Σίσσυ Πιάνα: Γλυπτά, stars & rock 'n' roll

Σε ολόκληρο τον χώρο του γαλλικού Κοινοβουλίου, τα αγάλματα γυναικών πολιτικών είναι λίγα. Μετά τη διανοούμενη και πρωτοπόρο του φεμινισμού Ολέμπ ντε Γκουζ το 2016, ήρθε η σειρά της Σιμόν Βέιλ να κοσμήσει τον κήπο του Παλαί Μπουρμπόν. Χρηματοδοτούμενο από το Ιδρυμα για το Στρασβούργο, το γλυπτό αποτελεί μέρος μιας σειράς προτομών οι οποίες θα τοποθετηθούν σε μέρη που έχουν σημαδέψει τη ζωή της διάσημης πολιτικής ακτιβίστριας. Ενα πρώτο αντίγραφο έχει ήδη εγκαινιαστεί στην έδρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το Στρασβούργο, ενώ αναμένονται και άλλα σε σημεία-ορόσημα όπως το Πάνθεον στο Παρίσι, η Γαλλική Ακαδημία, και η Νίκαια. «Οι καιροί αλλάζουν», δήλωσε η Γιαέλ Μπράουν-Πιβέ, πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης της Γαλλίας. «Φυσικά, δεν ήταν μέλος της Εθνοσυνέλευσης, αλλά η φωνή και το έργο της ηχούν ακόμα με τρόπο που δεν ξεχνιέται». Κάπως έτσι προλόγισε την αποκάλυψη του χάλκινου γλυπτού της Βέιλ που φιλοτέχνησε η Σίσσυ Πιάνα. Διαβάζοντας την είδηση, που έγινε πρωτοσέλιδο στα διεθνή μέσα, παρατήρησα στη λεζάντα το όνομα της καλλιτέχνιδος, αλλά και την καταγωγή της. Ποια είνα η Σίσσυ Πιάνα;

Γεννημένη το 1959 στον Βόλο, όπως και το καλλιτεχνικό alter ego της, ο Τζόρτζιο ντε Κίρικο, η Σίσσυ Πιάνα ανακάλυψε την αγάπη της για το σχέδιο στο στούντιο του Βασίλη Κεραμιδά. Στα 17 της ταξίδεψε στη Μασσαλία για να σπουδάσει Καλές Τέχνες. Σήμερα, πολιτογραφημένη Γαλλίδα πια, περιλαμβάνει στο βιογραφικό της εκθέσεις στη Γαλλία, στην Ελλάδα και τη Γερμανία, αλλά και δεκαετή συνεργασία ως γλύπτρια και ζωγράφος στο στούντιο σκηνογραφίας Petit Chantier, όπου συμμετείχε ενεργά στη δημιουργία σκηνικών για θέατρα, όπερες και χώρους εκδηλώσεων. Εργα της έχουν κοσμήσει σημαντικά πολιτιστικά ιδρύματα όπως η Οπερα της Μασσαλίας, το Εθνικό Θέατρο της Μασσαλίας La Criée, το Εθνικό Θέατρο του Πουατού-Σαρέντ, το Μουσείο Μόδας του Παρισιού και το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αβινιόν, ενώ έχουν προβληθεί σε ταινίες και τηλεοπτικές σειρές. Επιπλέον, κατασκευάζει πρωτότυπα, μανεκέν, μπούστα, κεφάλια, κορμούς και αξεσουάρ για τις μεγαλύτερες μάρκες έτοιμων ενδυμάτων και υψηλής ραπτικής, με αποκλειστικούς πελάτες τους οίκους Christian Dior, Louis Vuitton, Boucheron, Calvin Klein, Benetton και Gap.

Τώρα τα φώτα στρέφονται ξανά πάνω της με το γλυπτό της Σιμόν Βέιλ, μια τιμή που δέχτηκε από τη γαλλική κυβέρνηση και θεωρεί ότι είναι η σημαντικότερη επιβράβευση του έργου της μέχρι στιγμής. «Προφανώς, με τιμά ως καλλιτέχνιδα. Είναι μια επίσημη αναγνώριση για εμένα και τη δουλειά μου να γνωρίζω πως το γλυπτό μου θα παραμείνει μέσα στον χρόνο σε ένα τόσο σπουδαίο και μεγαλειώδες μέρος, ακριβώς μπροστά από το υπέροχο γλυπτό του Μοντεσκιέ. Αλλά είμαι επίσης περήφανη, ως γυναίκα, που συνδέθηκα με ένα τόσο σπουδαίο πρόσωπο της Ιστορίας της Γαλλίας και των δικαιωμάτων των γυναικών, τη Σιμόν Βέιλ», αποκαλύπτει συγκινημένη η Σίσσυ Πιάνα, ενώ μου μιλά στο τηλέφωνο από το σπίτι της στον Βόλο.

Η Σίσσυ Πιάνα δεν εγκαταλείπει ποτέ την Ελλάδα. Εδώ βρίσκονται οι άνθρωποι που αγαπά, η κόρη της, οι παιδικοί της φίλοι. Τι της λείπει περισσότερο από την πατρίδα της, όμως, και τι αγαπά στη Μασσαλία; «Αυτό που μου λείπει από την Ελλάδα είναι εκείνη η ανεμελιά που βρίσκω πάντα όταν έρχομαι εδώ και με ταξιδεύει πίσω στον χρόνο, όταν ανακάλυπτα τη ροκ μουσική με τους φίλους μου στα κλαμπ “Σανιτάριουμ” και “Καφέ Σαντάν” στον Βόλο.

Δεν νιώθω ότι μένω ακριβώς στη Μασσαλία, γιατί ταξιδεύω πολύ. Ομως μπορώ να πω ότι στη Γαλλία γενικά μου αρέσουν η νοοτροπία και η κουλτούρα. Αλλωστε είναι μια χώρα που με αγκάλιασε και στην οποία γαλουχήθηκα ως καλλιτέχνις, εκεί δημιουργήθηκα. Τον ελεύθερο χρόνο μου πηγαίνω σε εκθέσεις, μουσεία, διαβάζω, βλέπω ταινίες, πηγαίνω στην όπερα και κάνω εθελοντισμό».

Μπορεί να μοιάζει με Γαλλίδα στο στυλ, στην ομιλία, ακόμα και στον τρόπο που βάφεται. Η Σίσσυ Πιάνα όμως έχει άρρηκτη σχέση με την ελληνική κουλτούρα. Ο Μίκης Θεοδωράκης αποτέλεσε γι’ αυτήν ένα μεγάλο κεφάλαιο στη ζωή αλλά και στην καλλιτεχνική της πορεία. Ακόμα θυμάται τη συνάντησή τους και τις συμβουλές που της έδινε. «Ο Μίκης είναι σπουδαίος. Ακόμα βλέπω μπροστά μου το βαθύ και διεισδυτικό του βλέμμα, αλλά και μια χιουμοριστική πτυχή του που δεν είναι γνωστή. Χαρακτηριστικά, δεν ξεχνώ όταν γελώντας μου ανέφερε πως θα ήθελε να του φτιάξω ένα άγαλμα που να είναι πάνω σε ένα άλογο, σαν εκείνο του Κολοκοτρώνη», θυμάται.

Αναπόφευκτα μιλήσαμε και για το γλυπτό της Μαρίας Κάλλας στο Ηρώδειο, που ξεσήκωσε έντονες αντιδράσεις σε όλο τον κόσμο. Ο γαλλικός Τύπος το είχε χαρακτηρίσει «κιτς» σε ένα άρθρο γεμάτο ειρωνικές αναφορές, ενώ και η ίδια που έχει φιλοτεχνήσει παλαιότερα την Ελληνίδα ντίβα της όπερας σε ένα έργο το οποίο εξύμνησε μέχρι και ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας, το είχε επίσης σχολιάσει αρνητικά. «Ως καλλιτέχνις, όταν πρωτοείδα το γλυπτό σχεδόν θύμωσα. Είναι προσβλητικό για την Κάλλας, την οποία θαυμάζω και αγαπώ. Ως άνθρωπος λυπάμαι αν η κριτική που έκανα πλήγωσε κάποιους, όμως ο χώρος της γλυπτικής είναι απαιτητικός και η κριτική είναι μέρος της ζωής και της δουλειάς μας».

Η Σίσσυ δημιουργεί μοναδικά κομμάτια για άτομα και προσωπικότητες που πρώτα εκείνη θαυμάζει. Από την υλοποίηση σε πηλό ή πλαστελίνη μέχρι την εκτύπωση σε ρητίνη ή γύψο περνώντας από το καλούπι υλοποιεί κάθε κομμάτι της συλλογής της μόνη της. Αποτυπώνει εκφράσεις, λεπτά χαρακτηριστικά, μειδιάματα από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της τέχνης και του πολιτισμού, όπως ο Μισέλ Τουρνιέ, η Πάτι Σμιθ, ο Κιθ Ρίτσαρντς, ο Ιγκι Ποπ και η Γκρέις Τζόουνς.

Τι θυμάται από τη συνάντησή της με αυτούς τους θρύλους; «Θυμάμαι με συγκίνηση ακόμη τη συνάντησή μου με τον Κιθ Ρίτσαρντς, ο οποίος μου φιλούσε τα χέρια όταν του αποκάλυψα το γλυπτό μου για εκείνον. Το τηλεφώνημα του Μισέλ Τουρνιέ, του παιδικού μου ήρωα, και η ζεστασιά της φωνής του. Ο Τζο Νταλεσάντρο, που με κάλεσε προσωπικά στο σπίτι του στο Λος Αντζελες και πέρασα εκεί ολόκληρο το καλοκαίρι. Με αποκορύφωμα τη συμβουλή και την ευχή της Πάτι Σμιθ να μείνω πάντα δημιουργική και να μη σβήσει η καλλιτεχνική μου φλόγα. Είναι τόσα πολλά και τόσο σημαντικά, όλες αναμνήσεις τόσο ξεχωριστές όσο και οι ίδιοι οι άνθρωποι. Ολοι αυτοί είναι η προίκα μου».

Η μουσική είναι ο μισός της εαυτός, χαρακτηρίζει την καθημερινότητά της και η ίδια θεωρεί ότι είναι η αμεσότερη μορφή τέχνης. Λατρεύει την όπερα, παρακολουθεί με πάθος μουσικά ντοκιμαντέρ και κλείνεται με τις ώρες στο ατελιέ της βάζοντας στη διαπασών το «When the Music’s Over» των Doors, το αγαπημένο της κομμάτι. Τώρα μάλιστα ετοιμάζει και τις προτομές του θρυλικού συγκροτήματος που σημάδεψε τα νιάτα της. Τελικά η ευχή της Πάτι Σμιθ βγήκε αληθινή.