Όταν τα δέντρα... μιλούν: Τι μπορούν να αποκαλύψουν για την υγεία τους στοιχεία όπως η ροή των χυμών τους

Συσκευές με αισθητήρες που συλλέγουν οικο-φυσιολογικές μετρήσεις από τα δέντρα όπως η θερμοκρασία, η υγρασία και η ανάπτυξή τους, έχουν τοποθετηθεί σε τρεις διαφορετικές περιοχές του δάσους του Λιβαδίου στον Δήμο Θέρμης.

Με βάση την παρακολούθηση στοιχείων όπως η ροή των χυμών των δέντρων, οι συσκευές αυτές μπορούν να αποκαλύψουν σημαντικές πληροφορίες για τη γήρανση ή τον εκφυλισμό τους, την προσβολή τους από κάποια αρρώστια ή κάποιο μικρόβιο, καθώς και το αν και κατά πόσο έχουν επηρεαστεί από την κλιματική αλλαγή ή από μια πυρκαγιά.

Σύμφωνα με την Νάγια Τσελεπή, project manager στο έργο Interreg IPA ADRION ARCA - Artificial Intelligence platform to prevent Climate change natural hAzards», που υλοποιεί στην Ελλάδα ο Αναπτυξιακός Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης «Ανατολική Α.Ε», οι αισθητήρες συλλέγουν στοιχεία που δείχνουν πόσο μεγαλώνει η διάμετρος των δέντρων, πόση είναι η ηλικία τους, ποια είναι η κατάσταση των φύλλων, του κορμού και των χυμών τους, με τι ταχύτητα ρέουν οι χυμοί στο εσωτερικό τους και αν, για παράδειγμα, μειώνεται η ικανότητα του δέντρου να εκκρίνει τους χυμούς αυτούς με τον ίδιο ρυθμό όπως και πριν από κάποια χρόνια.

«Όταν ένας άνθρωπος κάνει αιματολογικές εξετάσεις, πρέπει να εξεταστεί ένας συνδυασμός παραγόντων για να προκύψουν συμπεράσματα. Το ίδιο συμβαίνει και στην περίπτωση των μετρήσεων στα δέντρα» τονίζει η ίδια στο ΑΠΕ - ΜΠΕ.

Εκτός από τους συγκεκριμένους αισθητήρες, στις ίδιες περιοχές του δάσους του Λιβαδίου εγκαταστάθηκαν και κάποιες διαφορετικού τύπου συσκευές που ανιχνεύουν σωματίδια διοξειδίου του άνθρακα, μετρούν τη θερμοκρασία ενώ φέρουν και κάμερες που μπορούν να εντοπίσουν μια φωτιά σε απόσταση εκατό μέτρων. Συνολικά στην περιοχή έχουν εγκατασταθεί τριάντα συσκευές (Tree talkers) ενώ στο πλαίσιο του προγράμματος ένα drone παρακολουθεί το δάσος για το ενδεχόμενο εκδήλωσης πυρκαγιάς.

Οι θέσεις εγκατάστασης έχουν επιλεγεί με στρατηγικό τρόπο στο πλαίσιο της συνεργασίας της Ανατολικής Α.Ε. με τον δήμο Θέρμης, την αντιδημαρχία πολιτικής προστασίας και τους εθελοντές της περιοχής αλλά και και φορείς όπως το δασαρχείο, το Τμήμα Δασολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών και μη κυβερνητικές οργανώσεις.

Όπως διευκρινίζει η κ. Τσελεπή, αφορμή για την επιλογή της περιοχής του Λιβαδίου ώστε να υλοποιηθεί το έργο ARCA ήταν η διαπίστωση από τους εμπλεκόμενους φορείς ότι σε έναν θύλακα του δάσους παρατηρήθηκαν ενδείξεις γήρανσης και εκφυλισμού του δάσους και σε έναν άλλον ενδείξεις έντονης βιοποικιλότητας με πάρα πολλά και διαφορετικά είδη χλωρίδας και πανίδας.

Οι μετρήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη προκειμένου τα φαινόμενα αυτά να μελετηθούν εκτενέστερα και να προκύψουν συμπεράσματα για τους λόγους που βρίσκονται πίσω από αυτά αλλά και για τις δράσεις προστασίας που θα αποσαφηνιστούν στη συνέχεια.

«Η περιοχή που επιλέχθηκε στον δήμο Θέρμης έχει υποστεί πυρκαγιές τα προηγούμενα χρόνια. Ο γενικότερος στόχος του προγράμματος, που έχει ορίζοντα υλοποίησης το φθινόπωρο του 2027, είναι η πρόληψη φυσικών καταστροφών, πυρκαγιών, πλημμυρών, ξηρασίας. Τα αποτελέσματα αναμένονται εντός του 2027» λέει η κ. Τσελεπή ενώ το ερχόμενο φθινόπωρο αναμένεται να πραγματοποιηθεί η πρώτη ενημερωτική εκδήλωση για το πρόγραμμα με τη συμμετοχή και των σχολείων του τόπου.

Σε κάθε περίπτωση εκτιμάται ήδη ως ιδιαίτερα θετικό στοιχείο η συνεργασία μεταξύ όλων των φορέων διαφορετικής προέλευσης, από τους πιο τοπικούς μέχρι τους περιφερειακούς, ώστε στη συνέχεια να ληφθούν αποφάσεις για τυχόν περιπολίες ή εναλλαγές των θέσεων που παρακολουθούν οι κάμερες.

Επικεφαλής εταίρος του έργου είναι φορέας από την Ιταλία ενώ σε αυτό μετέχουν ακόμη φορείς από την Ιταλία, την Ελλάδα, την Κροατία, το Μαυροβούνιο, την Αλβανία και τη Σερβία.