Στο χιλιοστό: «Τελείωσε»! Η Ελλάδα λίγο πριν το Grexit, oι δραματικές διαπραγματεύσεις, ο θυμός στις Βρυξέλλες με το δημοψήφισμα

Τις δραματικές ημέρες και ώρες με το δημοψήφισμα του 2015 και το πόσο κοντά έφτασε η Ελλάδα στην έξοδο από το ευρώ περιγράφει το πέμπτο επεισόδιο της σειράς «Στο Χιλιοστό» για τον ΣΚΑΪ.

Είναι οι στιγμές που οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και τους Ευρωπαίους εταίρους κατέρρευσαν, οι τράπεζες έκλεισαν, επιβλήθηκαν capital controls και το μέλλον της χώρας στην Ευρώπη κρεμόταν κυριολεκτικά από μία κλωστή.

Ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, στενοί συνεργάτες της Άνγκελα Μέρκελ και του Φρανσουά Ολλάντ, πρωταγωνιστές του Eurogroup, μέλη της ελληνικής κυβέρνησης και κεντρικοί αξιωματούχοι από Βρυξέλλες και Αθήνα περιγράφουν μια Ευρώπη διχασμένη ανάμεσα στην αλληλεγγύη και την τιμωρία, τη δημοκρατία και την οικονομική πίεση, αλλά και τη στιγμή που το πλάνο Β αποτελεί πλέον για πολλούς το βασικό σενάριο.

Καθώς σχηματίζονται ουρές στα ATM και η χώρα βυθίζεται σε πρωτοφανή αβεβαιότητα, το επεισόδιο εξετάζει τις πραγματικές συνέπειες της ανακοίνωσης του δημοψηφίσματος: την κατάρρευση των διαπραγματεύσεων, το κλείσιμο των τραπεζών, την επιβολή capital controls και τον πραγματικό φόβο ενός Grexit.

Σε ένα τέτοιο κλίμα, ο Αλέξης Τσίπρας αποφασίζει την διεξαγωγή δημοψηφίσματος και το ανακοινώνει, χωρίς να έχει επέλθει συμφωνία με τους θεσμούς. Την επομένη, ο Γιάνης Βαρουφάκης πηγαίνει στο Eurogroup και ζητά παράταση της δανειακής σύμβασης. «Είσαι τρελός; Μετά από όσα έγιναν χθες;» τον ρωτά ο προεδρεύων τότε του οργάνου, Γερούν Ντάισελμπλουμ. Ο Βόλφκαγκ Σόιμπλε απορρίπτει κάθε σκέψη. Ο Βαρουφάκης διαμαρτύρεται. «Πρέπει να δώσετε παράταση για να μην επέλθει το χάος». «Εσείς το δημιουργήσατε» του απαντά ο Ντάισελμπλουμ και η συνεδρίαση  λήγει άδοξα. «Είναι το τέλος!» είπε ο επικεφαλής του Eurogroup και ο Βαρουφάκης έφυγε από την αίθουσα, έτσι απλά. 

Ο Τσίπρας ενημέρωσε τηλεφωνικά τη Μέρκελ και τον Ολάντ για το δημοψήφισμα

Ο σύμβουλος ευρωπαϊκών υποθέσεων του Γάλλου προέδρου (εκείνη την περίοδο) Φρανσουά Ολάντ, Φιλίοπ Λεγκλίζ Κόστα, εξήγησε ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός ζήτησε να μιλήσει εκ νέου τηλεφωνικά με Ολάντ και Μέρκελ, τους οποίους ενημέρωσε ότι θα οργάνωνε το δημοψήφισμα.  

Ο Γάλλος πρόεδρος και η Γερμανίδα καγκελάριος επικέντρωσαν τη συζήτηση στο ποιο θα ήταν το ερώτημα και ποια θα ήταν η στάση του ίδιου γιατί «αυτό θα καθόριζε και τι αποτέλεσμα θα περιμέναμε». Αμέσως μετά Μέρκελ και Ολάντ επικοινώνησαν ξανά, διαπίστωσαν πόσο κρίσιμη είναι η κατάσταση και συμφώνησαν να συνομιλούν καθημερινά.

Ο Νικολάους Μάγιερ-Λάντρουτ, σύμβουλος της Μέρκελ για ευρωπαϊκά θέματα, ήταν παρών σ' εκείνο το τηλεφώνημα Τσίπρα. «Το δημοψήφισμα είναι μια πολύ ριψοκίνδυνη πολιτική. Αυτό που μας εξέπληξε ήταν η ανακοίνωση που της έκανε ότι θα τασσόταν κατά μιας συμφωνίας στην οποία είχε συμμετάσχει.

Σε ερώτημα πώς αντέδρασε η Μέρκελ απάντησε ότι «το έλαβε υπόψιν της και για μας ήταν το τέλος της συζήτησης, τι μπορούσαμε να πούμε; Μπορούμε να εκφράσουμε την έκπληξη και την δυσαρέσκειά μας, αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε και πολλά» είπε.

Γ. Ντάισελμπλουμ: «Είχα θυμώσει για τον λόγο πως δεν ήταν έντιμο απέναντι στον ελληνικό λαό»

Μας εξέπληξε τελείως. Πρώτον γιατί δεν υπήρχε καμία συμφωνία, άρα γιατί να δημιουργήσεις τέτοια πολιτική δυναμική και δεύτερον αν προτίθεσαι να κάνεις κάτι τέτοιο θα ήταν συνετό να το συζητήσεις πρώτα με τους εταίρους σου».

Είχα ταραχτεί πολύ. Είχα θυμώσει γιατί δεν ήταν έντιμο απέναντι στον ελληνικό λαό. Τους υποσχόταν την προοπτική μιας καλύτερης συμφωνίας, ενώ δεν υπήρχε καλύτερη συμφωνία διαθέσιμη» λέει ο Ντάισελμπλουμ.

Ήταν σκάνδαλο, εξαπατήθηκε ο ελληνικός λαός με το ερώτημα

Μάλιστα ο Ντάισελμπλουμ αλλά και ο Γιούνκερ εκτιμούν ότι ο ελληνικός λαός εξαπατήθηκε με το ερώτημα του δημοψηφίσματος. 

«Το ερώτημα ήταν ένα ψέμα. Ήταν αν θέλετε τη συμφωνία ή όχι. Και η συμβουλή μας είναι όχι. Δεν υπήρχε συμφωνία. Ούτε υπήρχε εναλλακτική» λέει ο Ντάισελμπλουμ. «Ήταν σκάνδαλο, ο κόσμος εξαπατήθηκε» συνηγορεί ο Γιούνκερ. 

 Γιούνκερ: «Ήμουν πολύ θυμωμένος που πήγαινε σε δημοψήφισμα χωρίς να μας το πει, ήταν ανεύθυνο»

Ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, αποκαλύπτει τον θυμό που του προκάλεσε η απόφαση Τσίπρα για δημοψήφισμα. 
«Ήμουν πολύ θυμωμένος: ξαφνικά και μετά από πολλές διαπραγματεύσεις προχώρησε με την ιδέα του δημοψηφίσματος, χωρίς να μας το πει. Η Μέρκελ και ο Ολάντ ήταν εξίσου θυμωμένοι μαζί του. Ήταν τελείως ανεύθυνο. Για εκείνον ήταν εσωτερικό θέμα, για εμάς ήταν ευρωπαϊκό» λέει στην κάμερα.

Λιού: «Αν ρωτήσεις τον κόσμο να κόψεις τα επιδόματά του, σε κάθε χώρα η απάντηση θα είναι όχι»

Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Τζακ Λιού περιγράφει την συνομιλία του με τον Αλέξη Τσίπρα. Όμουν σε ένα αυτοκίνητο τη Νέα Υόρκη και μιλούσα μαζί του. Του είπα δεν το καταλαβαίνω κι εκείνος μου έλεγε "η δημοκρατία είναι πολύ σημαντική στην Ελλάδα και πως πρέπει να αξιολποιήσουμε ένα σύστημα που είναι ελληνικό".

Δεν μπορούσαμε να δούμε πώς θα τελείωνε, αφήνοντάς του περισσότερο και όχι λιγότερο χώρο. Γιατί αν ρωτήσεις τον κόσμο να κόψεις τα επιδόματά του, η απάντηση σε κάθε χώρα του κόσμου θα είναι όχι» αφηγείται ο Λιού.

Γιούνκερ: «Αν και ο Αλέξης πίστευε ότι το δημοψήφισμα θα ενίσχυε τη θέση του, την αποδυνάμωσε»

«Το δημοψήφισμα αφορούσε όλη την Ευρώπη. Θα ήταν λάθος εκείνη την στιγμή να μην είχα μιλήσει. Αν και ο Αλέξης πίστευε ότι το δημοψήφισμα θα ενίσχυε τη θέση του, την αποδυνάμωσε» ανέφερε ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ.

Ζ. Κωνσταντοπούλου: «Αισθάνθηκα ανακούφιση ότι θα γίνει δημοψήφισμα και θα αποφασίσει ο λαός»

Στο εσωτερικό, η Ζωή Κωνσταντοπούλου δηλώνει ότι ένιωσε ανακουφισμένη με το δημοψήφισμα γιατί θα αποφάσιζε ο ελληνικός λαός. 

Λαφαζάνης: «Το Υπουργικό Συμβούλιο πάγωσε στο άκουσμα του δημοψηφίσματος»

Ο Παναγιώτης Λαφαζάνης περιγράφει πώς πάγωσε το υπουργικό συμβούλιο που συγκάλεσε ο Τσίπρας, όταν ανέφερε για το δημοψήφισμα. 

Γιούνκερ: «Τηλεφωνούσα τυχαία σε ελληνικές οικογένειες και ρωτούσα πώς ήταν η ζωή τους»

Ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ αποκάλυψε πως τηλεφωνούσε τυχαία σε ελληνικές οικογένειες προκειμένου να μάθει πώς είναι η ζωή τους. «Αυτό που θαύμαζα στην ελληνική περίπτωση ήταν το εντυπωσιακό σθένος του φτωχότερου τμήματος της ελληνικής κοινωνίας. Και είχα μια ιδιαίτερη ευαισθησία για εκείνους που δεν καταλάβαιναν τι συνέβαινε και δεν είχαν κανέναν πραγματικό υπερασπιστή στην Ευρώπη. Συνήθιζα να επικοινωνώ, περιστασιακά, έτσι απλά, μέσω τηλεφώνου με ελληνικές οικογένειες για να τους ρωτήσω πώς ήταν η ζωή τους. Και δεν πίστευαν πως ήμουν εγώ. Η Ελλάδα ήταν μέρα και νύχτα στο μυαλό μου» ανέφερε μεταξύ άλλων. 

Νίκος Παππάς: «Ο ελληνικός λαός ήξερε πολύ καλά τι ψηφίζει»

Ο Υπουργός Επικρατείας κατά το 2015-2016, Νίκος Παππας τόνισε πως «ο ελληνικός λαός ήξερε πολύ καλά τι ψηφίζει» ενώ πρόσθεσε ότι: «νομίζω ότι υποτιμάμε τον λαό αν λέμε ότι δεν καταλαβαίνει. Προφανώς, τεχνικές λεπτομέρειες μπορεί να μην ήξερε. Αλλά δεν είναι εκεί η ουσία. Η ουσία είναι πως το δημοψήφισμα είναι η πρώτη στιγμή που δίνεται το δικαίωμα επί του πρακτέου στον κόσμο να αποφασίσει γι' αυτά που του επιβάλλουν».

Τζανακόπουλος: Το «ναι» σήμαινε ότι θα έπρεπε να δεχθούμε ό,τι λένε οι Ευρωπαίοι

Ο τότε γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού, Δημήτρης Τζανακόπουλος εξήγησε στην κάμερα τι σήμαινε για εκείνον το «ναι» και το «όχι» του δημοψηφίσματος. «Το ναι ήταν πιο καθαρό σε ό,τι αφορά την πολιτική ατζέντα. Ότι θα έπρεπε να δεχθούμε ό,τι λένε οι Ευρωπαίοι. Το όχι ήταν η υπεράσπιση μιας στρατηγικής ώστε να μπει τέλος στη λιτότητα και να ρυθμιστεί το ελληνικό χρέος» ανέφερε μεταξύ άλλων ο κ. Τζανακόπουλος.

Στουρνάρας: «Είπα στον κο Δραγασάκη ότι το δημοψήφισμα θα οδηγήσει τον κόσμο στα ATM»

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας επεσήμανε πως: «Με πήρε ο κ. Δραγασάκης και μου είπε πως θα γίνει δημοψήφισμα. Του είπα πως αυτό θα οδηγήσει τον κόσμο στα ΑΤΜ. Όπως και έγινε. Δεν μπορούμε να πάρουμε την ευθύνη και να αφήσουμε τις τράπεζες ανοιχτές μετά από αυτό. Τα ATMs άδειασαν το Σάββατο εκείνο. Την Κυριακή δεν υπήρχαν χρήματα. Αν ανοίγαμε Δευτέρα θα έτρεχε ο κόσμος να πάρει όλα του τα λεφτά».

Καραβίας: «Χωρίς capital controls, ήταν θέμα ωρών οι τράπεζες να εξαντλήσουν τα διαθέσιμά τους»

Ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank από το 2015 μέχρι και σήμερα, Φωκίωνας Καραβίας σημείωσε πως χωρίς τα capital controls «ήταν θέμα ωρών οι τράπεζες να εξαντλήσουν τα διαθέσιμά τους και να σταματήσουν οι λειτουργίες τους» και πρόσθεσε: «Η κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος θα σήμαινε την defacto επιστροφή της χώρας στη δραχμή ή σε κάποιο άλλο νόμισμα».

Στουρνάρας: «Φοβόμασταν αιματοχυσία»

«Φύγαμε νωρίς το απόγευμα με συμφωνία ότι τα είχαμε βρει. Δώδεκα το βράδυ θα γίνει η συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου για να δούμε πώς ακριβώς πάει, διότι η απόφαση ήταν ότι δεν θα πρέπει να ανοίξουν με τίποτα οι τράπεζες τη Δευτέρα. Φοβόμασταν αιματοχυσία. Αν δεν έκλειναν έτσι οι τράπεζες, με ΦΕΚ, είχαμε κι άλλους τρόπους, πολύ πιο επώδυνους. Να αφαιρούσαμε τις άδειες από τις τράπεζες» ανέφερε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας.

Μηλιάκου: «Νομίζω ήταν ένα ρεκόρ του ελληνικού δημοσίου, όλα έγιναν σε 10 ώρες»

Η Γενική Διευθύντρια Προϋπολογισμού και Δημοσιονομικής Πολιτικής, Σταυρούλα Μηλιάκου θυμήθηκε πως: «Δημιουργήθηκαν θέσεις εργασίας όπου υπήρχαν κενά γραφεία, ακόμα και σε κουζίνες, για να μπορέσουν να παίρνουν τα αιτήματα από τις τράπεζες, να τα φέρνουν στην επιτροπή και να μπορέσουν να εγκρίνονται και να προχωράει η διαδικασία. Νομίζω ήταν ένα ρεκόρ του ελληνικού δημοσίου, όλα αυτά έγιναν σε 10 ώρες»

Μάρδας: «Ήταν η πιο σκληρή κριτική που δεχτήκαμε»

Π πρώην υπουργός της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, Δημήτρης Μάρδας ανέφερε πως: «Ήταν η μέρα Παρασκευή, έδιωξα τους πάντες από το γραφείο για να πάνε να ξεκουραστούν. Είχαν μείνει και τρεις συνεργάτες μου. Τους είπα να πάμε έξω για να τους κεράσω. Ήρθε το γκαρσόνι, εκεί που καθόμασταν με τρία τσιπουράκια και μας είπε πως είναι από κάτι κυρίες πίσω. Είδα ότι δεν έφευγε το γκαρσόνι. Τον ρώτησα αν θέλει κάτι ακόμα. Και μου είπε πως είχε και ένα χαρτάκι να μας δώσει. Και έγραφε το χαρτάκι την πιο σκληρή κριτική που δεχτήκαμε: Ευχαριστούμε που κλείσατε τις τράπεζες και τις επιχειρήσεις μας».

Καραβίας: «Αν βγαίναμε από το ευρώ, έπρεπε οι θυγατρικές των τραπεζών να μεταβιβαστούν για 1 ευρώ»

Ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank, Φωκίωνας Καραβίας ανέφερε πως είχαν μια σειρά συσκέψεων απευθείας με τη Φρανκφούρτη και την ΕΚΤ και τους ανακοίνωσαν πως «αν η χώρα βγει εκτός ευρώ ως αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, έπρεπε οι θυγατρικές των τραπεζών να μεταβιβαστούν για 1 ευρώ».

Η σύσκεψη στις Βρυξέλλες: Καμμένος και Παππάς μαθαίνουν για το δημοψήφισμα

Ο συγκυβερνήτης του Αλέξη Τσίπρα Πάνος Καμμένος εξηγεί ότι ο τότε πρωθυπουργός τον πήρε τηλέφωνο στις 06:30-7 το πρωί. «Κατάλαβα από τη φωνή του ότι τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα, τον ρώτησα αν ήθελε να πάω, μου λέει "έλα"». 

Ο Νίκος Παππάς επίσης μιλά στην κάμερα και αφηγείται: «Μας ξυπνάνε το επόμενο πρωί οι άνθρωποι του γραφείο του πρωθυπουργού οι οποίοι συγκάλεσαν σύσκεψη στον 25ο όροφο του ξενοδοχείου. Μας είπε ότι  δεν έχουμε καμία δυνατότητα αυτή τη στιγμή να ελπίζουμε σε κάτι βιώσιμο, πρέπει να ερωτηθεί ο ελληνικός λαός με βάση αυτό που έχουμε στα χέρια μας.