Ένας τουρίστας, πολύ κλάμα και μια ελληνική άπνοια

Η Αντζελίνα Τζολί και ο Τζόνι Ντεπ τα κάνουν (λιμνο)θάλασσα στη Βενετία, ενώ ο Χαβιέ Μπαρδέμ υπόσχεται να σας κάνει να πλαντάξετε στο κλάμα


( * ) Ο ΤΟΥΡΙΣΤΑΣ / THE TOURIST
Του Φλοριάν Χένκελ Φον Ντόνερσμαρκ. Ρομαντική περιπέτεια, 2010, Η.Π.Α. / Γαλλία.  1 ώρα και 43 λεπτά.

Ο Θεός τα δίνει ο Θεός τα παίρνει, και εν προκειμένω φαίνεται ότι όσα καντάρια ταλέντο έδωσε στον έρμο Γερμανό Φλοριάν Χένκελ Φον Ντόνερσμαρκ («Οι Ζωές των Άλλων») του τα πήρε πίσω και με τόκους.  Από τα πιο άνευρα, κουλά, ρομαντικά περιπετειώδη θρίλερ (ο Ντόνερσμαρκ πιθανότατα να ήθελε να προσθέσω και τον χαρακτηρισμό ‘χιτσκοκικό’ αλλά θα ήταν προσβολή για τον μακαρίτη) ο «Τουρίστας» σώζεται μόνο εξ’ αιτίας μερικών πραγμάτων, όπως της λάμψης και της γκαρνταρόμπας της Αντζελίνα Τζολί, το πανέμορφο σκηνικό της Βενετίας, το διεστραμμένο ενδιαφέρον του πόσο για χαστούκια, μπορεί να είναι οι ερμηνείες δύο πρωτοκλασάτων ηθοποιών όπως η προαναφερθείσα και ο Τζόνι Ντεπ και της ξεφτίλας των Χρυσών Σφαιρών που τους πρότειναν για βραβείο, όπως και την ίδια την ταινία, στην κατηγορία Κωμωδία ή Μιούζικαλ.

Το τελευταίο έχει μια δικαιολογία βέβαια, εφ’ όσον το πακέτο μοιάζει ώρες ώρες με ταινία της Finos Film (χωρίς τα μουσικοχορευτικά και την πλάκα) γυρισμένη σε βαπορέτα. Η μυστηριώδης Ελίζ που καταδιώκεται από την αστυνομία για τη σχέση της με έναν επίσης μυστηριώδη κακοποιό, λαμβάνει διαταγές από τον τελευταίο να επιβιβαστεί στο τρένο και να φλερτάρει με τον πρώτο τυχαίο που θα βρει μπροστά της και θα του μοιάζει (του κακοποιού) ώστε να μπλέξουν τις διωκτικές αρχές που την παρακολουθούν, εφ’ όσον ο εραστής της έχει κάνει πλαστική προσώπου.

Εκεί ξεκινάει τσαφ μπαμ και το ειδύλλιο με τον καθηγητάκο Τζόνι Ντεπ, στο κατόπι τους όμως είναι και ένας μαφιόζος, και όλοι αυτοί καταλήγουν βαρκαρόλα στα κανάλια της Βενετίας και περαντζάδα στους έξοχους χώρους του διάσημου ξενοδοχείου Danieli. O Nτεπ, με ένα από τα χειρότερα look της ζωής του, απλώς δεν περιγράφεται, ενώ το υποθετικά έξυπνο twist της ίντριγκας, λίγο υποψιασμένος να είσαι, το έχεις δει να έρχεται κάπου από τη μέση της ταινίας και μετά. Μεγάλη (και δικαιολογημένη) αποτυχία στο αμερικάνικο box office. – Τ.Θ.


( **** ) BIUTIFUL
Του Αλεχάντρο Γκονζάλες Ιναρίτου. Δράμα, 2010, Ισπανία / Μεξικό. 2 ώρες και 27 λεπτά.

Aν είσαι θεωρητικός του σινεμά (που ευτυχώς δεν είμαι, προτιμώ να προσδιορίζομαι ως βιωματικός) η πρώτη σου μέριμνα μόλις δεις κάτι που ξεπερνάει τα χαρακώματά σου, είναι να του βρεις ψεγάδια και όπως οι πράκτορες του CSI, να τα βάλεις σε κουτάκια ανάλυσης και να κατηγορήσεις το έργο για τα εγκλήματα που διέπραξε. Στην περίπτωση του «Βιutiful» αυτό συνέβη όσο με λίγες ταινίες, αφ’ ενός επειδή όλοι περίμεναν τον Ιναρίτου  στη γωνία (κι ο ατάλαντος τον ταλαντούχο ως γνωστόν δεν τον αντέχει) αφ’ ετέρου γιατί το μελόδραμα και η μεταφυσική είναι εύκολοι στόχοι όταν εξ’ αρχής θες να χτυπήσεις, και σε αυτήν την ταινία αμφότεροι οι στόχοι υπάρχουν σε υπερβολή.



Το αποτέλεσμα ήταν να γραφτούν θεωρητικά πεντακοσάλεξα πάνω στην πορνογραφία της δυστυχίας και της μιζέριας στην οποία υποτίθεται ότι ξεπέφτει εδώ ο σκηνοθέτης, τα οποία όμως αναιρούν εντελώς την συναισθηματική ροή, τη μη υποκείμενη σε μαθηματικές κλίμακες, ενός ατόφιου μελαγχολικού ποιήματος. Διότι εδώ περί αυτού πρόκειται.  Περιθωριακός σε ελεύθερη πτώση, ο Χαβιέ Μπάρδεμ σε μια από τις πιο πλούσιες ερμηνείες της καριέρας του, προσπαθεί να επιβιώσει με διάφορους τρόπους, χωμένος μέσα στον υπόκοσμο της Βαρκελώνης αντιμέτωπος με τις ενοχές που του προκαλούν οι συνέπειες των πράξεων του, το μεγάλωμα του παιδιού του από μια διαταραγμένη ψυχολογικά σύντροφο και το χάρισμά του να επικοινωνεί με τους νεκρούς.

Με το φως στην άκρη του τούνελ να λιγοστεύει ολοένα και περισσότερο και τη δραματική φόρτιση να συσσωρεύεται μέσα από μια σειρά τραγικών περιστατικών,  ο Μπάρδεμ θα παλέψει κολυμπώντας σε παλινδρομικά κύματα για την εξιλέωση του, μέσα σε έναν κόσμο εξ’ ορισμού ανορθόγραφο (όπως και ο τίτλος του έργου) όσον αφορά τις αντανακλάσεις της ομορφιάς του στα λασπόνερα. Κι ο Ιναρίτου («Βαβέλ», «21 Γραμμάρια» για πρώτη φορά σε δικό του σενάριο, θα αφήσει το δράμα να τον παρασύρει σκηνοθετικά, αδιαφορώντας για τις εγκεφαλικές προεκτάσεις που τόσο χαροποιούν τους κριτικούς, παραδομένος στην ανθυγιεινή του έλξη στα πλέον ψυχοπιαστικά ημίφωτα, με σχεδόν μαζοχιστική ορμητικότητα, σαν να πρόκειται για τη δική του, προσωπική εξιλέωση. Υποψήφιο για Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας.  – Τ.Θ.


( **** ) SUBMARINO
Του Τόμας Βίντερνμπεργκ. Δράμα, 2010, Δανία / Σουηδία. 1 ώρα και 45 λεπτά.

Μια αλκοολική μάνα, που κατουριέται λιπόθυμη στα πατώματα, ένα βρέφος που πεθαίνει στον ύπνο του, δύο αδέλφια που καταλήγουν ο ένας αλκοολικός και ο άλλος ναρκομανής, μια πόρνη, ένας υπέρβαρος ψυχοπαθής, κι ένα παιδί. Σίγουρα όχι η ιδανική συνταγή για να περάσετε ευχάριστα το βράδυ σας, το «Submarino» δηλαδή «Υποβρύχιο» που βασίζεται σε ένα μυθιστόρημα του Δανού Συγγραφέα Γιόνας Τ. Μπένγκτον σηματοδοτεί την επιστροφή του πάλαι ποτέ παιδιού θαύματος  του «Δόγματος» Τόμας Βίντερμπεργκ στο οικογενειακό, απογυμνωμένο δράμα και τον βρίσκει σοφότερο από ποτέ.



Έχοντας βουτήξει ο Βίντερμπεργκ τόσο στα ψυχρά νερά του πλέον εκβιαστικού αισθητικά ρεαλισμού («Oικογενειακή Γιορτή») όσο και στην ονειροφαντασία του αισθητικά υπερβατικού φορμαλισμού («Όλα για την αγάπη»), κατορθώνει εδώ να συνδυάσει τα μαθήματα ζωής του, αναπτύσσοντας μια χρωματική παλέτα ψυχρής, σχεδόν καθαγιασμένης θερμότητας, που χωρίς να εξωραΐζει στο ελάχιστο την τραγικότητα των όσων συμβαίνουν στην ταινία του, ακτινοβολεί συνεχώς, το περιθώριο ελπίδας για τους ήρωες του, να ανασηκώσουν το υποβρύχιο κεφάλι τους στη ν επιφάνεια του νερού . Δύο αδέλφια, που παλεύουν να ξεπεράσουν την «φορεμένη» αίσθηση ευθύνης, από ένα παρελθόν στο οποίο αντικειμενικά και δεδομένων των συνθηκών, έκαναν ότι καλύτερο μπορούσαν.

Κι ο Βίντερμπεργκ, βουτάει στις παράλληλες ιστορίες τους, με εξαιρετική αφηγηματική οικονομία, και μετρημένη σωστά γι αυτό και λειτουργική ευρηματικότητα, που δίνει στο δράμα του ανάσα, ρυθμό και εν κατακλείδι, υπόκωφη, χωρίς πυροτεχνήματα, όπως δηλαδή συμβαίνει και στη ζωή, κάθαρση. Επιλογή στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα του περσινού φεστιβάλ Βερολίνου. – Τ.Θ.


( *** ) ΚΑΘΕ ΨΕΜΜΑ ΚΡΥΒΕΙ ΜΙΑ ΑΛΗΘΕΙΑ / KAWASAKIHO RUZE
Του Γιαν Χρεμπέκ. Δράμα, 2010, Τσεχία. 1 ώρα και 40 λεπτά.

Στον αντίποδα των αντικομμουνιστικών υστεριών ανάλογων ταινιών από χώρες του πρώην ανατολικού ‘μπλοκ’ το «Κάθε Ψέμα» μεταφέρει με εξαιρετική κομψότητα το κέντρο βάρους του, από την ιστορική, στην προσωπική αλήθεια , αμφότερες αδιευκρίνιστες και υποκείμενες σε πολλαπλές και πολυπρισματικές εξετάσεις. Ένας διακεκριμένος ψυχίατρος που πρόκειται να τιμηθεί από το κράτος της Τσεχίας, με το βραβείο «Μνήμη Ενός Έθνους» για την αντικαθεστωτική του δράση στα χρόνια του κομμουνισμού.



Μια δημοσιογράφος που του κάνει το τηλεοπτικό πορτρέτο παρέα με τον γαμπρό του. Ο γαμπρός του που έχει σεξουαλική σχέση με τη δημοσιογράφο και μισεί τον πεθερό του. Η σύζυγος και κόρη του ψυχίατρου, που μαθαίνει ευχάριστα νέα για ένα χρόνιο πρόβλημα υγείας, ανακαλύπτει όμως την απιστία του άντρα της και ξεσπάει σε μία σκηνή που μπορεί να μην είναι αυτό που φαίνεται, δίνει όμως το έναυσμα στον άντρα της να την κατηγορήσει για υστερική και να ερευνήσει το πραγματικό παρελθόν του πεθερού. Και ένα μυστικό που βγαίνει στο φως, από διαφορετικές σκοπιές, εκθέτοντας διαφορετικά κίνητρα, και φυσικά διαφορετικές αλήθειες.

Το παρελθόν το παρόν και το μέλλον, το προσωπικό και το συλλογικό, το ψέμα του ενός που μπορεί να είναι η αλήθεια του άλλου, η ηθική κρίση και τα κίνητρα πίσω από αυτήν, δένονται χωρίς εκβιασμούς, σε ένα συμπαγές δράμα, που κοιτάζει με τσαλακωμένο αλλά αισιόδοξο βλέμμα  την πιθανότητα της επούλωσης, μέσα από την αποδοχή της διαφορετικότητας του παρελθόντος και της ρευστότητας της μνήμης. Επίσημη Πρόταση της Τσεχίας για το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας. – Τ.Θ.


( ** ) ΑΠΝΟΙΑ
Του Άρη Μπαφαλούκα. Δράμα, 2010, Ελλάδα. 1 ώρα και 30 λεπτά

Ο Άρης Μπαφαλούκας, πρώην κολυμβητής, νυν σκηνοθέτης, δημιουργεί μια ταινία, όπου το νερό και η θάλασσα αγκαλιάζουν σφιχτά την ιστορία. Ένας νεαρός κολυμβητής έχει παγιδευτεί στις επιταγές του πρωταθλητισμού προκειμένου να βγάλει λεφτά και να στηρίξει οικονομικά τους γονείς του. Καθώς το άγχος και η καταπίεση συσσωρεύονται, ο Δημήτρης καταφεύγει στο βυθό μιας πισίνας, όπου απομονώνεται και ηρεμεί - ώσπου να συναντήσει την ακτιβίστρια Έλσα, η σχέση με την οποία αφήνει μια μικρή υπόσχεση για αλλαγή και ελευθερία, μέχρι την απρόσμενη εξαφάνισή της.





Ξεκινώντας από μια ιστορία για την προσωπική ευθύνη, τις παράπλευρες απώλειες των φιλόδοξων στόχων και τα οικογενειακά βάρη, ο Μπαφαλούκας περνά σε ένα λαβ στόρι οικολογίας με πινελιές θριλερικού μυστηρίου. Οι ερμηνείες είναι αμήχανες όμως (και κυρίως του πρωταγωνιστή Σωτήρη Πάστρα, ο οποίος είναι κολυμβητής και όχι ηθοποιός - και φαίνεται, παρά τις έντιμες προσπάθειές του). Δυστυχώς, η «Άπνοια», σα να έχει βουτήξει κι εκείνη ολόκληρη στο βυθό της θάλασσας, πάσχει από παντελή έλλειψη οξυγόνου. Επίπεδη και άψυχη, δεν ζει τις συγκρούσεις των χαρακτήρων της και δεν τιμά το δράμα τους. –Ε.Χ.