέρχεται δυναμικά στο δημόσιο διάλογο, φέρνοντας στο προσκήνιο όχι μόνο ένα διαχρονικό αίτημα της τοπικής κοινωνίας, αλλά και μια ευρύτερη προβληματική γύρω από το μέλλον της ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα.

Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών, Καθηγητής Χρήστος Μπούρας, μιλώντας στο protothema.gr, αναδεικνύει ένα σημαντικό ζήτημα, το οποίο υπερβαίνει τη στενή έννοια της ίδρυσης ενός ακόμη πανεπιστημιακού τμήματος καθώς αγγίζει τον συνολικό σχεδιασμό του δημόσιου πανεπιστημίου σε συνθήκες δημογραφικής συρρίκνωσης, περιορισμένων πόρων και μεταβαλλόμενων επιστημονικών αναγκών, άρα και εκπαιδευτικής βιωσιμότητας.

Η «επανεκκίνηση» της συζήτησης για ίδρυση Νομικής στο Πανεπιστήμιο Πατρών

Η συζήτηση για τη Νομική στην Πάτρα δεν είναι νέα. Το 2018, στο πλαίσιο των εορτασμών για την 54η επέτειο του Πανεπιστημίου Πατρών, είχε ανακοινωθεί επίσημα η απόφαση για την ίδρυση της 4ης Νομικής Σχολής της χώρας, με την υποστήριξη του τότε πρωθυπουργού και υπουργού Παιδείας. Η απόφαση αυτή, ωστόσο, ουδέποτε υλοποιήθηκε, καθώς μέσα στα επόμενα χρόνια το θέμα «πάγωσε» και τελικά καταργήθηκε από την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας το 2019, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στην ακαδημαϊκή κοινότητα και στην τοπική κοινωνία. Πλέον, με νέα πρωτοβουλία του Δικηγορικού Συλλόγου Πατρών, η συζήτηση επανέρχεται στο προσκήνιο, με τον σύλλογο να επαναφέρει δημόσια το αίτημα για Νομική ως μέσο ενίσχυσης της ακαδημαϊκής παρουσίας στην πόλη και της τοπικής ανάπτυξης.

Υπέρ της ίδρυσης αλλά…

«Ναι, υπό προϋποθέσεις, η ίδρυση Νομικής Σχολής στο Πανεπιστήμιο Πατρών», δηλώνει καταρχάς ο πρύτανης στο protothema.gr. Αναπτύσσοντας το συλλογισμό του, ο ίδιος τονίζει ότι ένα ολοκληρωμένο ακαδημαϊκό σύστημα θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει και τη νομική επιστήμη. Παράλληλα, εκφράζει την έντονη ανησυχία του για τις τρέχουσες συνθήκες στο Ίδρυμα, με πολλά τμήματα να στεγάζονται σε παλαιά κτίρια, γεγονός που στην παρούσα φάση, εμποδίζει την ουσιαστική συζήτηση για την ίδρυση μιας νέας σχολής: «Όταν σήμερα έχουμε Τμήματα, όπως της Σχολής Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών, το Αρχιτεκτόνων ή το τμήμα Επιστήμης Υλικών να στεγάζονται σε παλιά κτήρια, "γηρασμένα", τα οποία μάλιστα είναι και υποστελεχωμένα, πώς θα μπει στη συζήτηση μία Νομική Σχολή, η οποία θα άλλαζε τη φυσιογνωμία του πανεπιστημίου;», διερωτάται.

Επιπλέον, ο Πρύτανης υπογραμμίζει την ανάγκη για ξεχωριστή κρατική χρηματοδότηση, τόσο για τις υποδομές όσο και για το ανθρώπινο δυναμικό αντί της ανακατανομής των ήδη περιορισμένων πόρων του ιδρύματος, εξηγώντας: «η Νομική είναι κάτι, που χρειάζεται στο Πανεπιστήμιο αλλά πρέπει η πολιτεία να μας εξασφαλίσει μία ξεχωριστή γραμμή χρηματοδότησης και πόρων – ανθρώπινων, υποδομών. Επειδή μία νέα Νομική Σχολή θα απαιτούσε ένα αυτόνομο κτίριο, μεγάλη και εξειδικευμένη βιβλιοθήκη, καθώς και σημαντικό αριθμό νέων μελών ΔΕΠ (Διδακτικό-Ερευνητικό Προσωπικό). Θα πρέπει να υπάρχει δέσμευση είτε από την Πολιτεία είτε από την Περιφέρεια ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία θα κατασκευαστεί το κτήριο της Νομικής Σχολής».

«Το πρόβλημα της στελέχωσης αναδεικνύεται ως κομβικό: το ισχύον σύστημα προβλέπει ότι τα πανεπιστήμια λαμβάνουν, σε ετήσια βάση, περίπου ισάριθμες θέσεις μελών ΔΕΠ με όσες αποχωρούν λόγω συνταξιοδότησης. Αυτό σημαίνει, ότι δεν υπάρχει περιθώριο οργανικής ανάπτυξης νέων σχολών χωρίς πρόσθετη ενίσχυση. Επομένως, με τις παρούσες συνθήκες, δεν μπορεί να συγκροτηθεί ένα αξιόπιστο και λειτουργικό ακαδημαϊκό σχήμα για τη Νομική. Το θέμα δεν είναι να "ανακοινώσουμε" κάτι που μετά δεν θα μπορούμε να λειτουργήσουμε. Άρα, υπό προϋποθέσεις -δηλαδή, υποδομές, ξεχωριστή χρηματοδότηση, επιπλέον θέσεις μελών ΔΕΠ, όλα όσα προανέφερα- η ίδρυση Νομικής, είναι κάτι, το οποίο θα το συζητούσαμε», θα πει, για να προσθέσει: «Και προφανώς, εάν προχωρούσαμε σε ίδρυση Νομικής, θα έπρεπε να μην περιορίζεται στο "κλασικό" πλαίσιο αλλά προτείνεται ένα σύγχρονο μοντέλο, προσαρμοσμένο στους νέους επιστημονικούς και επαγγελματικούς ορίζοντες, με έμφαση σε τομείς όπως τα πνευματικά δικαιώματα, οι πατέντες, το δίκαιο της τεχνολογίας και η τεχνητή νοημοσύνη. Μια τέτοια κατεύθυνση θα μπορούσε να συνδεθεί οργανικά με τον τεχνολογικό χαρακτήρα του Πανεπιστημίου Πατρών και να προσδώσει στη σχολή ένα διακριτό και ανταγωνιστικό προφίλ σε εθνικό και διεθνές επίπεδο», καταλήγει.

Η βιωσιμότητα και το δημογραφικό

Το ζήτημα της βιωσιμότητας των τμημάτων ως απόρροια του δημογραφικού προβλήματος αποτελούν, επίσης, κεντρικά σημεία προβληματισμού εκτός από τις παρωχημένες υποδομές και τις υφιστάμενες κτηριακές εγκαταστάσεις ή την έλλειψη ακαδημαϊκού προσωπικού. Το Πανεπιστήμιο Πατρών λειτουργεί σήμερα σε τέσσερις πόλεις, με επτά σχολές και 31 τμήματα. Το ερώτημα που τίθεται από τον Πρύτανη είναι πόσα από αυτά θα μπορέσουν να επιβιώσουν την επόμενη δεκαετία, υπό το βάρος της δημογραφικής κρίσης.

«Με το έντονο πρόβλημα του δημογραφικού να επελαύνει, πόσα πανεπιστημιακά Τμήματα θα επιβιώσουν την επόμενη δεκαετία; Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το 2040 θα έχουμε 70.000 θέσεις στα πανεπιστήμια για 35.000 υποψηφίους. Επομένως, για εμάς προέχει η βιωσιμότητα του πανεπιστημίου. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται στο να δημιουργήσουμε ξενόγλωσσα προγράμματα και να προσελκύσουμε αλλοδαπούς φοιτητές ως αντιστάθμισμα στη μείωση του εγχώριου φοιτητικού πληθυσμού», αναφέρει καθώς η αναντιστοιχία μεταξύ των διαθέσιμων θέσεων στα ΑΕΙ με τον αριθμό των υποψηφίων στο μέλλον, δημιουργεί πιέσεις όχι μόνο στον σχεδιασμό νέων τμημάτων, αλλά και στη διατήρηση των υπαρχόντων.

Υποδομές, προσωπικό και θεσμικές παθογένειες

Η συζήτηση για τη Νομική εντάσσεται σε μια ευρύτερη κριτική για την κατάσταση των ελληνικών πανεπιστημίων. Ο Πρύτανης επαναφέρει την ανάγκη για ένα μεγάλο, εθνικό πρόγραμμα συντήρησης και ανακαίνισης πανεπιστημιακών υποδομών: «Θεωρώ πως τα ελληνικά πανεπιστήμια χρειάζονται ένα μεγάλο πρόγραμμα συντήρησης και ανακαινίσεων, ανάλογο με το πρόγραμμα "Μαριέττα Γιαννάκου", που γίνεται στα σχολεία. Το αντίστοιχο πρόγραμμα, θα μπορούσε να ονομάζεται "Ευάγγελος Παπανούτσος" και να τρέξει μέσα στην επόμενη δεκαετία ώστε να εκσυγχρονίσουμε τα κτίριά μας».

Παράλληλα, αναδεικνύεται το έλλειμμα σε τεχνικό και διοικητικό προσωπικό, ιδιαίτερα κρίσιμο για ένα πανεπιστήμιο με έντονο τεχνολογικό και εργαστηριακό χαρακτήρα. Η καθυστέρηση στις διαδικασίες του ΑΣΕΠ και το ζήτημα των δεξιοτήτων του διοικητικού προσωπικού αποτελούν πρόσθετα εμπόδια στη λειτουργία των ιδρυμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, το Πανεπιστήμιο Πατρών επενδύει συστηματικά στην επιμόρφωση του προσωπικού του, χρηματοδοτώντας μεταπτυχιακές σπουδές και προγράμματα δια βίου μάθησης, ως μέσο ενίσχυσης της διοικητικής και τεχνικής επάρκειας.

Σύμφωνα με τον πρύτανη, «ως πανεπιστήμιο τεχνολογικού χαρακτήρα κυρίως, χρειαζόμαστε πρωτίστως τεχνικό προσωπικό -ειδικές κατηγορίες για τα εργαστήρια- καθώς επίσης και διοικητικό προσωπικό. Ας ληφθεί υπόψη, ότι το διοικητικό προσωπικό στα πανεπιστήμια, έχει προκύψει κατά 90% από μονιμοποιήσεις και όχι μέσα από ανοικτές διαδικασίες. Οπότε, τίθεται το θέμα του επιπέδου δεξιοτήτων και αν μπορούν να ανταποκριθούν στο σύγχρονο περιβάλλον. Για το λόγο αυτό, στο Πανεπιστήμιο Πατρών επενδύουμε σημαντικά ποσά στην εκπαίδευση του προσωπικού μας. Για παράδειγμα, διαθέτουμε 6.000 ευρώ το χρόνο σε πέντε άτομα για να πάρουν μεταπτυχιακό τίτλο. Μπορούν να συμμετάσχουν σε σεμινάρια με το ΚΕΔΙΒΙΜ του πανεπιστημίου, στο πλαίσιο επιμόρφωσης επάνω στην Πληροφορική ή τις ξένες γλώσσες. Ως τώρα, έχουν πάρει μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση περίπου 35 με 40 άτομα».

Με πόσα επιπλέον άτομα θα μπορούσε να «ανασάνει» το πανεπιστήμιο Πατρών; «Μέσω των θέσεων ΑΣΕΠ, μπορούμε να πάρουμε διοικητικούς ύστερα από 3 με 4 χρόνια. Όμως, έχει αλλάξει η ζωή του ανθρώπου, που εμείς τον θέλαμε το ‘21 και τώρα έχουμε ’26… Πολλοί αρνούνται να έρθουν… Αυτή τη στιγμή θα χρειαζόμασταν τουλάχιστον 100 άτομα διοικητικούς και τεχνικούς, επειδή έχουμε τρεις Σχολές ‘βαριά’ τεχνολογικές με εργαστήρια. Δεν εννοώ σε ένα έτος αλλά να υπάρχει μία προοπτική εντός τριετίας να παίρνουμε 30 ετησίως», επισημαίνει.

Διεθνοποίηση και οικονομική αυτοτέλεια

Τέλος, ο Πρύτανης υπογραμμίζει τη σημασία της διεθνοποίησης, αναφέροντας ότι το Πανεπιστήμιο Πατρών είναι το μοναδικό ελληνικό ίδρυμα που λειτουργεί σήμερα τρία ξενόγλωσσα τμήματα στην Κίνα, με προοπτική για ένα τέταρτο. Τα έσοδα από αυτές τις δραστηριότητες φιλοδοξούν να στηρίξουν δράσεις και ανάγκες που δεν καλύπτονται από την κρατική χρηματοδότηση.