Μαριάν Κλάιν: Αγωνίστρια, ετών 89

Ένα παιδί. Που παρίστανε το νεκρό για να ζήσει. Και που για μήνες κρυβόταν από τους Γερμανούς τρώγοντας μουχλιασμένο ψωμί. Πήρε την ζωή της πίσω τον Ιανουάριο του 1945, όταν Ρώσοι στρατιώτες απελευθέρωσαν τη Βουδαπέστη. Ωστόσο ένα μεγάλο κομμάτι της Μαριάν, εκείνο των παιδικών της χρόνων, μπόρεσε να ελευθερωθεί σήμερα που η ίδια κοντεύει τα 90 χρόνια ζωής. Ο λόγος; «Επέλεξα να ξαναζήσω τη φρίκη των παιδικών μου χρόνων κατά τη διάρκεια του Β ’Παγκοσμίου Πολέμου  για πρώτη φορά  μπροστά στην κάμερα, για να υπενθυμίσω στους Αμερικανούς τους κινδύνους του φασισμού…».
 
Η πριγκιποπούλα που υποδύθηκε τη νεκρή

Η  Κλάιν γεννήθηκε το 1931 όταν η μητέρα της, Έρζμπετ Βάιτζ, κλέφτηκε με έναν μεγαλύτερό της άντρα, τον Γιόζεφ Ροθ. Η σχέση  αυτή δεν κράτησε και αργότερα η ΄Ερζμπετ ξεκίνησε ένα ειδύλλιο με έναν Ρώσο βαρόνο, με αποτέλεσμα η μικρή Μαριάν να  ανατραφεί με τρόπο που άρμοζε στα υψηλά κλιμάκια της κοινωνίας της Βουδαπέστης: «Η μητέρα μου ήθελε να γίνω κυρία, ήθελε να είμαι σαν γαλαζοαίματη. Ήθελε να παίζω πιάνο και να μιλώ Γαλλικά. Πήγαινα σε ένα σχολείο  όπου φοιτούσαν τα παιδιά ανθρώπων πολύ υψηλού κοινωνικού και οικονομικού επιπέδου. Ο πατέρας μου ήταν τζογαδόρος και η μητέρα μου  εντελώς αντίθετη σε οποιαδήποτε μορφή επικοινωνίας μαζί του. Δεν με άφηνε να τον δω γιατί πίστευε ότι ήταν κακή επιρροή για εμένα».

 
Όμως η μητέρα της αρρώστησε με φυματίωση κι όταν ήταν κοντά στο θάνατο το 1943, η Κλάιν στάλθηκε σε ένα εβραϊκό ορφανοτροφείο της πόλης. Παρόλο που απαγορευόταν να την δει, ο πατέρας της έμπαινε  κρυφά  στη λειτουργία της Παρασκευής για να την παρακολουθεί να τραγουδά κι ύστερα της άφηνε πακέτα δώρων στο λόμπι. Το 1944 ο γερμανικός στρατός εισέβαλε στην Ουγγαρία. Ένα τάγμα κατέλαβε το ορφανοτροφείο, για να το χρησιμοποιήσει ως αρχηγείο,  με αποτέλεσμα η Κλάιν να καταφύγει στο διαμέρισμα του πατέρα της.
 
Η Κλάιν, εκείνη την εποχή, δεν είχε ιδέα για την επικείμενη απειλή του Ολοκαυτώματος και τις διώξεις των Εβραίων. Ήταν ένα νέο κορίτσι που περισσότερο το απασχολούσε η επόμενη ταινία  της Σίρλει Τέμπλ ή των Λώρελ και Χάρντυ (Χοντρός και Λιγνός): «Ήμουν στη χώρα του La la Land. Ένα μικρό κορίτσι που ενδιαφερόταν μόνο για παραμύθια και παιχνίδια, οτιδήποτε απασχολεί δηλαδή τα μικρά παιδιά. Ο πατέρας μου κι εγώ διασκεδάζαμε πολύ. Ήταν τζογαδόρος, με πήγαινε  σε ιπποδρομίες και  μου άρεσε. Με πήγαινε και στον κινηματογράφο, εκεί είδα για πρώτη φορά τη Σίρλεϊ Τέμπλ. Ως μικρό κορίτσι ήθελα να γίνω η Σίρλεϊ Τέμπλ».
 

Ωστόσο, η ζωή έγινε για εκείνη σινεμά, στην πιο σκληρή εκδοχή του. Οι Ναζί συγκέντρωσαν τους Εβραίους στις συναγωγές και στη συνέχεια έστειλαν  τον πατέρα της στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπέργκεν Μπέλσεν: «Έπαθα σοκ όταν με κλείδωσαν στην συναγωγή με  τον πατέρα μου και έπρεπε να φορέσουμε το κίτρινο αστέρι στα ρούχα μας. Ύστερα, μπήκαν οι Ναζί στη συναγωγή και διέταξαν όλους τους άνδρες να βγουν στην αυλή. Όλοι οι άνδρες παρατάχθηκαν και τότε οι Γερμανοί άρχισαν να τους σπρώχνουν με πολυβόλα και να τους κλωτσούν. Ήταν μια τρομερά οδυνηρή, αδιανόητη για μένα,  σκηνή. Έτρεχα πίσω από τον πατέρα μου στον δρόμο, είδα να τον σπρώχνουν σε ένα φορτηγό και  μετά χάθηκε. Νομίζω ότι αυτή ήταν ίσως η χειρότερη μέρα της ζωής μου. Λίγο πριν τον χάσω για πάντα από τα μάτια μου, τον άκουσα να μου λέει: “Ό,τι και να συμβεί θα τα ξαναπούμε. Θα σκεφτόμαστε ο ένας τον άλλον την ίδια ώρα κάθε μέρα. Να με σκέφτεσαι στις 12 η ώρα,  θα σε σκέφτομαι  στις 12 η ώρα”»…
 

Αποφασισμένη να επιβιώσει για να επανενωθεί με τον πατέρα της, η Κλάιν αντλούσε δύναμη από την εικόνα της Σίρλεϊ Τέμπλ, ένα από τα λίγα πρότυπα που της είχαν απομείνει για να την καθοδηγούν: «Ήταν χαριτωμένη, φορούσε  όμορφα ρούχα, ήταν πάντα γλυκιά και ωραία. Όλοι την αγαπούσαν, ακόμη και οι γκρινιάρηδες την αγαπούσαν. Αυτό ήταν κάτι που μου είχε κολλήσει στο μυαλό. Χρησιμοποίησα αυτήν την εικόνα για τη δική μου επιβίωση: Όποτε οι άνθρωποι ήταν κακοί απέναντί μου, πίστευα ότι μπορούσα να τους αλλάξω συμπεριφορά  με το να είμαι γλυκιά κι ωραία».
 
Η Κλέιν περιπλανιόταν για καιρό στους κατεστραμμένους από τον πόλεμο δρόμους της Βουδαπέστης, παρακαλώντας για λίγο  φαγητό και στέγη, παίζοντας τον καλύτερο ρόλο της ως Σίρλεϊ Τεμπλ, ώστε να γοητεύει  τους Γερμανούς και τους Ούγγρους φασίστες στρατιώτες για  να πιστέψουν ότι ήταν μια Ουγγαρέζα -και όχι Εβραία- που έκανε κάποια εξωτερική δουλειά για τη μητέρα της.
 
Το 1944 μερικοί Εβραίοι της Βουδαπέστης ήταν ακόμα σε θέση να καταφύγουν σε «ασφαλή σπίτια» που είχαν δημιουργήσει Σουηδοί διπλωμάτες. Η Κλάιν κατάφερε να βρει ένα  τέτοιο και γλίστρησε  μέσα προσποιούμενη  ότι ήταν μέλος κάποιας οικογένειας  Εβραίων προσφύγων: «Κάθε διαμέρισμα είχε τόσους πολλούς ανθρώπους που έπρεπε να πετούν τα έπιπλα στην αυλή για να κάνουν χώρο. Όλοι κοιμόμασταν στο πάτωμα. Όταν έκανε κρύο άρχισαν να κόβουν τα όμορφα έπιπλα-αντίκες για να τα κάνουν καυσόξυλα. Οι άνθρωποι εκεί μοιράζονταν το λίγο φαγητό που είχαν. Νιώθαμε ασφαλείς. Νόμιζα ότι ήμουν ασφαλής εκεί… Αλλά μετά ήρθε η [ουγγρική φασιστική δύναμη] Arrow Cross και οι Γερμανοί. Συγκέντρωσαν τους πάντες. Μας είπαν ότι όλοι έπρεπε να βγούμε από τα διαμερίσματα και να σταθούμε στο μπαλκόνι. Και το επόμενο πράγμα που καταλάβαμε ήταν πως άρχισαν να μας πυροβολούν με τα πολυβόλα τους.
 
Με τον πρώτο πυροβολισμό που άκουσα έπεσα στο έδαφος και προσποιήθηκα ότι ήμουν νεκρή. Ήρθαν από πάνω μας  και άρχισαν να κλωτσάνε τους πάντες,  για να βεβαιωθούν ότι ήμασταν νεκροί. Με κλώτσησαν κι εμένα στα πλευρά για να δουν αν έχω πεθάνει- δεν αντέδρασα- έτσι ήμουν νεκρή γι' αυτούς. Ήμουν πολύ, πολύ τυχερή. Υπήρχε αίμα παντού. Έμεινα εκεί ξαπλωμένη και ακίνητη μέχρι να σκοτεινιάσει και να μην ακούω κανέναν πια. Ήταν μια απίστευτη στιγμή».
 
Η Κλάιν βρέθηκε ξανά στους ερημωμένους δρόμους  και συνελήφθη από έναν αστυνομικό ο οποίος της είπε ότι έκρυβε Εβραίους στο σπίτι του. Ένας από τους ενοίκους του σπιτιού προσπάθησε να την κακοποιήσει το πρώτο βράδυ και το επόμενο πρωί ο αστυνομικός  επιχείρησε το ίδιο: «Με πήγε στην κουζίνα και κλείδωσε την πόρτα. Μετά  ξεκούμπωσε το παντελόνι του και ήθελε να τον χαϊδέψω. Πήρα ένα από τα τηγάνια τον χτύπησα εκεί που ήθελε να τον χαϊδέψω κι έφυγα  τρέχοντας όσο πιο γρήγορα μπορούσα. Στη συνέχεια βρήκα ένα εγκαταλελειμμένο  διαμέρισμα σε μια ερημική γειτονιά έξω από την πόλη και κρύφτηκα εκεί. Νομίζω πως ήμουν σε παραλήρημα τότε. Δεν είχα φαγητό. Βρήκα μια σακούλα μουχλιασμένο ψωμί σε ένα ντουλάπι στην κουζίνα. Αυτό ήταν το υπέροχο γεύμα μου κάθε μέρα… Οι ψείρες με ανάγκασαν να κόψω τις κοτσιδάκια  μου, που με έκαναν να μοιάζω με την Σίρλεϊ Τεμπλ. Βρήκα εφημερίδες κι ένα ψαλίδι και έκοψα τα μαλλιά μου. Τα ζωύφια χόρευαν πάνω στο χαρτί. Ήταν τόσο φρικτό».

Από τη φρίκη του πολέμου στις πασαρέλες του Λος Άντζελες

Τον Φεβρουάριο του 1945 οι Γερμανοί παραδόθηκαν στα ρωσικά στρατεύματα που πολιορκούσαν την πόλη. Η Κλάιν άκουσε τους πανηγυρισμούς στον δρόμο και τελικά εμφανίστηκε, φαλακρή, αδυνατισμένη και με μόνο μια εφημερίδα να προστατεύει τα πόδια της: «Στον δρόμο για τη Βουδαπέστη είδα νεκρά άλογα στο δρόμο, παγωμένα. Ο κόσμος τα έκοβε για κρέας. Τα καταστήματα λεηλατήθηκαν. Ήταν το απόλυτο χάος».
 
Η Κλάιν βρήκε ένα κορίτσι από το ορφανοτροφείο της ενώ έψαχνε με εμμονή τις λίστες θυμάτων του Ολοκαυτώματος που είχαν αναρτηθεί στον σιδηροδρομικό σταθμό της Βουδαπέστης, αναζητώντας τον πατέρα της. Η φίλη της, της βρήκε ένα δωμάτιο και μια δουλειά- να ράβει παντελόνια στρατιωτών-  αλλά όταν την πήγε σε  έναν τσαγκάρη για να πάρει παπούτσια, ο μεσήλικας βίασε την Κλάιν: «Πήγα σπίτι,  στο μικρό μου δωμάτιο, κλαίγοντας… Και δεν πήρα ποτέ τα παπούτσια. Λίγο αργότερα έμαθα πως ο πατέρας μου πέθανε στο Μπέργκεν Μπέλσεν από τύφο…».

Η Κλάιν και δύο φίλες της έπεισαν τους μαυραγορίτες να τις οδηγήσουν στο τρένο για το Παρίσι,  αφού σκαρφίστηκαν μια ιστορία για έναν πλούσιο θείο που ζούσε εκεί και  θα τους πλήρωνε αδρά- και τους ξέφυγαν πηδώντας από ένα βαγόνι λίγο πριν το τρένο μπει στην πόλη: «Περιφερόμασταν στην πόλη και νιώθαμε πως ήμασταν στον έβδομο ουρανό. Κατά τη διάρκεια του πολέμου όλα ήταν τόσο σκοτεινά. Το Παρίσι ήταν τόσο γεμάτο φαγητό και καταστήματα, μπαγκέτες και τυρί. Ήταν υπέροχα. Ακούγαμε μουσική και κοιτούσαμε τα φώτα… Σαν να μην είχαμε δει ποτέ ως τότε φώτα στον δρόμο τη νύχτα».
 





Η  Κλάιν συμμετείχε σε ένα πρόγραμμα της γαλλικής κυβέρνησης  που έστελνε πρόσφυγες του Ολοκαυτώματος σε Καναδικές οικογένειες κι έτσι στάλθηκε σε ορφανοτροφείο στο Μόντρεαλ. Στα 15 της έμεινε έγκυος από έναν ορφανό έφηβο στο ορφανοτροφείο: «Έγινε πατέρας των δύο παιδιών μου και παντρευτήκαμε όταν ήμασταν 15 ετών. Στα 16 είχα την κόρη μου, στα 17 είχα τον γιο μου και στα 18 δεν είχα άντρα. Ήταν εντελώς άχρηστος. Τζογαδόρος, ανεύθυνος και ψεύτης. Πήρα τα παιδιά μου και πήγαμε στο Τορόντο όπου εργάστηκα ως σερβιτόρα στο διάσημο τζαζ στέκι «The Town Tavern». Όμως ο άντρας μου μας ακολούθησε, πήρε μια μέρα τα παιδιά από την μπέιμπι σίτερ “για παγωτό” και δεν τα επέστρεψε ποτέ. Τα πήγε στο Μόντρεαλ και τα παρέδωσε στην Πρόνοια. Είπε ότι “αυτά τα παιδιά εγκαταλείφθηκαν από τη μητέρα τους, μία ακατάλληλη γυναίκα”».
 
Προσπαθώντας να βρει χρήματα για να πληρώσει τα νομικά έξοδα  της δικαστικής διεκδίκησης των  παιδιών της, βρήκε μια δουλειά με υψηλή αμοιβή ως μοντέλο για έναν σχεδιαστή πολυτελών  γούνινων παλτών, ο οποίος σύντομα έγινε ο εραστής της. Ο άνδρας, τον οποίο ονόμασε  απλώς «Ρόμπερτ», άφησε τη σύζυγό του για την Κλάιν, την βοήθησε να πάρει πίσω τα παιδιά της και η οικογένεια μετακόμισε σε ένα αγρόκτημα στην Καναδική επαρχία. Στην αρχή ήταν ο ήρωάς της, καθώς όμως τα χρόνια περνούσαν άλλαξε, κακομεταχειριζόταν  τα παιδιά της και φορτώθηκε χρέη -τόσα πολλά που σε μια στιγμή απελπισίας έκαψε το αγρόκτημά τους για να εισπράξει  την ασφάλεια. Μέχρι τότε βέβαια τα παιδιά της είχαν μεγαλώσει και είχαν φύγει από το σπίτι, έτσι δεν υπήρχε τίποτα  που να την κρατά πλέον στον Καναδά.
 

Κατά τη διάρκεια του πολέμου η ίδια και ο πατέρας της είχαν ορκισθεί να διαφύγουν στην Αμερική και αποφάσισε τελικά να κάνει αυτήν την υπόσχεση πραγματικότητα: «Ήρθα στο Λος Άντζελες το 1978. Ήμουν εκεί παράνομα. Αλλά χάρη στον Πρόεδρο Ρέιγκαν  που έδωσε αμνηστία τότε, έγινα Αμερικανός πολίτης». Η Κλάιν στάθηκε στα πόδια της, πιάνοντας δουλειά ως μοντέλο σε ένα κατάστημα στον διάσημο δρόμο Rodeo Drive του Μπέβερλι Χίλς. Ήταν πια πολύ μακριά από τη ζοφερή παιδική ηλικία της Ουγγαρίας.
 
Τότε ήταν που ξεκίνησε μια σχέση -που κράτησε 35 ολόκληρα χρόνια- με έναν δημοσιογράφο από την τάξη  δημιουργικής γραφής που παρακολουθούσε. Μαζί του περπάτησε στα κόκκινα χαλιά και μπήκε στα μεγαλύτερα πάρτι του Χόλιγουντ: «Εκείνος συνεργάσθηκε με πολλούς σταρ του κινηματογράφου όπως τον Κερκ Ντάγκλας και την Έλα Φιτζέραλντ. Με πήγε σε όλες αυτές τις εκδηλώσεις και ήταν πραγματικά πολύ ενδιαφέρον. Τα πήγαμε υπέροχα  μαζί. Επιπλέον, με ενθάρρυνε να γράψω. Είπε ότι πρέπει να γράψω τα απομνημονεύματά μου. Είπα ότι δεν χρειάζεται, το έχω ζήσει. Αλλά μετά τον έχασα. Πέθανε από καρκίνο. Όταν πέθανε ήμουν πραγματικά μόνη και μου έλειπε πολύ. Προς τιμήν του άρχισα να γράφω τα απομνημονεύματά μου  με τίτλο «All The Pretty Shoes» (μτφ. «΄Όλα τα όμορφα παπούτσια»), που κυκλοφόρησαν το 2011».
 
Αν και τον προσεχή Νοέμβριο, η Κλάιν, γίνεται 90  ετών, εξακολουθεί να ζωγραφίζει πίνακες, που έχουν εκτεθεί στο Λος Άντζελες ενώ έχει γράψει αρκετά σενάρια.  «Αυτό που μου δίνει δύναμη είναι η αγάπη μου για τη ζωή, η οικογένειά μου και οι φίλοι μου. Μου δίνουν ενέργεια και πάθος για την επόμενη μέρα…».

Ειδήσεις σήμερα

Ομολόγησε ο δολοφόνος του 39χρονου στη Μεσαρά - Εργαζόταν για το θύμα ο δράστης

Τι θα συμβεί στο μέλλον της πανδημίας με τις μεταλλάξεις του ιού

50 Cent: Η μάνα μου έβαζε παιχνίδια μέσα σε κάλτσες για να μου φτιάχνει «όπλα»