Επιχείρηση ARGO: Πώς η CIA απεγκλώβισε έξι διπλωμάτες από το Ιράν του Χομεϊνί

Στις 20 Ιανουαρίου του 1980, ο 40χρονος τότε Τόνι Μέντεζ, επιχειρησιακός πράκτορας της CIA ειδικός στις επιχειρήσεις απεγκλωβισμού ατόμων από «φλεγόμενες» χώρες και μέτωπα, καθόταν σε «αναμμένα» κάρβουνα.

Έξι Αμερικανοί διπλωμάτες από τον Νοέμβριο του 1979 όταν κατάφεραν να διαφύγουν από την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Τεχεράνη, η οποία κατελήφθη από τους φανατικούς του Χομεϊνί, κρυβόντουσαν στην κατοικία του Καναδού πρέσβη και έπρεπε να διαφύγουν.

Ο Μέντεζ ανέλαβε να βρει τον τρόπο αφού αρχικά οι Αμερικανοί πήραν την θετική απάντηση των «γειτόνων» τους στον Καναδά που δέχτηκαν να προμηθεύσουν με καναδικά διαβατήρια τους έξι για ανθρωπιστικούς λόγους.

Το μυαλό του γέννησε ένα σχέδιο τόσο απίστευτο, που χρειάστηκε την βοήθεια του Χόλιγουντ, μια ψεύτικη εταιρία παραγωγής, ένα σενάριο ταινίας επιστημονικής φαντασίας και έναν συνεργάτη σαν τον Τζον Τσέιμπερς, ειδικό make up artist.

Η επιχείρηση Argo όπως ονομάστηκε ήταν έτοιμη να ξεκινήσει, αλλά απέμενε η θετική απάντηση του προέδρου των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ, την οποία περίμεναν στα κεντρικά της CIA στο Λάνγκλει.

To trailer της ταινίας Argo που βασίστηκε στην ομώνυμη επιχείρηση της CIA:

Από το πράσινο φως στην Τεχεράνη του Αγιατολάχ

Η εταιρία παραγωγής ονομάστηκε Studio Six Productions, τα γραφεία της άνοιξαν στον χώρο του Columbia Studio που μόλις είχε χρησιμοποιήσει ο Μάικλ Ντάγκλας ως παραγωγός της ταινίας «Το σύνδρομο της Κίνας», τύπωσαν επαγγελματικές κάρτες και στα τηλέφωνα απαντούσαν άνθρωποι που ήξεραν για την επιχείρηση.

Η βασική ιδέα του Μέντεζ ήταν να παρουσιάσει τους Canadian Six όπως ονομάστηκαν αργότερα οι έξι διπλωμάτες ως κινηματογραφικό συνεργείο της ταινίας που αναζητάει τοποθεσίες στο Ιράν για τα γυρίσματα.

Έγιναν καταχωρήσεις για το φιλμ σε περιοδικά όπως το Variety, πάρτι για να μάθουν δημοσιογράφοι και άνθρωποι του Χόλιγουντ την νέα εταιρία αλλά και αναγνώσεις του σεναρίου με πραγματικούς ηθοποιούς.

Το κόνσεπτ του Τόνι Μέντεζ ήταν τόσο αληθοφανές που παραγωγοί και σκηνοθέτες όπως ο Στίβεν Σπίλμπεργκ έστειλαν στην Studio Six Productions προτάσεις για δικές τους ταινίες!

Το πρωί της 23ης Ιανουαρίου ο Τζίμι Κάρτερ έδωσε το πράσινο φως για την επιχείρηση Argo και ένα 24ωρο μετά, ο Τόνι Μέντεζ μαζί με έναν ακόμη πράκτορα της CIA, τον Χούλιο που μιλούσε άψογα τα φαρσί, πέταξαν για την Τεχεράνη.

Μέσα σε τρεις ημέρες έπρεπε να έχουν φύγει μαζί με τους έξι από το Ιράν, όπου το απόλυτο θεοκρατικό καθεστώς έδειχνε κάθε μέρα με δημόσιους απαγχονισμούς και εκτελέσεις αντιφρονούντων, ότι ήθελε να σβήσει από την μνήμη την παλιά Περσία του εξόριστου Σάχη.

Εντατικά μαθήματα

Στην κατοικία του Καναδού πρέσβη, τα ζεύγη Τζόζεφ και Κάθριν Στάφορντ, Μαρκ και Κόρα Λίτζεκ, καθώς και οι Μπομπ Άντερς και Λι Σατς-οι Canadian Six-είχαν γίνει εξπέρ στο σκραμπλ και την μαγειρική τους τελευταίους δύο μήνες.

Όταν είδαν τον Τόνι Μέντεζ για πρώτη φορά μπροστά τους, πληροφορήθηκαν και το παράτολμο σχέδιο για την διαφυγή τους, ως Καναδοί πολίτες, μέλη ενός κινηματογραφικού συνεργείου.

Ο πράκτορας της CIA τους έδωσε τα καναδικά διαβατήρια, ένα πλήρες βιογραφικό τους, το οποίο έπρεπε να μάθουν πολύ καλά, σε περίπτωση που θα τους έλεγχαν τυχαία οι Φρουροί της Επανάστασης στο αεροδρόμιο και λεπτομέρειες της ταινίας.

Τα μαθήματα πήγαν πολύ καλά, και στις 28 Ιανουαρίου τα ξημερώματα, οι νυσταγμένοι υπάλληλοι στο αεροδρόμιο Μεχραμπάντ της Τεχεράνης, δεν ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με τους έξι Καναδούς που θα πετούσαν στις 7.30 το πρωί με την Swissair.

Ο επικεφαλής αξιωματικός στο τελωνείο άφησε τους κινηματογραφιστές να περάσουν χαλαρά και όταν ακούστηκε η ανακοίνωση για την πτήση τους εκείνοι άρχισαν να περπατούν χαμογελαστοί προς την πύλη εξόδου.

Τα χαμόγελα έσβησαν προσωρινά όταν τα μεγάφωνα ανακοίνωσαν καθυστέρηση στην αναχώρηση λόγω μηχανικών προβλημάτων, ενώ ομάδες των Φρουρών της Επανάστασης διενεργούσαν τυχαίους ελέγχους.

Ήταν η στιγμή που ο Τόνι Μέντεζ και ο συνάδελφός του άρχισαν να ιδρώνουν, ενώ ένας ακόλουθος από την Καναδική πρεσβεία παρακολουθούσε διακριτικά τα τεκταινόμενα.

Η φυγή και η ταινία

Τελικά σχετικά σύντομα, οι Canadian Six και οι δύο πράκτορες της CIA επιβιβάστηκαν στο αεροπλάνο, αλλά ηρέμησαν μόνο όταν ήρθε η ανακοίνωση ότι βγήκαν από τον εναέριο χώρο του Ιράν και πλέον το πλήρωμα μπορούσε να σερβίρει αλκοόλ.

Όταν προσγειώθηκαν στη Ζυρίχη, οι έξι Αμερικανοί φίλησαν το έδαφος μόλις κατέβηκαν από τη σκάλα, κάτι που προκάλεσε τα περίεργα βλέμματα των άλλων επιβατών της πτήσης.

Όπως είπε ο Μέντεζ χρόνια αργότερα τους παρέλαβαν αμέσως εκπρόσωποι του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ και τους μετέφεραν με βαν σε ένα ορεινό ξενοδοχείο.

«Ο Χούλιο κι εγώ μείναμε όρθιοι στο πάρκινγκ. Θυμάμαι ότι είχα δανείσει το παλτό μου σε έναν από τους έξι επειδή έκανε κρύο, αλλά το παλτό ήταν ιδιοκτησία της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Ο Χούλιο κι εγώ είχαμε αγοράσει ρούχα, παλτά και παπούτσια ευρωπαϊκού τύπου για το ταξίδι μας στην Τεχεράνη. Δεν το πήρα ποτέ πίσω εκείνο το παλτό και αργότερα δέχτηκα επίπληξη, όταν παρέδωσα το εξοδολόγιο της αποστολής».

Μιας αποστολής η οποία μέχρι το 1997 παρέμεινε άκρως απόρρητη, αφού ακόμη και το μετάλλιο που πήρε ο Μέντεζ, το επέστρεψε πίσω μετά την τελετή.

Τελικά το 2012 ο Μπεν Άφλεκ μετέφερε στη μεγάλη οθόνη αυτή την εξαιρετική επιχείρηση στην ταινία Argo, η οποία όμως περιείχε και πολύ έντονες σκηνές, οι οποίες δεν συνέβησαν ποτέ.

Κορυφαία; Αυτή στην οποία οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν καταλάβει ότι αυτοί που έφυγαν είναι Αμερικανοί και κυνηγάνε με αυτοκίνητα το αεροπλάνο της Swissair στον διάδρομο απογείωσης.