Δημήτρης Αβραμόπουλος

Διότι ακόμη κι αν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις υποχωρήσουν, οι συνέπειες της σύγκρουσης αυτής δεν θα τελειώσουν μαζί τους. Αντιθέτως, τώρα αρχίζουν.

Η πρώτη και πιο άμεση επίπτωση αφορά την ενέργεια. Η αστάθεια που ήδη καταγράφεται στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου δεν είναι παροδική. Αντανακλά μια βαθύτερη απορρύθμιση του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος, με άμεσες επιπτώσεις στο κόστος ζωής, στη βιομηχανία και στην οικονομική ανθεκτικότητα των κρατών.

Παράλληλα, η σύγκρουση αυτή επιτείνει μια γενικευμένη αίσθηση ανασφάλειας. Το διεθνές περιβάλλον γίνεται πιο ασταθές, με νέες απειλές να αναδύονται, συχνά με ασύμμετρο χαρακτήρα. Το Ιράν, παρά τις πιέσεις, αποδεικνύεται ανθεκτικό και ικανό να προσαρμόζεται, γεγονός που περιπλέκει ακόμη περισσότερο την εξέλιξη της κρίσης.

Την ίδια στιγμή, η αδυναμία των διεθνών οργανισμών είναι εμφανής. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών παραμένει στο περιθώριο, ενώ ακόμη και το ΝΑΤΟ εμφανίζεται διχασμένο ως προς τον ρόλο και την έκταση της εμπλοκής του. Η δε Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς ενιαία εξωτερική και αμυντική πολιτική, αδυνατεί να διαμορφώσει εξελίξεις, περιοριζόμενη σε έναν ρόλο παρατηρητή.

Οι επιπτώσεις, ωστόσο, δεν εξαντλούνται στο επίπεδο της ασφάλειας. Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται ήδη υπό πίεση. Οι εφοδιαστικές αλυσίδες διαταράσσονται, το κόστος των μεταφορών αυξάνεται και η αβεβαιότητα περιορίζει τις επενδύσεις. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο επισιτιστικής κρίσης. Η διατάραξη κρίσιμων διαδρομών, όπως τα Στενά του Ορμούζ, δεν επηρεάζει μόνο την ενέργεια, αλλά και τη διακίνηση βασικών πρώτων υλών, όπως τα λιπάσματα, με άμεσες συνέπειες για την αγροτική παραγωγή σε ολόκληρο τον κόσμο.

Σε αυτό το περιβάλλον, η κοινωνική πίεση αναμένεται να ενταθεί. Η άνοδος των τιμών στην ενέργεια και στα βασικά αγαθά ενισχύει τον πληθωρισμό και διευρύνει τις ανισότητες, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για νέες κοινωνικές εντάσεις και πολιτική αστάθεια.

Το μεταναστευτικό αποτελεί μια ακόμη κρίσιμη διάσταση. Η εμπειρία της λεγόμενης Αραβικής Άνοιξης έχει δείξει ότι η αποσταθεροποίηση στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής οδηγεί σχεδόν αναπόφευκτα σε μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών. Η Ευρώπη, χωρίς ενιαία στρατηγική και με περιορισμένη αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών, δύσκολα θα μπορέσει να διαχειριστεί ένα νέο κύμα.

Μέσα σε αυτό το σύνθετο και ρευστό περιβάλλον, η Ελλάδα οφείλει να κινηθεί με ψυχραιμία και στρατηγική σύνεση. Η επιλογή της μη στρατιωτικής εμπλοκής είναι ορθή και επιβεβλημένη. Η χώρα μπορεί και πρέπει να συμβάλει στη σταθερότητα της περιοχής, χωρίς να καταστεί μέρος της σύγκρουσης. Η διατήρηση της εσωτερικής σταθερότητας, η προστασία του τουρισμού και η προετοιμασία για ενδεχόμενες μεταναστευτικές πιέσεις αποτελούν κρίσιμες προτεραιότητες.

Η κρίση που εξελίσσεται δεν είναι περιφερειακή. Έχει ήδη λάβει παγκόσμιες διαστάσεις, με τη συμμετοχή ή την έμμεση εμπλοκή μεγάλων δυνάμεων, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα. Οι ισορροπίες μεταβάλλονται, οι συμμαχίες επαναπροσδιορίζονται και το διεθνές σύστημα εισέρχεται σε μια νέα, πιο αβέβαιη φάση.

Γι’ αυτό και η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται στο τέλος των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Το πραγματικό διακύβευμα είναι ο κόσμος που διαμορφώνεται μετά από αυτές. Και όλα δείχνουν ότι θα είναι ένας κόσμος πιο ασταθής, πιο ακριβός και πιο απρόβλεπτος.

Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η σταθερότητα καθίσταται το ύψιστο ζητούμενο. Και αυτήν οφείλουν να υπηρετήσουν, με υπευθυνότητα και εθνική συνεννόηση, όλες οι πολιτικές δυνάμεις.