Το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπίστωσε ελλείμματα στον Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. και λανθασμένες πληρωμές

Σύμφωνα με την έκθεση κατασταλτικού ελέγχου του Ειδικού Λογαριασμού Εγγυήσεων Γεωργικών Προϊόντων (Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π.) οικονομικού έτους 2023 (16.10.2022 – 15.10.2023) την οποία συνέταξε το Ελεγκτικό Συνέδριο μετά από έλεγχο που πραγματοποίησε, διαπιστώνεται η ύπαρξη ελλειμμάτων, για την αποκατάσταση των οποίων, θα ξεκινήσει άμεσα η διαδικασία αναζήτησης των σχετικών χρηματικών ποσών από τους δημοσιονομικώς υπευθύνους.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την έκθεση:

«Βασικό συμπέρασμα του ελέγχου του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. για το οικονομικό έτος 2023 είναι ότι υπήρξαν σημαντικές αδυναμίες και ελλείψεις στο σύστημα εσωτερικού ελέγχου και τις διαδικασίες ελέγχων και πληρωμών του πρώην Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., εξαιτίας κυρίως:

α. Αδυναμιών αποτελεσματικής λειτουργίας του πληροφοριακού συστήματος, κατά τη διαδικασία μετάβασης σ΄ ένα νέο ενιαίο πληροφοριακό σύστημα,

β. Αδυναμιών και λαθών κατά τη διαδικασία υπολογισμού δικαιούμενων ποσών ενίσχυσης,

γ. Ελλείψεων επαρκών ασφαλιστικών δικλίδων στο σύστημα ελέγχων για την επαλήθευση των κριτηρίων επιλεξιμότητας των δικαιούχων».

Ακόμα, αναφέρει η έκθεση ότι «διενεργήθηκε λανθασμένη πληρωμή σε δικαιούχους συνολικού ύψους 52 εκ. ευρώ, εκ των οποίων 9 εκ. ευρώ αφορούν στο καθεστώς Πράσινης Ενίσχυσης, λόγω υπολογισμού των δικαιούμενων ποσών ενίσχυσης με βάση τα δικαιώματα των αιτούντων παραγωγών προηγούμενου οικονομικού έτους».

Επίσης, «διαπιστώθηκαν περιπτώσεις παράτυπων - μη νόμιμων πληρωμών βάσει των οποίων θα ακολουθήσει διαδικασία ανάκτησης».

Παράλληλα, το Ελεγκτικό Συνέδριο κατά τον έλεγχο διαπίστωσε παθογένειες του Οργανισμού Πληρωμών, για την αποτροπή των οποίων διατυπώνονται σχετικές συστάσεις.

Ειδικότερα, σε ανακοίνωσή του, το Ελεγκτικό Συνέδριο, αναφέρει:

«Στις 13 Ιουλίου 2026 κοινοποιήθηκε, στον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, τον Υπουργό Δικαιοσύνης και τον Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.), η έκθεση κατασταλτικού ελέγχου της οικονομικής διαχείρισης του Ειδικού Λογαριασμού Εγγυήσεων Γεωργικών Προϊόντων (Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π.) οικονομικού έτους 2023, (περίοδος 16.10.2022 – 15.10.2023) που εκπονήθηκε από την 2η Υπηρεσία Επιτρόπου Αγροτικής Ανάπτυξης του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Ο Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. είναι ειδικός λογαριασμός του Δημοσίου και τηρείται στην Τράπεζα της Ελλάδος με διαχειριστή τον εκάστοτε Οργανισμό Πληρωμών και το έτος 2023 χρηματοδοτήθηκε κυρίως από ενωσιακούς πόρους ύψους περίπου 3,4 δις ευρώ που αφορούσε σε 104 διαφορετικά μέτρα - καθεστώτα και περίπου 652.000 Έλληνες δικαιούχους, στο πλαίσιο εφαρμογής της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (CAP).

Κατά το επίμαχο έτος ελέγχθηκαν α) οι εν γένει οικονομικές καταστάσεις Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π., οικονομικού έτους 2023, στις οποίες αποτυπώνεται η εκτέλεση του αντίστοιχου προϋπολογισμού του, ως προς την νομιμότητα, κανονικότητα και αξιοπιστία τους β) οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν το ίδιο έτος στους δικαιούχους του καθεστώτος Πράσινης Ενίσχυσης και του Προγράμματος Μελιού δειγματοληπτικά με βάση την στατιστική δειγματοληψία γ) το μέτρο «Αποκατάσταση ζημιών σε δάση εξαιτίας δασικών πυρκαγιών, φυσικών καταστροφών και καταστροφικών συμβάντων», ως προς την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής του, δ) οι διαφωνίες μεταξύ του διοικητή του Οργανισμού Πληρωμών και της αρμόδιας Αρχής Πληρωμής αυτού (άρθρο 26 του ν. 4270/2014), ως προς τη νομιμότητά τους και ε) τα συστήματα εσωτερικού ελέγχου, ως προς την αποτελεσματικότητά τους και την αξιοπιστία τους.

Οι διαπιστώσεις του ελέγχου αφορούν σε συστημικές παθογένειες του Οργανισμού Πληρωμών, για την αποτροπή των οποίων διατυπώνονται επιμέρους συστάσεις, καθώς και στην ύπαρξη ελλειμμάτων, για την αποκατάσταση των οποίων, θα εκκινήσει άμεσα η διαδικασία αναζήτησης των σχετικών χρηματικών ποσών από τους δημοσιονομικώς υπευθύνους.

Τέλος, επισημαίνεται ότι αναμένεται η έκθεση των προκαταρκτικών ευρημάτων ελέγχου της οικονομικής διαχείρισης του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. για το οικονομικό έτος 2024 καθώς και, ενόψει των μεταβολών στον Οργανισμό Πληρωμών και της αναμενόμενης ομαλοποίησης του συστήματος πληρωμών, η έγκριση από το αρμόδιο Τμήμα του Δικαστηρίου της διενέργειας δειγματοληπτικού ελέγχου της οικονομικής διαχείρισης του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π., οικονομικού έτους 2025».

Η έκθεση

Η έκθεση κατασταλτικού ελέγχου του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. οικονομικού έτους 2023, έχει ως εξής:

«Η 2η Υπηρεσία Επιτρόπου Τομέα Αγροτικής Ανάπτυξης διενήργησε κατασταλτικό έλεγχο στον Ειδικό Λογαριασμό Εγγυήσεων Γεωργικών Προϊόντων (Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π.) για το οικονομικό έτος 2023 (16.10.2022-15.10.2023), σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 9 του Οργανικού νόμου του Ελεγκτικού Συνεδρίου (ν. 4820/2021), και του άρθρου 127 του νόμου αυτού, όπως το τελευταίο ισχύει μετά από την αντικατάσταση με την παρ. 1 του άρθρου 50 του ν. 5197/25 (ΦΕΚ 76/16.5.2025/Α), που ορίζει ότι ο έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου στον Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. είναι ετήσιος, τακτικός και δειγματοληπτικός. Σκοπός του ελέγχου είναι: i. Η αξιοπιστία των λογαριασμών, ii. η νομιμότητα και κανονικότητα των υποκείμενων πράξεων που θα ελεγχθούν, iii. η αποτελεσματικότητα του συστήματος εσωτερικού ελέγχου που εφαρμόζεται από τον οργανισμό πληρωμών, αρμόδιο για τη διαχείριση των κονδυλίων του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π., ως προς τη δυνατότητα του συστήματος να ελαχιστοποιεί τους δημοσιονομικούς κινδύνους καθώς και iv. η διαπίστωση της τήρησης ή μη από τον οργανισμό πληρωμών, των κανόνων που οφείλει να εφαρμόζει, ως διαχειριστής του Ειδικού Λογαριασμού.

Ο έλεγχος διενεργήθηκε σύμφωνα με σχετικό Υπόμνημα Σχεδιασμού Ελέγχου δειγματοληπτικά στο καθεστώς Πράσινης Ενίσχυσης και στο Πρόγραμμα Μελιού. Στην έκθεση ελέγχου περιλαμβάνονται επίσης συνοπτικά τα ευρήματα ελέγχου του υπομέτρου 8.4 «Αποκατάσταση ζημιών σε δάση εξαιτίας δασικών πυρκαγιών, φυσικών καταστροφών και καταστροφικών συμβάντων» που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (Ε.Γ.Τ.Α.Α.) και περιλαμβάνεται στην οικονομική διαχείριση του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. οικονομικού έτους 2023. Επίσης, διενεργήθηκε κατασταλτικός έλεγχος επί των Διαφωνιών/Αντιρρήσεων που διενεργήθηκαν, κατ’ εφαρμογή της παρ. 1 του άρθρου 26 του ν. 4270/2014 και αφορούν την ελεγχόμενη χρήση καθώς και έλεγχος αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας του συστήματος εσωτερικού ελέγχου του πρώην Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.. Οι διαπιστώσεις και τα ευρήματα που αφορούν το ελεγχόμενο οικονομικό έτος 2023 περιλαμβάνονται στην παρούσα έκθεση ελέγχου. Βασικό συμπέρασμα του ελέγχου του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. για το οικονομικό έτος 2023 είναι ότι υπήρξαν σημαντικές αδυναμίες και ελλείψεις στο σύστημα εσωτερικού ελέγχου και τις διαδικασίες ελέγχων και πληρωμών του πρώην Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., εξαιτίας κυρίως: α. Αδυναμιών αποτελεσματικής λειτουργίας του πληροφοριακού συστήματος, κατά τη διαδικασία μετάβασης σ΄ ένα νέο ενιαίο πληροφοριακό σύστημα, β. Αδυναμιών και λαθών κατά τη διαδικασία υπολογισμού δικαιούμενων ποσών ενίσχυσης, γ. Ελλείψεων επαρκών ασφαλιστικών δικλίδων στο σύστημα ελέγχων για την επαλήθευση των κριτηρίων επιλεξιμότητας των δικαιούχων. Ειδικότερα, αναφορικά με την έγκριση και τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων εκκρεμεί η σύνταξη ισολογισμού οικονομικού έτους 2023 και ο έλεγχος από ορκωτούς ελεγκτές των οικονομικών καταστάσεων ετών 2022 και 2023.

Από τον έλεγχο των πληρωμών του καθεστώτος Πράσινης Ενίσχυσης σε βάρος του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Εγγυήσεων (Ε.Γ.Τ.Ε.) διαπιστώθηκαν αδυναμίες του συστήματος υπολογισμού και πληρωμών των δικαιούχων καθώς μεταξύ άλλων διενεργήθηκε λανθασμένη πληρωμή σε δικαιούχους συνολικού ύψους 52 εκ. ευρώ, εκ των οποίων 9 εκ. ευρώ αφορούν στο καθεστώς Πράσινης Ενίσχυσης, λόγω υπολογισμού των δικαιούμενων ποσών ενίσχυσης με βάση τα δικαιώματα των αιτούντων παραγωγών προηγούμενου οικονομικού έτους.

Επίσης, διαπιστώθηκαν περιπτώσεις παράτυπων - μη νόμιμων πληρωμών βάσει των οποίων θα ακολουθήσει διαδικασία ανάκτησης με την έκδοση Φύλλων Μεταβολών και Ελλείψεων (κλήση των δημοσιονομικά υπεύθυνων φυσικών προσώπων για παροχή διευκρινίσεων-επεξηγήσεων).

Κατά τον έλεγχο του καθεστώτος Τομεακού Μελισσοκομικού Προγράμματος 2023-2027 διαπιστώθηκαν αδυναμίες του συστήματος ελέγχων και πληρωμών όπως η μη έκδοση σχετικής εγκυκλίου οδηγίας για τις πληρωμές των σχετικών ενισχύσεων, η υπέρβαση του αριθμού των - 2 - Έκθεση Ελέγχου Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. 2023 προϋπολογισθεισών κυψελών, η μη υποβολή αποδεικτικού υλικού επαλήθευσης επιτόπιων ελέγχων, η πληρωμή μη επιλέξιμης δαπάνης Φ.Π.Α. ή καθ΄υπέρβαση καθορισθέντων ορίων κ.ά..

Από τον έλεγχο του μέτρου 8.4 “Αποκατάσταση ζημιών σε δάση εξαιτίας δασικών πυρκαγιών, φυσικών καταστροφών και καταστροφικών συμβάντων” προέκυψαν μεταξύ άλλων ευρήματα - διαπιστώσεις όπως η μη διενέργεια ελέγχων εποπτείας, η μη υπογραφή Συμβάσεων Διασφάλισης Επιπέδου Ποιότητας Υπηρεσιών με το σύνολο των Περιφερειών της χώρας, η μη υποβολή ετήσιων απολογιστικών εκθέσεων, αδυναμίες στις διαδικασίες πληρωμών και ανάγκη επικαιροποίησης της εγκυκλίου οδηγίας πληρωμών, χαμηλό ποσοστό απορρόφησης δαπανών έναντι του προϋπολογισμού των ενταγμένων έργων αλλά και η μη ύπαρξη χρονικών καθυστερήσεων στην εξόφληση των αιτημάτων πληρωμής.

Αναφορικά με τη λειτουργία των Πληροφοριακών Συστημάτων και κυρίως του πληροφοριακού συστήματος gov.gr τα κυριότερα ευρήματα αφορούν: α. Αδυναμίες λειτουργίας των πληροφοριακών συστημάτων και κυρίως του πληροφοριακού συστήματος gov.gr κατά το οικονομικό έτος 2023 για την ολοκλήρωση των ελέγχων και των διαδικασιών πληρωμών των μέτρων του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης, “Γεωργία, Περιβάλλον, Κλίμα (άρθρο 28)” (Μ10), “Βιολογικές καλλιέργειες” (Μ11), “Ενισχύσεις σε περιοχές που χαρακτηρίζονται από φυσικά ή άλλα ειδικά μειονεκτήματα” (M13) και “Έκτακτη προσωρινή στήριξη σε γεωργούς και ΜΜΕ που πλήττονται ιδιαίτερα από τις επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία” (Μ22), καθώς και για την καταχώρηση στοιχείων επιτόπιων ελέγχων για το σύνολο των Μέτρων στο πληροφοριακό σύστημα gov.gr. Για την τακτοποίηση των σχετικών ελλείψεων και εκκρεμοτήτων απαιτείται η διενέργεια νεώτερου κεντρικού διασταυρωτικού ελέγχου και επεξεργασίας των πληρωμών των ενισχύσεων, ωστόσο οι μη επιλέξιμες δαπάνες ανέρχονται σε 5,9 εκ. ευρώ σύμφωνα και με σχετική έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (7 εκ. ευρώ συνολικής δημόσιας δαπάνης, ήτοι συμπεριλαμβανομένων και εθνικών πόρων).

Για το ανωτέρω ποσό θα συνταχθεί από την αρμόδια υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου Φύλλο Μεταβολών και Ελλείψεων, σύμφωνα με τις προβλέψεις της διάταξης του άρθρου 124 του ν. 4820/2021 Οργανικού Νόμου του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την αποκατάσταση του σχετικού ελλείμματος, β. μη ύπαρξη διαλειτουργικότητας μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων των μέτρων Ε.Γ.Τ.Ε. και Ε.Γ.Τ.Α.Α., γ. ύπαρξη πολυάριθμων και αυτόνομων πληροφοριακών συστημάτων - υποσυστημάτων (περισσότερα από 130) για την εκτέλεση των ίδιων λειτουργιών - αρμοδιοτήτων του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. αναφορικά με τη διαχείριση του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. σε διαφορετικά οικονομικά έτη, δ. αδυναμία αποτελεσματικής εξαγωγής συγκεντρωτικών και συγκριτικών αναφορών δεδομένων από τα πληροφοριακά συστήματα του Οργανισμού Πληρωμών για πληροφοριακούς ή ελεγκτικούς σκοπούς.

Κύρια ευρήματα του ελέγχου αναφορικά με την διενέργεια επιτόπιων ελέγχων από τον πρώην Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. για την επαλήθευση της επιλεξιμότητας των αιτήσεων ενίσχυσης των δικαιούχων είναι η μη ολοκλήρωση του συνόλου των προγραμματισμένων επιτόπιων ελέγχων από τις Περιφερειακές Διευθύνσεις του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., η μη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων στο σύνολο των καθεστώτων ενίσχυσης, η μη καταχώρηση των αποτελεσμάτων ελέγχων στο σχετικό πληροφοριακό σύστημα, καθώς και η μη σύνταξη τριμηναίων απολογισμών ελεγκτικών δραστηριοτήτων.

Από τον έλεγχο του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. για το οικονομικό έτος 2023 προέκυψαν αδυναμίες και ελλείψεις επαρκών ασφαλιστικών δικλίδων του συστήματος διενέργειας τεχνικών ελέγχων και διασύνδεσης των πληροφοριακών συστημάτων για την επαλήθευση της επιλεξιμότητας των αιτήσεων δικαιούχων και της δυνατότητας αποτροπής μη νόμιμων πληρωμών όπως η μη επικαιροποίηση του ψηφιακού υπόβαθρου του Συστήματος Αναγνώρισης Αγροτεμαχίων, η μη διασύνδεση με τη βάση δεδομένων της “Κτηματολόγιο A.E.” για την επιβεβαίωση των στοιχείων ιδιοκτησίας, η έλλειψη διενέργειας διασταυρωτικών ελέγχων επαλήθευσης ενοικιαζόμενων εκτάσεων με τη βάση δεδομένου του περιουσιολογίου της Α.Α.Δ.Ε., η μη ύπαρξη επικαιροποιημένου πλαισίου βοσκοτόπων, η μη ύπαρξη εγχειριδίου ελέγχου παραπλανητικών-τεχνητών προϋποθέσεων λήψης ενίσχυσης, η ύπαρξη - 3 - Έκθεση Ελέγχου Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. 2023 δεδομένων ελέγχου σε διαφορετικά και μη επαρκώς συνδεδεμένα πληροφοριακά συστήματα, η μη ύπαρξη οργανωμένου συστήματος διαχείρισης καταγγελιών.

Αναφορικά με την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της λειτουργίας της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου του πρώην Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. για το οικονομικό έτος 2023, βασικά ευρήματα του ελέγχου ήταν η μη ύπαρξη καταγεγραμμένων διαδικασιών δημοσιονομικών συνεπειών, κινδύνων, δικλείδων ασφαλείας και δημοσιονομικώς υπευθύνων σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1 και 2 της με αριθ. ΦΓ8/55081/09.11.2020 (ΦΕΚ 4938/τ. Β') απόφασης της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η μη σύσταση Επιτροπής Ελέγχου για την επίλυση των διαφωνιών μεταξύ της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου και του Προέδρου του Οργανισμού Πληρωμών, η μη έγκαιρη ολοκλήρωση από τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου των ετήσιων ελέγχων, η μη διενέργεια ελέγχου των πληροφοριακών συστημάτων αυτού, ο μη επαρκής έλεγχος δικλίδων ασφαλείας καθώς και η μη επαρκής παρακολούθηση υλοποίησης συστάσεων ελέγχων παλαιότερων ετών (follow up).

Με βάση τα ανωτέρω ευρήματα και παρατηρήσεις με σκοπό τη βελτίωση του συστήματος ελέγχων και πληρωμών του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. προτείνεται ανά πεδίο ελέγχου και λειτουργίας, η υλοποίηση δέσμης ενεργειών. Αναφορικά με τις οικονομικές καταστάσεις και τη χρηματοοικονομική λειτουργία συστήνεται μεταξύ άλλων η έγκαιρη σύνταξη και έγκριση των οικονομικών καταστάσεων του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. καθώς και ο έλεγχός τους από ορκωτούς - ελεγκτές λογιστές. Για τη βελτίωση του συστήματος του ελέγχου τήρησης των κριτηρίων επιλεξιμότητας των δικαιούχων και των διαδικασιών πληρωμών τους σε βάρος των Καθεστώτων - Μέτρων συστήνεται, μεταξύ άλλων, η βελτίωση του συστήματος υπολογισμού των ενισχύσεων και πληρωμής τους στους δικαιούχους με βάση το σύστημα δικαιωμάτων Βασικής Ενίσχυσης, η αύξηση των δικλίδων ασφαλείας κατά τη διαδικασία αναγνώρισης εκκαθάρισης και πληρωμής των δαπανών με σκοπό την αποφυγή διενέργειας λανθασμένων συστημικών πληρωμών, η ενίσχυση του συστήματος εποπτείας και ελέγχου σε φορείς στους οποίους έχουν εκχωρηθεί αρμοδιότητες αναγνώρισης και εκκαθάρισης δαπανών.

Αναφορικά με τη λειτουργία του Πληροφοριακού Συστήματος συστήνεται, μεταξύ άλλων, η ενοποίηση και η μείωση του αριθμού των αυτόνομων πληροφοριακών συστημάτων - υποσυστημάτων του Οργανισμού Πληρωμών καθώς και η βελτίωση της δυνατότητας εξαγωγής συγκεντρωτικών και συγκριτικών αναφορών δεδομένων.

Για τη βελτίωση του συστήματος διενέργειας επιτόπιων ελέγχων συστήνεται, μεταξύ άλλων, η ολοκλήρωση κατ΄ έτος του συνόλου των προγραμματισμένων επιτόπιων ελέγχων από τις Περιφερειακές Διευθύνσεις του Οργανισμού Πληρωμών, η διενέργεια επιτόπιων ελέγχων στο σύνολο των καθεστώτων ενίσχυσης κατ΄έτος καθώς και η καταχώρηση των σχετικών αποτελεσμάτων στο πληροφοριακό σύστημα του Οργανισμού Πληρωμών. Με σκοπό τη βελτίωση του συστήματος διενέργειας τεχνικών ελέγχων συστήνεται, μεταξύ άλλων, η επέκταση και η ενίσχυση διενέργειας τεχνικών ελέγχων παρακολούθησης (monitoring), η επικαιροποίηση του ψηφιακού υπόβαθρου του Σ.Α.Α. στο σύνολο της επικράτειας, η επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου για τους βοσκότοπους και η διενέργεια επαρκών συστημικών και επιτόπιων ελέγχων, η διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων του Οργανισμού Πληρωμών με την “Κτηματολόγιο Α.Ε.”, την Α.Α.Δ.Ε. και άλλους σχετικούς φορείς για την άντληση στοιχείων επαλήθευσης των δηλούμενων ιδιοκτησιών, μισθώσεων, κ.ά.. Στο πλαίσιο βελτίωσης της αποτελεσματικότητας της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου συστήνεται, μεταξύ άλλων, η σύνταξη χάρτη καταγεγραμμένων διαδικασιών με δημοσιονομικές συνέπειες, δημοσιονομικούς κινδύνους, δικλίδες ασφαλείας αντιμετώπισης αυτών και δημοσιονομικά υπευθύνους καθώς και η σύσταση και λειτουργία Επιτροπής Ελέγχου του άρθρου 8 του ν. 4795/2021. - 4 - Έκθεση Ελέγχου Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. 2023 ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΥ Με βάση τα ανωτέρω ευρήματα και παρατηρήσεις που προέκυψαν από την διενέργεια του κατασταλτικού ελέγχου του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. οικονομικού έτους 2023 από τη 2η Υπηρεσία Επιτρόπου Τομέα Αγροτικής Ανάπτυξης προτείνεται η υλοποίηση των κάτωθι ενεργειών ανά ελεγκτικό πεδίο για την βελτίωση της λογοδοσίας και της διαφάνειας αυτού.

Ειδικότερα: I. Οικονομικές καταστάσεις – Χρηματοοικονομική λειτουργία. Αναφορικά με τις οικονομικές καταστάσεις και τη χρηματοοικονομική λειτουργία του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. συστήνονται: 1. Η έγκαιρη σύνταξη και έγκριση των οικονομικών καταστάσεων του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. καθώς και ο έλεγχος τους από ορκωτούς - ελεγκτές λογιστές. 2. Η επικαιροποίηση των διαδικασιών και των εγκυκλίων οδηγιών της οικονομικής διαχείρισής του. 3. Η βελτίωση του συστήματος ελέγχου και είσπραξης των αχρεωστήτως καταβληθέντων σε τρίτους ποσών. II. Διαδικασίες ελέγχων και πληρωμών Καθεστώτων - Μέτρων Για τη βελτίωση του ελέγχου τήρησης των κριτηρίων επιλεξιμότητας αιτήσεων των δικαιούχων και των διαδικασιών πληρωμών των ενισχύσεων των Καθεστώτων - Μέτρων συστήνεται: 1. H βελτίωση του συστήματος α) υπολογισμού και πληρωμής των ενισχύσεων στους δικαιούχους με βάση το σύστημα Δικαιωμάτων Βασικής Ενίσχυσης και σύμφωνα με κοινούς κανόνες υπολογισμού των δικαιούμενων ποσών, β) αύξησης των ελέγχων για την αποτροπή παραπλανητικών τεχνητών συνθηκών λήψης ενισχύσεων μέσω μεταβίβασης δικαιωμάτων και ενίσχυσης τα δικαιούμενα ποσά ενισχύσεων στους δικαιούχους με σκοπό την ενίσχυση της λογοδοσίας και της διαφάνειας. 2. Η αύξηση των δικλίδων ελέγχου κατά τη διαδικασία αναγνώρισης εκκαθάρισης και πληρωμής δαπανών με σκοπό την αποφυγή λανθασμένων συστημικών πληρωμών, καθώς και των αντίστοιχων του Πληροφοριακού Συστήματος. 3. Η έγκαιρη έκδοση εγκυκλίων οδηγιών για τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας, ελέγχου και πληρωμής δαπανών Καθεστώτων - Μέτρων ενίσχυσης. 4. Η τήρηση και η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των εκθέσεων επιδόσεων προς την Ε.Ε. και η λήψη διορθωτικών μέτρων σε περιπτώσεις που διαπιστωθούν αποκλίσεις των σχετικών δεικτών. 5. Η βελτίωση του συστήματος διοικητικών ελέγχων με την αναζήτηση επαρκών τεκμηρίων ελέγχου και τήρησης των ορίων δαπανών και των διαδικασιών ελέγχων. 6. Η ενίσχυση του συστήματος εποπτείας και ελέγχου σε φορείς στους οποίους έχουν εκχωρηθεί αρμοδιότητες αναγνώρισης και εκκαθάρισης δαπανών με τη διενέργεια των σχετικών ελέγχων και την αναζήτηση των ετήσιων απολογιστικών τους εκθέσεων. 7. Η έγκαιρη υπογραφή Συμβάσεων Διασφάλισης Επιπέδου Ποιότητας με το σύνολο των Περιφερειών της χώρας. 8. Η καθιέρωση δεικτών ελέγχου των χρονικών αποκλίσεων από τα ορόσημα κατά την εξόφληση των αιτημάτων ενισχύσεων για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας, τον εντοπισμό της αιτίας των καθυστερήσεων και την λήψη των αναγκαίων διορθωτικών μέτρων. - 5 - Έκθεση Ελέγχου Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. 2023 III. Πληροφοριακό Σύστημα Με βάση τα ευρήματα του ελέγχου για τη λειτουργία του πληροφοριακού συστήματος του Οργανισμού Πληρωμών κατά το οικονομικό έτος 2023, με σκοπό τη βελτίωση του συστήματος ελέγχων και πληρωμών συστήνεται: 1. Η υλοποίηση ενεργειών για την επίτευξη της διαλειτουργικότητας μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων των μέτρων των Ε.Γ.Τ.Ε. και Ε.Γ.Τ.Α.Α. με σκοπό τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος εσωτερικών ελέγχων. 2. Η ενοποίηση και ταυτόχρονα μείωση του αριθμού των αυτόνομων πληροφοριακών συστημάτων - υποσυστημάτων για την εκτέλεση των ίδιων λειτουργιών - αρμοδιοτήτων του οργανισμού πληρωμών για τη διαχείριση του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. και την πληρωμή διαφορετικών καθεστώτων ανά οικονομικό έτος. 3. Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας εξαγωγής συγκεντρωτικών και συγκριτικών αναφορών δεδομένων από τα πληροφοριακά συστήματα του Οργανισμού Πληρωμών για διοικητικούς ή ελεγκτικούς σκοπούς. 4. Η διενέργεια των απαραίτητων διασταυρωτικών ελέγχων για την τακτοποίηση των εκκρεμοτήτων συνεπεία πληρωμών που προέκυψαν κατά τη μετάβαση στο ενιαίο πληροφοριακό σύστημα gov.gr και την αναζήτηση τυχόν αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών. IV. Επιτόπιοι έλεγχοι Αναφορικά με τη βελτίωση του συστήματος διενέργειας επιτόπιων ελέγχων για την επιβεβαίωση της τήρησης των κριτηρίων επιλεξιμότητας των αιτήσεων των δικαιούχων συστήνεται: 1. Η ολοκλήρωση κατ΄έτος του συνόλου των προγραμματισμένων επιτόπιων ελέγχων από τις Περιφερειακές Διευθύνσεις του οργανισμού πληρωμών. 2. Η διενέργεια επιτόπιων ελέγχων στο σύνολο των καθεστώτων ενίσχυσης κατ΄ έτος. 3. Η καταχώρηση των αποτελεσμάτων των επιτόπιων ελέγχων στο πληροφοριακό σύστημα του Οργανισμού Πληρωμών με επαρκή τεκμήρια ελέγχου προκειμένου να παρέχεται η δυνατότητα εξαγωγής συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων και αναφορών εντοπισμού κινδύνων. 4. Η ανά τακτά χρονικά διαστήματα σύνταξη απολογισμού των ελεγκτικών δραστηριοτήτων με σκοπό τη πληρέστερη διοικητική πληροφόρηση, αξιολόγηση και λήψη έγκαιρων διορθωτικών μέτρων. V. Σύστημα τεχνικών ελέγχων – Διασύνδεση πληροφορικών συστημάτων Με σκοπό τη βελτίωση του συστήματος διενέργειας τεχνικών ελέγχων και της διασύνδεσης των πληροφοριακών συστημάτων για την επιβεβαίωση της επιλεξιμότητας των αιτήσεων δικαιούχων και την αποτροπή διενέργειας μη νόμιμων πληρωμών με βάση και τα ευρήματα του ελέγχου συστήνεται: 1. Η ενίσχυση του συστήματος ελέγχων εντοπισμού περιπτώσεων δημιουργίας τεχνητών προϋποθέσεων λήψης ενίσχυσης από μη δικαιούχους με τη διενέργεια επαρκών διοικητικών και επιτόπιων ελέγχων. 2. Η επέκταση και ενίσχυση διενέργειας τεχνικών ελέγχων παρακολούθησης (monitoring). 3. Η επικαιροποίηση του ψηφιακού υπόβαθρου του Σ.Α.Α. στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας. 4. Η επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου για τους βοσκοτόπους και η διενέργεια επαρκών συστημικών και επιτόπιων ελέγχων με σκοπό την ενίσχυση του συστήματος ελέγχων επιβεβαίωσης της επιλεξιμότητας εκτάσεων βοσκοτόπων και την αποφυγή πληρωμής μη νόμιμων δαπανών. - 6 - Έκθεση Ελέγχου Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. 2023 - 7 - 5. Η υποχρέωση χρήσης ηλεκτρονικών μισθωτηρίων ανεξαρτήτως ύψους μισθώματος. 6. Η ενίσχυση της διασυνδεσιμότητας και των διασταυρωτικών ελέγχων του Οργανισμού Πληρωμών με τα πληροφοριακά συστήματα άλλων φορέων (Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής Βάσης Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, βάσεις δεδομένων ΕΛΓΟ Δήμητρα, Α.Α.Δ.Ε., “Κτηματολόγιο Α.Ε.”). 7. Η θέσπιση και λειτουργία οργανωμένου συστήματος διαχείρισης καταγγελιών με σκοπό την ενίσχυση της λογοδοσίας, της διερεύνησης μη νόμιμων πληρωμών κα την αποτροπή επανάληψης διενέργειάς τους. VI. Λειτουργία Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου Με σκοπό τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της λειτουργίας της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου του Οργανισμού Πληρωμών με βάση τα ευρήματα του ελέγχου κατά το οικονομικό έτος 2023 συστήνεται: 1. Η σύνταξη χάρτη καταγεγραμμένων διαδικασιών λειτουργίας, ελέγχου και πληρωμών του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. με δημοσιονομικές συνέπειες, δημοσιονομικούς κινδύνους, δικλίδες ασφαλείας αντιμετώπισης αυτών και δημοσιονομικά υπευθύνους. 2. Ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου με τη σύσταση και λειτουργία Επιτροπής Ελέγχου. 3. Η έγκαιρη ολοκλήρωση των προγραμματισμένων ετήσιων ελέγχων από τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου. 4. Η διενέργεια ελέγχου πληροφοριακών συστημάτων για τη διασφάλιση της ορθής αποτελεσματικής και ασφαλούς διαχείρισης και χρήσης αυτών. 5. Ο αποτελεσματικότερος έλεγχος των δικλίδων ασφαλείας για την αποφυγή κινδύνων κατά περίπτωση και η επαρκής παρακολούθηση υλοποίησης των συστάσεων προηγούμενων ελέγχων. 6. Η επαρκής στελέχωση του Οργανισμού Πληρωμών και η επικαιροποίηση του Οργανογράμματος και των αρμοδιοτήτων, και των ακολουθητέων διαδικασιών ελέγχων και πληρωμών του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. ».