Έκθεση ζωγραφικής στο Αμβούργο: Ο χορός ως πολιτισμική πράξη και μεταφορά μνήμης

Στην ατομική της έκθεση Straight Legs and Black Socks (Ladøns, Αμβούργο, 21–31 Αυγούστου 2025), η Βάσω Τζούτη δεν περιορίζεται στη δημιουργία ενός εικαστικού περιβάλλοντος με αναφορές στην Ήπειρο· ενεργοποιεί τον εκθεσιακό χώρο μέσα από μια συμμετοχική πράξη: τον χορό.

Κατά τη διάρκεια δύο περφόρμανς, σε συνεργασία με την Αμερικανίδα καλλιτέχνιδα Sara Ezzell, η Τζούτη τραγουδά το ηπειρώτικο τραγούδι «Χαλασιά μου» και καλεί τους παρευρισκόμενους να ενταχθούν σε κύκλο χορού, αναπαράγοντας τον αργό, συλλογικό βηματισμό του πανηγυριού στην Καστάνιανη Ιωαννίνων.

Η πράξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα γερμανικό εκθεσιακό πλαίσιο. Η συμμετοχή δεκάδων θεατών, πολλοί εκ των οποίων χόρεψαν για πρώτη φορά σε ομάδα, μετασχηματίζει την εικαστική εμπειρία σε τελετουργικό βίωμα. Ενώ η δυτικοευρωπαϊκή καλλιτεχνική παράδοση τείνει να τοποθετεί τον θεατή απέναντι από το έργο, εδώ το έργο απαιτεί την ενσώματη συμμετοχή του. Ο θεατής γίνεται χορευτής· το σώμα μετατρέπεται σε συλλογικό όργανο μνήμης.

Η επιτέλεση του ηπειρώτικου χορού δεν λειτουργεί μόνο ως αναπαράσταση ενός τοπικού εθίμου, αλλά ως συμβολική πράξη που γεφυρώνει πολιτισμούς. Εισάγει το γερμανικό κοινό σε μια ενσώματη παράδοση που παραμένει ενεργή στην Ήπειρο, αλλά είναι ελάχιστα γνωστή στην υπόλοιπη Ευρώπη. Ο χορός, ως τελετουργία πένθους και συγγένειας, υπενθυμίζει ότι ο δυτικός πολιτισμός δεν γεννήθηκε από αφηρημένες ιδέες, αλλά από σωματικές πρακτικές: τον χορό, το μοιρολόι, τις διονυσιακές τελετές.

Μέσα από την εμπλοκή του κοινού, η Τζούτη επαναφέρει στην επιφάνεια αυτή τη λανθάνουσα γενεαλογία. Το «Χαλασιά μου» γίνεται όχι μόνο τραγούδι μνήμης, αλλά και δίαυλος διαπολιτισμικής επικοινωνίας. Ο αργός, επαναληπτικός βηματισμός του χορού, που στο χωριό της καλλιτέχνιδας διαρκεί ώρες, αποκτά στο Αμβούργο τον χαρακτήρα μιας συμβολικής πολιτικής χειρονομίας: μιας άρνησης του ατομικισμού και μιας επιστροφής στο κοινό.

Η σπουδαιότητα της πράξης αυτής έγκειται ακριβώς στην ανατροπή του ρόλου του θεατή: από παρατηρητής γίνεται φορέας μνήμης. Η τέχνη εδώ δεν παρουσιάζει απλώς την ελληνική παράδοση, αλλά την ενεργοποιεί στο παρόν, επιτρέποντας σε ένα διεθνές κοινό να βιώσει –και όχι απλώς να παρακολουθήσει– τις ρίζες ενός πολιτισμού. Με αυτό τον τρόπο, η Straight Legs and Black Socks δεν αποτελεί μόνο έκθεση, αλλά πράξη πολιτισμικής μετάδοσης και ταυτόχρονα επανεγγραφής της μνήμης στον παγκόσμιο καλλιτεχνικό διάλογο.