Σε σταυροδρόμι η ΕΕ για τη συμφωνία με την Mercosur, τι θα κρίνει την έγκριση ή την απόρριψή της

Χρειάστηκε περισσότερο από ένα τέταρτο του αιώνα συνεχών διαπραγματεύσεων, αμέτρητων αναβολών και ενδοευρωπαϊκών συγκρούσεων ώστε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταλήξει σε μια καταρχήν συμφωνία με την Mercosur. Πρόκειται αναντίρρητα για ένα τεράστιο εμπορικό deal με τις χώρες του εν λόγω μπλοκ της Λατινικής Αμερικής που περιλαμβάνει τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη.

Έπειτα από εβδομάδες διαμαρτυριών, από αγρότες και κτηνοτρόφους σε Γαλλία, Ελλάδα και Βέλγιο και παρά τις έντονες επιφυλάξεις που εξέφρασαν ισχυρά, αλλά και πολυπληθή κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Ιταλία, η Πολωνία και η Ρουμανία, η ώρα της τελικής κρίσης για την έγκριση ή την, ενδεχομένως, οριστική απόρριψη της εν λόγω συμφωνίας έφθασε.

Σήμερα (9/1/26) οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των είκοσι επτά κρατών μελών της ΕΕ θα συναντηθούν στις Βρυξέλλες για να αποφασίσουν για την εμπορική συμφωνία βάσει της οποίας θα δημιουργηθεί μια ζώνη ελεύθερων συναλλαγών που θα αφορά σε περίπου 780 εκατομμύρια καταναλωτές και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία έχει, βάσει των Συνθηκών της ΕΕ, την αρμοδιότητα να διαπραγματεύεται εμπορικές συμφωνίες εξ ονόματος ολόκληρης της ΕΕ, αναμένεται να υπογράψει τη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών με τη Mercosur στις 12 Ιανουαρίου. Τα αεροπορικά εισιτήρια για το Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης έχουν εκδοθεί. Ωστόσο κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ότι τα κράτη – μέλη της ΕΕ θα δώσουν την «άδεια απογείωσης» στην πρόεδρο του εκτελεστικού οργάνου της ΕΕ.

To bras de fer εντός της ΕΕ

Η εμπορική συμφωνία ανάμεσα σε ΕΕ και τις χώρες της Mercosur αποτελούσε για τους παροικούντες των Βρυξελλών, ένα σαφές παράδειγμα της γεωπολιτικής αδυναμίας της ΕΕ. Οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν περίπου 25 χρόνια και παρόλο που υπήρξαν δύο συμφωνίες για την οριστική υπογραφή της ανάμεσα στην Κομισιόν και τις εν λόγω χώρες της Νοτίου Αμερικής, η πρώτη κατά την προεδρία του Ζαν – Κλοντ Γιούνκερ τον Ιούνιο του 2019 και η δεύτερη κατά την προεδρία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν το Δεκέμβριο του 2024, οι διαφωνίες ανάμεσα στα δύο νομοθετικά όργανα της ΕΕ, ήτοι το Συμβούλιο της ΕΕ (σ.σ τα κράτη – μέλη της ΕΕ) και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έδειχναν ότι οι διαπραγματεύσεις θα οδηγηθούν σε οριστική κατάρρευση.

Η εμπορική συμφωνία ΕΕ – Mercosur είχε την αμέριστη υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και των Σκανδιναβικών κρατών – μελών, ενώ η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία, η Ρουμανία (και εν μέρει το Βέλγιο), είχαν εκφράσει τις αντιρρήσεις τους, φοβούμενες ότι θα πληγεί ο αγροτικός και κτηνοτροφικός τους τομέας από τις, πιθανές, αθρόες εισαγωγές προϊόντων από τις χώρες της Νοτίου Αμερικής.

Σε μια ύστατη προσπάθεια να κάμψει τις αντιρρήσεις της Ιταλίας και της Γαλλίας, η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε τη Δευτέρα την αύξηση των πόρων που είναι διαθέσιμοι για τους αγρότες στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ για το 2028-34 ώστε να διατεθούν επιπλέον 45 δισεκατομμύρια ευρώ για την Κοινή Γεωργική Πολιτική, αρχής γενομένης από το 2028. Μία πρόταση την οποίαν χαιρέτησαν, τόσο η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι και ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης, όσο και ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν.

Δύο ημέρες αργότερα και συγκεκριμένα την Τετάρτη 7 Ιανουαρίου, ο Επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς, ο Επίτροπος Γεωργίας Κριστόφ Χάνσεν και ο Επίτροπος Ασφάλειας Τροφίμων Όλιβερ Βάρχελι συναντήθηκαν με τους υπουργούς Γεωργίας της ΕΕ, μαζί με την Κύπρια υπουργό Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου, η χώρα της οποίας ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ για τις τελευταίες διαπραγματεύσεις, πριν την καθοριστική σημερινή ψηφοφορία.

Ωστόσο τα χρήματα που πρόκειται να διατεθούν σε παρεμβάσεις για την Κοινή Γεωργική Πολιτική ή για αγροτικές περιοχές αποτελούν ένα «λογιστικό κόλπο». Το συνολικό ποσό του προϋπολογισμού 2028-34 παραμένει αμετάβλητο, όπως και η δομή του, η οποία προβλέπει ένα ενιαίο ταμείο για τη γεωργία και την πολιτική συνοχής. Συνεπώς εάν κάποια κράτη – μέλη επιλέξουν να χρησιμοποιήσουν αυτά τα κεφάλαια για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα, αυτό σημαίνει ότι θα μειώσουν τη χρηματοδότηση για την πολιτική συνοχής. Οπότε τα κεφάλαια που θα διατεθούν σε γεωργούς και κτηνοτρόφους θα αφαιρεθούν από επενδύσεις σε τομείς όπως η ψηφιοποίηση, οι υποδομές (μεταφορές, δίκτυα), η κοινωνική ένταξη (εκπαίδευση, υγεία) και η τοπική ανάπτυξη, στις λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές των κρατών – μελών της ΕΕ. Στην περίπτωση της Ελλάδας, πρόκειται για περιοχές όπως η Ήπειρος, η Μακεδονία και η Θράκη.

Το μέλλον της συμφωνίας εξαρτάται κυρίως, αλλά όχι μόνο, από την Ιταλία, της οποίας η υποστήριξη είναι μαθηματικά καθοριστική. Η συμφωνία απαιτεί ειδική πλειοψηφία των κρατών μελών, δηλαδή η πρόταση της Κομισιόν θα πρέπει να υπερψηφιστεί από το 55% των κρατών μελών —στην πράξη αυτό σημαίνει 15 από τα 27 κράτη μέλη – και παράλληλα να υποστηριχθεί από κράτη μέλη που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ, ενώ μια μειοψηφία αρνησικυρίας μόλις τεσσάρων χωρών που αντιπροσωπεύουν το 35% του πληθυσμού της ΕΕ θα μπορούσε να την εκτροχιάσει.

Σε περίπτωση που η Γαλλία, η Πολωνία , η Αυστρία, η Ουγγαρία, η Ιρλανδία και η Ολλανδία καταψηφίσουν τη συμφωνία με τις χώρες της Mercosur και το Βέλγιο επιλέξει την αποχή, ακόμα και η θετική ψήφος της Ιταλίας δεν αρκεί για να εγκριθεί. Ωστόσο εάν το Βέλγιο την υπερψηφίσει, τότε η εμπορική συμφωνία ΕΕ – Mercosur θα αποτελεί πραγματικότητα μετά από 25 και πλέον χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα στο newmoney.gr