Ο Αλέξης Φυλακτόπουλος στον Δανίκα: Δεν ισχύει πλέον ότι το Κολλέγιο παίρνει τα παιδιά που έχουν μεγαλύτερο «μέσον»

Χωρίς περιστροφές. Σημείο πρώτο: ο Αλέξης Φυλακτόπουλος είναι πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Κολλεγίου. Δηλαδή δεν είναι ο πρόεδρος του σχολείου, αλλά του Δ.Σ. Μάλιστα, όπως μου είπε, «δεν έχω γραφείο». Και ούτε «σιτίζεται» από αυτό. Ο έρωτάς του είναι.

Σημείο δεύτερο: Η σημαντική του προσφορά είναι το πρόγραμμα «College Year in Athens». Ελάχιστα γνωστό. Οπου ετησίως σχεδόν 500 φοιτητές πασίγνωστων αμερικανικών πανεπιστημίων, όπως Χάρβαρντ, Γέιλ, Πρίνστον, έρχονται για σπουδές μερικών μηνών στην Αθήνα.

«Τα μαθήματα που θα έπαιρναν στα πανεπιστήμιά τους στην Αμερική, τα παίρνουν εδώ, σε δικές μας εγκαταστάσεις στο Καλλιμάρμαρο, με δικούς μας καθηγητές. Και έρχονται και άλλοι τόσοι με τους καθηγητές τους από αμερικανικά πανεπιστήμια και τους κάνουμε εμείς το πρόγραμμα που θέλουν. Δηλαδή αν θέλουν να πάρουν μάθημα Βυζαντινής Τέχνης, έρχονται και τους ετοιμάζουμε τις απαραίτητες επισκέψεις σε βυζαντινούς ναούς, τους δίνουμε στέγαση, σίτιση, ό,τι χρειάζονται».

Αφορμή αυτής της κουβέντας δύο γεγονότα. Πρώτο γεγονός, ένας αιώνας από την ημέρα που το Κολλέγιο δημιουργήθηκε σε ένα μικρό σχολείο στα Πατήσια. Με οκτώ μαθητές. Και δεύτερο γεγονός, η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη και οι απόψεις του για το παρόν και το μέλλον του Κολλεγίου.

Τώρα, όσον αφορά τη σχέση του Κολλεγίου με παιδιά εύπορων, πλούσιων αλλά και φτωχών οικογενειών, ο κ. Φυλακτόπουλος απαντάει κατηγορηματικά: «Το “ξέρεις ποιος είμαι εγώ” δεν περνάει στο Κολλέγιο». Αλλά και «δεν μπορείτε να κάνετε δωρεά για να μπει το παιδί σας». Οπως και ότι «γίνεται μεγάλος αγώνας να προσελκύσουμε άξια παιδιά ανεξάρτητα από την προέλευσή τους».

Με λίγα λόγια, «δεν μας ενδιαφέρουν ούτε οι πλουτοκράτες ούτε οι εύποροι κατ’ ανάγκη». Μάλιστα, λέει ότι «έχουμε και πρόγραμμα προσφύγων».

Και το καλύτερο; «Ο ανταγωνισμός μας είναι από τα πρότυπα δημόσια σχολεία»! Κοίτα να δεις πόσο η δημόσια Παιδεία έχει προχωρήσει. Εμείς ανακυκλώνουμε τη μιζέρια μας. Τα φωτεινά παιδιά απολαμβάνουν υψηλό επίπεδο γνώσεων σε δημόσια πρότυπα σχολεία.

Το μικρόφωνο στον κ. Φυλακτόπουλο.

Σκηνή 1η: «Με τον Λαμπρία στην Ουάσινγκτον, με το ΠΑΣΟΚ στο Μεξικό»

ΑΛΕΞΗΣ ΦΥΛΑΚΤΟΠΟΥΛΟΣ: Σπούδασα στη Νομική Αθήνας. Μετά έκανα Διεθνείς Σχέσεις στο Πρίνστον στην Αμερική και μετά στο Κέιμπριτζ στην Αγγλία σπούδασα Διεθνές Δίκαιο της Θαλάσσης. Μου άρεσε πάρα πολύ. Στο Κέιμπριτζ ο καθηγητής με ρώτησε τι θα γράψω στη διατριβή μου. Του λέω «δεν ξέρω». Αυτός, παμπόνηρος Βρετανός, από τους τύπους που είναι χωμένοι σε όλες τις επιτροπές, είχε μυριστεί ότι θα υπάρχει θέμα με την Τουρκία και μου λέει: «Εσείς δεν έχετε κάτι νησιά εκεί; Δεν σπουδάζεις το πώς επηρεάζουν τα νησιά την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας;». Και σπούδασα Διεθνές Δίκαιο της Θαλάσσης στο Κέιμπριτζ. Και έρχομαι εδώ το καλοκαίρι του ’74, με την πτώση της χούντας, αναζητώντας τι θα κάνω. Και με βλέπει κάποια γνωστή, όπως συνήθως συμβαίνει στην Αθήνα, μου λέει «τι κάνεις;», της λέω «ψάχνομαι». Και με πηγαίνει στον συχωρεμένο τον Νίκο Λιναρδάτο, που ήταν τότε ο γενικός γραμματέας της Γενικής Γραμματείας Τύπου, και αυτός με πήγε στον Λαμπρία και μου λένε: «Ελα, σε θέλουμε να εργαστείς, να κάνεις ενημέρωση των δημοσιογράφων». Καλοκαίρι του ’74, είχαν πλακώσει εκατοντάδες δημοσιογράφοι την Αθήνα. Αρχισα να κάνω ενημέρωση των δημοσιογράφων σε ελληνοτουρκικά θέματα - κυρίως για το Κυπριακό στην αρχή, είχε ξεσπάσει και το θέμα της υφαλοκρηπίδας.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΑΝΙΚΑΣ: Πόσο έμεινες εκεί;

ΑΛ.Φ.: Ενάμιση-δύο χρόνια και μετά μου λέει ο Λαμπρίας «πήγαινε στην Αμερική, υπάρχει μία θέση στην ελληνική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον που χηρεύει και θέλουν άνθρωπο». Kαι πήγα εκεί και δούλεψα στο γραφείο Τύπου σε μια εποχή που προσπαθούσαμε να κρατήσουμε το εμπάργκο όπλων στους Τούρκους μετά το Κυπριακό. Ηταν και οι πρώτες εκθέσεις αρχαιοτήτων που κάναμε τότε με τα αρχαία της Βεργίνας. Ημουν πολύ ανακατεμένος σε αυτήν την υπόθεση. Και τότε είχα και δύο πολύ καλούς πρέσβεις, τον Αλεξανδράκη και μετά τον Τζούνη, που ήταν ένας πολύ μεγάλος δάσκαλος. Εκεί έμεινα πέντε χρόνια. Και μετά ήρθε το ΠΑΣΟΚ και βρέθηκα στην πρεσβεία στο Μεξικό και έμεινα εκεί τρία χρόνια. Μετά κουράστηκα και αποφάσισα να παραιτηθώ και να κάνω κάτι άλλο στη ζωή μου.

Δ.Δ.: Και μετά στο Κολλέγιο;

ΑΛ.Φ.: Θα σου πω. Τότε είναι που ανέλαβα το πρόγραμμα της μάνας μου, το οποίο τώρα ανήκει στην κατηγορία των Κέντρων Διά Βίου Μάθησης, ενώ δεν είναι τέτοιο. Η ελληνική πολιτεία πρέπει να καταλάβει και να δίνει στα προγράμματα αυτά δική τους κατηγορία. Τώρα δεν ξέρουν πού να μας εντάξουν και μας έχουν πει Κέντρο Διά Βίου Μάθησης. Κακώς, πολύ κακώς!

Δ.Δ.: Στην πενταετία του Τσίπρα υπήρξαν προβλήματα στο Κολλέγιο;

ΑΛ.Φ.: Οχι. Δεν υπήρχε ποτέ κανένα πρόβλημα. Να σου πω κάτι πολύ ενδιαφέρον. Από το 1962 μέχρι τώρα το ελληνικό κράτος έδινε στο πρόγραμμά μου -δεν μιλάμε για το Κολλέγιο Αθηνών τώρα- άδειες διδασκαλίας στους αρχαιολογικούς χώρους. Εδώ και ενάμιση-δύο χρόνια δεν δίνονται αυτές οι άδειες πλέον.

Δ.Δ.: Από τη Μενδώνη;

ΑΛ.Φ.: Δεν είναι η Μενδώνη πλέον, είναι αλλού το πρόβλημα. Πάντως δεν δίνονται και προσπαθούμε να πείσουμε το ελληνικό κράτος ότι, όταν κάνει διεθνοποίηση των πανεπιστημίων και θέλει να κάνει την Ελλάδα παγκόσμιο φοιτητικό προορισμό, πρέπει να μπορεί να δίνει σε προγράμματα όπως αυτά τη δυνατότητα να πηγαίνουν στους αρχαιολογικούς χώρους και να κάνουν διδασκαλία οι καθηγητές στους φοιτητές.

Σκηνή 2η: Τα παιδιά των αποφοίτων

Δ.Δ.: Ο πατέρας σου Γιώργος επί 30 χρόνια στο Κολλέγιο.

ΑΛ.Φ.: Πιο πολύ, από το 1932 μέχρι το ’71, περίπου 40 χρόνια. Και δεν ήταν πρόεδρος, ήταν διευθυντής του Οικοτροφείου, καθηγητής Ψυχολογίας και πρόεδρος του Παιδαγωγικού Συμβουλίου του Κολλεγίου.

Δ.Δ.: Υπήρχε Οικοτροφείο;

ΑΛ.Φ.: Βεβαίως. Δυστυχώς, δεν υπάρχει πια, ήταν από τα πράγματα τα οποία άλλαξαν μέσα στα 100 χρόνια μας.

Δ.Δ.: Φέτος είναι τα 100 χρόνια;

ΑΛ.Φ.: Ναι, και είμαστε πολύ υπερήφανοι για τα 100 χρόνια μας.

Δ.Δ.: Ναι, αλλά ο Μητσοτάκης έκανε μια παρέμβαση και μίλησε για ταξικές διακρίσεις και ότι πρέπει να ανοίξετε και το επίπεδο δεν είναι τόσο ικανοποιητικό στο Κολλέγιο.

ΑΛ.Φ.: Δεν είπε ότι δεν είναι ικανοποιητικό. Είπε ότι υπάρχουν περιθώρια βελτιώσεων - υπάρχει κανένας οργανισμός που δεν έχει περιθώρια βελτιώσεων; Είπε δυο-τρία πράγματα τα οποία, κατά τη γνώμη του, πρέπει να βελτιωθούν, και έχει δίκιο.

Δ.Δ.: Ενα παιδί που προέρχεται από κάποιον απόφοιτο του Κολλεγίου μπαίνει σε αυτό, μαθαίνω.

ΑΛ.Φ.: Οχι κατ’ ανάγκην. Οι απόφοιτοι του Κολλεγίου έχουν μια ειδική κλήρωση - όταν πρόκειται περί κληρώσεως, και όχι εξετάσεων. Τα παιδιά στο Κολλέγιο μπαίνουν από το νηπιαγωγείο, ως προνήπια. Δεν μπορούν να γίνουν εξετάσεις, δεν είναι δυνατόν να εξετάσεις ένα παιδάκι 3, 4 ετών. Οπότε κατ’ ανάγκη κάνεις κληρώσεις. Υπάρχει μία κλήρωση για τον γενικό πληθυσμό και υπάρχει και μία για τα παιδιά των αποφοίτων, στην οποία έχει μία μικρή πιθανότητα παραπάνω να μπει το παιδί με αυτό τον τρόπο. Από εκεί και ύστερα, το Κολλέγιο κάνει μεγάλη προσπάθεια να εισάγει παιδιά στις άλλες τάξεις, όπου επιτρέπεται να κάνει εξετάσεις. Στην Δ’ Δημοτικού, στην Α’ Γυμνασίου, στην Α’ Λυκείου και στο 1ο έτος του Ι.B. κάνει εξετάσεις. Και εκεί δεν υπάρχει καμία περίπτωση να μπει κάποιο παιδί το οποίο δεν πέρασε τις εξετάσεις αυτές. Το Κολλέγιο είναι ένα πάρα πολύ πετυχημένο σχολείο. Εκατό χρόνια κάνει μια καταπληκτική δουλειά. Είναι πάντα μπροστά στις παιδαγωγικές εξελίξεις. Πάντα δείχνει τον δρόμο στο κράτος, πώς να προχωρήσει. Και φυσικό είναι να έχει και ανθρώπους οι οποίοι λένε πράγματα εναντίον του μερικές φορές. Πάντως η γενική εντύπωση για το Κολλέγιο είναι ότι πρόκειται για ένα σχολείο το οποίο μόνο καλό έχει κάνει στην Ελλάδα.

Δ.Δ.: Είναι εμβληματικό.

ΑΛ.Φ.: Το «εμβληματικό» δεν περιγράφει αυτό που είναι. Εμβληματικό είναι, ας πούμε, το βασικό του κτίριο, το Μπενάκειο. Το οποίο είναι αποτέλεσμα γενναιοδωρίας του Μπενάκη και του Δέλτα, του γαμπρού του. Ηταν οι πρωτεργάτες - μαζί με Αμερικανούς φιλέλληνες. Το Κολλέγιο είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός, ο οποίος έχει ως πηγή εσόδων, εκτός από τα δίδακτρα βεβαίως, τις δωρεές των φίλων του και των δωρητών του. Και έτσι μπόρεσε μέσα στα χρόνια να κάνει κτίρια και εγκαταστάσεις.

Δ.Δ.: Μιλάμε για μεγάλες δωρεές;

ΑΛ.Φ.: Πολύ μεγάλες. Κτίρια ολόκληρα έχουν γίνει από δωρητές. Κτίρια τα οποία έγιναν και πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, τις δεκαετίες του ’50, ’60, ’70, ’80... Εγιναν δωρεές και από την αμερικανική κυβέρνηση και τον αμερικανικό λαό και από δωρητές Ελληνες και Ελληνοαμερικανούς. Ας πούμε, το Οικοτροφείο, που διηύθυνε ο πατέρας μου, χτίστηκε τη δεκαετία του ’60 με δωρεά ενός Ελληνοαμερικανού, τότε προέδρου των επιτρόπων του Κολλεγίου στην Αμερική, ο οποίος είχε κάνει χρήματα και ήθελε να κάνει κάτι καλό στην Ελλάδα.

Σκηνή 3η: Οι Μικρασιάτες ιδρυτές

Δ.Δ.: Πώς έγινε το Κολλέγιο πριν από 100 χρόνια; Πώς ξεκίνησε;

ΑΛ.Φ.: Υπήρχε η περίφημη Ροβέρτειος Σχολή στην Πόλη, με φοιτητές Ελληνες, Τούρκους, Αρμένιους, Βούλγαρους, Εβραίους και άλλους. Οταν έγινε η Μικρασιατική Καταστροφή και οι περισσότεροι ξεριζώθηκαν και ήρθαν στην Ελλάδα, είχαν την ανάμνηση αυτού του ωραίου, καλού σχολείου. Αυτοί οι Μικρασιάτες είχαν την έμπνευση. Παράλληλα, υπήρξε μια ομάδα Ελλήνων και μια ομάδα φιλελλήνων Αμερικανών. Οπως ο Καπς, ο Χάουλαντ και άλλοι. Οι περισσότεροι ήταν συνδεδεμένοι με τις προσπάθειες της απορρόφησης των προσφύγων, της βελτίωσης των προσφυγικών καταυλισμών. Αλλοι ήταν συνδεδεμένοι με την Αμερικανική Αρχαιολογική Σχολή. Υπήρχε ένας πυρήνας φιλελλήνων Αμερικανών, όπως και ο πυρήνας των Ελλήνων, κυρίως η οικογένεια Μπενάκη. Της οποίας βεβαίως η συνέχεια ήταν η οικογένεια Δέλτα, με την Πηνελόπη Δέλτα. Και δημιουργείται το Κολλέγιο το 1925 σε ένα μικρό σχολειάκι κάπου στα Πατήσια με οκτώ μαθητές στην αρχή. Στη συνέχεια έγιναν 15, μετά 35 και σιγά-σιγά, το 1929 πλέον, με χρήματα του Μπενάκη και του Δέλτα αγοράστηκαν 150 στρέμματα στο Ψυχικό και το σχολείο εγκαταστάθηκε εκεί. Εν τω μεταξύ είχε ιδρυθεί το Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ιδρυμα.

Δ.Δ.: Αυτό τι σχέση έχει με το Κολλέγιο;

ΑΛ.Φ.: Είναι το ίδιο πράγμα. Με το Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ιδρυμα λειτουργούν το Κολλέγιο Αθηνών και το Κολλέγιο Ψυχικού. Ενα παράλληλο σχολείο, ακριβώς όπως και το Κολλέγιο Αθηνών. Απλώς το Κολλέγιο Ψυχικού είναι απόλυτα ιδιωτικό, ενώ το Κολλέγιο Αθηνών είναι ιδιωτικό μεν, αλλά ισότιμο με τα δημόσια σχολεία.

Δ.Δ.: Ποια η διαφορά τους πέρα από αυτό;

ΑΛ.Φ.: Καμία διαφορά. Οι καθηγητές είναι οι ίδιοι, πολλές φορές μετατίθενται από το ένα στο άλλο. Είναι ακριβώς τα ίδια σχολεία. Και τα δύο είναι στο Ψυχικό. Τα δημοτικά τους όμως είναι στην Κάντζα. Εγιναν με δωρεές, που λέγαμε προηγουμένως. Ο Μποδοσάκης έδωσε ένα ολόκληρο σχολείο, το ίδιο και ο Λάτσης. Το Μποδοσάκειο Δημοτικό μας ανήκει στο Κολλέγιο Αθηνών. Το Λάτσειο ανήκει στο Κολλέγιο Ψυχικού. Τα παιδιά που τελειώνουν τα δύο αυτά σχολεία πηγαίνουν στο γυμνάσιο που βρίσκεται στο campus του Ψυχικού. Εκεί συγκλίνουν και τα παιδιά που πάνε στο I.B.

Δ.Δ.: Σε πολλούς υπάρχει η εξής εντύπωση - μπορεί να σε ενοχλήσει λίγο. Σου λέει, Κολλέγιο Αθηνών, Αμερικανοί, άρα περνάει πολιτική της Αμερικής, άρα εκεί πέρα μέσα είναι και πράκτορες ενδεχομένως, διάφορα τέτοια περίεργα...

ΑΛ.Φ.: Μόνο ως καλαμπούρι το δέχομαι αυτό. Εχω ακούσει πολλά για το Κολλέγιο, αλλά ότι είναι άντρο πρακτόρων δεν το έχω ακούσει ποτέ στη ζωή μου!

Δ.Δ.: Πες μου μερικά γνωστά ονόματα που έχουν αποφοιτήσει από το Κολλέγιο.

ΑΛ.Φ.: Από καλλιτέχνες, μια και είσαι του χώρου, να σου πω τον Δημήτρη Παπαϊωάννου. Και παλαιότερα ο Μίνως Αργυράκης, ο Αλέξης Σολομός. Ο Κάρολος Κουν ήταν καθηγητής, όπως και ο Μαλάμος, ο Πλακωτάρης, ο Κόντογλου...

Δ.Δ.: Από τους πολιτικούς ο Κυριάκος.

ΑΛ.Φ.: Καλά, μην αρχίσουμε και απαριθμούμε ονόματα. Η πληθώρα είναι τόσο μεγάλη. Και στις επιστήμες να σου πω τον Μιχάλη Δερτούζο, που ήταν ο διευθυντής του MIT Computer Lab, από τους πρωτεργάτες της ηλεκτρονικής και της πληροφορικής. Αυτός μας έφερε τον πρώτο ηλεκτρονικό υπολογιστή. Υπάρχουν πολιτικοί, άνθρωποι της επιστήμης, των επιχειρήσεων...

Σκηνή 4η: Υποτροφίες για φτωχά παιδιά

Δ.Δ.: Ο Βαρουφάκης είναι απόφοιτος του Κολλεγίου;

ΑΛ.Φ.: Οχι, δεν είναι.

Δ.Δ.: Καλά, και να ήταν κακό δεν είναι.

ΑΛ.Φ.: Πρέπει να σου πω ότι το σχολείο αυτό έχει μέσα στο DNA του το στοιχείο της προσφοράς. Ας πούμε, όταν εγώ ήμουν μαθητής εκεί, είχαμε τα λεγόμενα «λιτά γεύματα». Εγώ ξεκίνησα από το δημοτικό, μπήκα με εξετάσεις ως οικότροφος. Εκανα δέκα χρόνια οικότροφος και κάθε τόσο τρώγαμε τα λεγόμενα «λιτά γεύματα» και το σχολείο μάζευε μερικά χρήματα κατ’ αυτόν τον τρόπο. Και συμπλήρωνε με ποσά που μάζευαν οι μαθητές οι ίδιοι από εράνους που έκαναν μέσα στο σχολείο. Και μεταξύ των ετών 1950-1960 έχτισαν 29 σχολεία -μονοτάξια βέβαια- στην ελληνική ύπαιθρο. Η Ελλάδα μετά την ανασυγκρότηση ήταν ακόμα σε κατάσταση τραγική και χρειαζόταν σχολεία. Το πρώτο τέτοιο σχολείο σε ένα μέρος που λέγεται Καμπιά Φθιώτιδας ακόμα υπάρχει. Το σχολείο είναι παρόν σε κάθε κρίση που υπάρχει στην ελληνική κοινωνία, είτε είναι πλημμύρες είτε είναι σεισμοί. Μαζεύει φάρμακα, κουβέρτες, αντικείμενα τα οποία είναι χρήσιμα σε ανθρώπους που βρίσκονται στον δρόμο. Και πέρα από αυτά, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ένας μεγάλος αριθμός παιδιών ήταν με υποτροφίες στο Κολλέγιο.

Δ.Δ.: Α, πες μου για τις υποτροφίες.

ΑΛ.Φ.: Οποιο παιδί έχει οικονομική ανάγκη, κάνει αίτηση στο πρόγραμμα υποτροφιών του Κολλεγίου και το πρόγραμμα, βάσει των αναγκών του παιδιού, συμπληρώνει το ποσό που χρειάζεται για να φοιτήσει αυτό στο Κολλέγιο.

Δ.Δ.: Ας πούμε ότι είμαι ένα παιδί 10-11 ετών και θέλει ο πατέρας μου να με πάει στο Κολλέγιο. Δεν έχουμε λεφτά. Τι κάνω;

ΑΛ.Φ.: Καταρχάς, δίνεις εξετάσεις. Αν περάσεις, τότε κάνεις μια αίτηση στο πρόγραμμα υποτροφιών. Και αυτό θα εξετάσει την οικονομική κατάσταση του πατέρα σου.

Δ.Δ.: Ο πατέρας μου βγάζει 800 ευρώ τον μήνα.

ΑΛ.Φ.: Σε αυτή την περίπτωση θα πάρεις υποτροφία και κατά πάσα πιθανότητα θα πάρεις ολική υποτροφία.

Δ.Δ.: Η υποτροφία αυτή ανανεώνεται κάθε χρόνο;

ΑΛ.Φ.: Βεβαίως, μέχρι το τέλος των σπουδών.

Δ.Δ.: Πόσες υποτροφίες δίνονται τον χρόνο;

ΑΛ.Φ.: Δεν ξέρω ακριβώς, περίπου 3,5 εκατ. ευρώ πάνε σε υποτροφίες κάθε χρόνο και κάπου 500 παιδιά παίρνουν υποτροφίες.

Δ.Δ.: Μεγάλος αριθμός. Επομένως, για ένα παιδί που στρώνει τον κώλο του, όπως έλεγε η νόνα μου, και διαβάζει, οι γονείς του μπορούν να ονειρευτούν ότι μπορεί να πάει στο Κολλέγιο. Δεν είναι κάτι απρόσιτο γι’ αυτούς. Αυτό εννοούσε και ο Κυριάκος όταν μιλούσε για άνοιγμα του Κολλεγίου, να γίνει λιγότερο ταξικό, να μην κάνει διακρίσεις. Η διάκριση δεν πρέπει να είναι υπέρ της μάθησης και όχι υπέρ του χρήματος;

ΑΛ.Φ.: Απολύτως. Και αυτό είναι.

Σκηνή 5η: «Εδώ δεν περνάει το “ξέρεις ποιος είμαι εγώ”»

Δ.Δ.: Δηλαδή τα παιδιά των προνομιούχων, των ολιγαρχών, δεν έχουν καλύτερη μεταχείριση; Δεν μπαίνουν πιο γρήγορα; Αν εγώ είμαι ολιγάρχης, έχω δισεκατομμύρια και πάω στο Κολλέγιο και πω «τι ανάγκη έχετε; Tην καλύπτω εγώ».

ΑΛ.Φ.: Η απάντηση είναι πολύ γρήγορη και εύκολη. Αν έρθεις και πεις αυτές τις κουβέντες, αποκλείεται να σε πάρουν. Δεν υπάρχει περίπτωση να σε πάρουν, δεν σε θέλουν. Το «ξέρεις ποιος είμαι εγώ» δεν περνάει στο Κολλέγιο.

Δ.Δ.: Δηλαδή δεν εξαγοράζεται το Κολλέγιο. Αν έρθω στο γραφείο σου...

ΑΛ.Φ.: Καταρχάς, εγώ δεν έχω γραφείο, δεν διευθύνω το Κολλέγιο. Είμαι πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου. Υπάρχει και αμερικανικό συμβούλιο στη Νέα Υόρκη, το οποίο αποτελείται από αποφοίτους του σχολείου οι οποίοι μένουν στις ΗΠΑ και βοηθούν οικονομικά το σχολείο και το συνδέουν με τις αμερικανικές καλές παιδαγωγικές πρακτικές, αυτός είναι ο ρόλος τους.

Δ.Δ.: Στη θητεία σου δεν σε πλησίασαν άνθρωποι για να σου ζητήσουν κάτι τέτοιο;

ΑΛ.Φ.: Εχουν έρθει άνθρωποι οι οποίοι λένε «τι δωρεά μπορούμε να κάνουμε;». Και η απάντηση είναι «δεν μπορείτε να κάνετε δωρεά για να μπει το παιδί σας».

Δ.Δ.: Αν κάποιος από μια οικογένεια που έχει κάνει πολλές δωρεές έρχεται και σου λέει “Αλέξη μου, θέλω το εγγόνι μου να μπει στο Κολλέγιο”, εσύ θα του πεις όχι; Να δώσει εξετάσεις;

ΑΛ.Φ.: Αν είναι θέμα εξετάσεων, βεβαίως θα δώσει εξετάσεις. Αυτό θα μπορούσε να το πει εκεί που δεν υπάρχουν εξετάσεις, στο νήπιο. Εκεί μπορεί, αν είσαι ένας τεράστιος δωρητής, που έχεις κάνει μια δωρεά σε ανύποπτο χρόνο, πριν από δέκα χρόνια, να σε εντάξει στο Κολλέγιο με καλύτερο τρόπο.

Δ.Δ.: Η ταξική σύνθεση των μαθητών και των μαθητριών...

ΑΛ.Φ.: Εχεις μια μανία με αυτό το θέμα.

Δ.Δ.: Μα ο Κυριάκος το είπε αυτό, απόφοιτος του Κολλεγίου. Κακό είναι; Είπε «ανοίξτε το!».

ΑΛ.Φ.: Δεν είναι μυστικό ότι το Κολλέγιο κατά τα τελευταία 20-30 χρόνια, ναι, έπαιρνε παιδιά τα οποία ίσως είχαν περισσότερα μέσα από άλλους. Αλλά αυτό δεν ισχύει πλέον. Αφενός έχει σταματήσει και αφετέρου γίνεται μεγάλος αγώνας να προσελκύσουμε άξια παιδιά ανεξάρτητα από την προέλευσή τους. Εμείς καλές οικογένειες θέλουμε. Δεν μας ενδιαφέρουν ούτε οι πλουτοκράτες ούτε οι εύποροι κατ’ ανάγκη. Τώρα όσον αφορά τον Κυριάκο, είπε και άλλα πράγματα. Είπε και για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Είπε για το γεγονός ότι πρέπει να έχουμε ένα endowment. Αυτό σημαίνει να μαζεύουμε τα λεφτά για να δίνουμε υποτροφίες. Και εννοούσε «μη μαζεύετε λίγα εδώ, λίγα εκεί, λίγα παραπέρα. Μαζέψτε τα όλα μαζί σε ένα μέρος. Να υπάρχει ένας κουμπαράς για τις υποτροφίες», αυτό έλεγε βασικά.

Σκηνή 6η: «Ο πατέρας μου έψαχνε στα χωριά άξια παιδιά»

Δ.Δ.: Κοιτάζοντας τις επιδόσεις στις Πανελλήνιες βλέπω ότι παιδιά από οικογένειες κάπως στερημένες αριστεύουν -και αυτό εξηγείται γιατί θέλουν να βελτιώσουν τη ζωή τους-, ενώ παιδιά καλών οικογενειών, επειδή είναι χορτάτα, δεν αριστεύουν τόσο πολύ. Αν το Κολλέγιο θέλει να ανεβάσει κι άλλο το επίπεδό του, πρέπει να αλιεύσει παιδιά όπως τα πρώτα. Να έχετε σκάουτερ!

ΑΛ.Φ.: Μα, αυτό κάνει το Κολλέγιο! Εχουμε ένα γραφείο που ασχολείται με το να ανασκευάζει αυτές τις ανοησίες περί πλουτοκρατών που μου λες. Ψάχνει να βρει άξια παιδιά, να τα προσελκύσει και να τους πείσει ότι μπορούν να πάρουν υποτροφία στο Κολλέγιο, να έχουν μια λαμπρή καριέρα και να γίνουν καλοί και σπουδαίοι πολίτες.

Δ.Δ.: Θα σου αναφέρω την περίπτωση του Λευτέρη Τσουκαλά, καθηγητής Πυρηνικής Μηχανικής στο Περντιού. Αυτός ξεκίνησε από μια τέτοια οικογένεια από τη Γαστούνη, έμαθε Μαθηματικά τέλεια στην Αμαλιάδα, πήγε στους θείους του στην Αμερική και μου έλεγε ότι στο γυμνάσιο τα Μαθηματικά που ήξερε αυτός δεν τα ήξεραν οι Αμερικανοί. Γι’ αυτό δεν είναι ανοησίες αυτά που σου λέω, είναι προς το συμφέρον του Κολλεγίου.

ΑΛ.Φ.: Μετά τον πόλεμο υπήρξε ένα πρόγραμμα στο Κολλέγιο, το λεγόμενο Πρόγραμμα Περιφερειακών Υποτρόφων. Πήγαινε ο πατέρας μου και τα έβρισκε αυτά τα παιδιά, πήγαινα και εγώ μαζί του όταν ήμουν παιδάκι. Αφού είχαν ειδοποιηθεί οι εκπαιδευτικές επιθεωρήσεις στα διάφορα κεφαλοχώρια, έρχονταν τα παιδιά και επιλέγονταν τα καλύτερα. Με εξετάσεις αυστηρότατες, για να πάρουν υποτροφίες, να φοιτήσουν ως εσωτερικοί επί δέκα χρόνια. Και πάρα πολλά από αυτά τα παιδιά αρίστευσαν, έγιναν σπουδαίοι στη ζωή τους, δεν θέλω να σου λέω ονόματα τώρα.

Δ.Δ.: Ποιο είναι το ποσοστό επιτυχίας των παιδιών του Κολλεγίου στις Πανελλήνιες σε σχέση με τα άλλα σχολεία;

ΑΛ.Φ.: Με ρωτάς τώρα για στατιστικές οι οποίες είναι τόσο συντριπτικά υπέρ του Κολλεγίου, που δεν μπορώ να σου πω ακριβώς, εγώ είμαι στο Δ.Σ., δεν διευθύνω το σχολείο. Είναι πάρα πολύ υψηλά τα ποσοστά. Αλλά δεν είναι εκεί το θέμα. Το θέμα είναι ότι το Κολλέγιο και γενικά τα σχολεία να βγάζουν παιδιά τα οποία είναι χρήσιμα στην κοινωνία, να έχουν αξίες και όχι απλώς να είναι επιτυχημένα. Να είναι ευτυχισμένα όταν είναι στο σχολείο. Να υπάρχει η υποστήριξη που χρειάζεται για την ψυχική τους υγεία και για όλα τα προβλήματα τα οποία προκύπτουν με τη σημερινή κατάσταση της κοινωνίας. Και να μπορούμε να βγάλουμε παιδιά τα οποία να έχουν αξίες και να είναι ευαίσθητοι άνθρωποι με ενσυναίσθηση, υπεύθυνοι πολίτες. Αυτό είναι το διακύβευμα. Τώρα το ότι το Κολλέγιο βγάζει συνέχεια παιδιά αριστούχα στις μεγάλες σχολές της χώρας και του εξωτερικού, το ξέρει όλος ο κόσμος, δεν λέμε κάτι καινούριο.

Σκηνή 7η: «Κάθε χρόνο 500 Αμερικανοί φοιτητές στην Αθήνα»

Δ.Δ.: Εχεις κάνει ένα πρόγραμμα με Αμερικανούς φοιτητές που έρχονται στην Ελλάδα, σωστά;

ΑΛ.Φ.: Το έχει κάνει η μάνα μου η συγχωρεμένη, η οποία ήταν πρόσφυγας από τη Σμύρνη. Και ο πατέρας μου. Από την Κωνσταντινούπολη. Οικογένεια προσφύγων βασικά, διότι και οι δύο οικογένειες ξεκληρίστηκαν. Η μάνα μου έφυγε κακήν κακώς, σώθηκε την τελευταία στιγμή από τις φλόγες της καταστροφής. Ηταν 15 χρόνων όταν μπήκε με την οικογένειά της σε ένα βαρκάκι και πέρασε απέναντι στη Χίο. Με μεγάλο κόπο κατόρθωσε να βρει μια υποτροφία που είχε φτιάξει ο Βενιζέλος τότε για προσφυγόπουλα. Και πήγε στην Αμερική και σπούδασε εκεί Βιολογία και γύρισε και άρχισε να διδάσκει στο τότε Αμερικανικό Κολλέγιο Θηλέων, αυτό που ήταν στο Ελληνικό και τώρα είναι το Pierce. Και δίδασκε συγχρόνως και στο Κολλέγιο Αθηνών, όπου ο πατέρας μου ήταν καθηγητής Ψυχολογίας και διευθυντής του Οικοτροφείου. Γνωρίστηκαν οι δυο τους, παντρεύτηκαν και κάποια στιγμή η μάνα μου, η οποία δίδασκε Βιολογία σχεδόν μέχρι τα 55 της, της ήρθε η ιδέα να φτιάξει αυτό το πρόγραμμα.

Δ.Δ.: Πώς το λένε το πρόγραμμα αυτό;

ΑΛ.Φ.: Λέγεται College Year in Athens - Κολλεγιακό Ετος στην Αθήνα. Είναι ένα πρόγραμμα που φέρνει Αμερικανούς φοιτητές του προτελευταίου έτους των πανεπιστημιακών σπουδών, από μεγάλα πανεπιστήμια όπως το Χάρβαρντ, το Μπράουν, το Πρίνστον, το Γέιλ, αλλά και από μικρά κολέγια, στην Ελλάδα. Ερχονται περίπου 500 παιδιά σε δύο εξάμηνα. Και τα μαθήματα που θα έπαιρναν στα πανεπιστήμιά τους στην Αμερική τα παίρνουν εδώ, σε δικές μας εγκαταστάσεις στο Καλλιμάρμαρο, με δικούς μας καθηγητές. Και έρχονται και άλλα τόσα με τους καθηγητές τους από αμερικανικά πανεπιστήμια και τους κάνουμε εμείς το πρόγραμμα που θέλουν. Δηλαδή αν θέλουν να πάρουν μάθημα Βυζαντινής Τέχνης, έρχονται και τους ετοιμάζουμε τις απαραίτητες επισκέψεις σε βυζαντινούς ναούς, τους δίνουμε στέγαση, σίτιση, ό,τι χρειάζονται.

Δ.Δ.: Πόσο μένουν εδώ αυτοί;

ΑΛ.Φ.: Οι συγκεκριμένοι μένουν όσο χρειάζονται, έναν ή δύο μήνες. Αλλά οι άλλοι, οι δικοί μας φοιτητές, μένουν ένα εξάμηνο, δηλαδή από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Δεκέμβριο. Και μετά, από τον Ιανουάριο μέχρι τον Μάιο. Αυτοί λοιπόν οι Αμερικανοί φοιτητές γυρίζουν πίσω στην πατρίδα τους και γίνονται φιλέλληνες. Ξέρεις, όποιος πάει σε κάποια χώρα και σπουδάσει, τελικά έχει κάποιου είδους ευαίσθητη χορδή για αυτή τη χώρα. Αυτοί γυρνάνε στην Αμερική και γίνονται πνευματικοί φίλοι της Ελλάδας. Εχουμε μετρήσει τώρα τελευταία 280 αποφοίτους μας, οι οποίοι έχουν γίνει καθηγητές ελληνικών θεμάτων σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ ή του Καναδά. Αυτοί έχουν μεγάλο σύνδεσμο με το College Year in Athens, γιατί τους αλλάζει τη ζωή. Διότι έρχονται, ας πούμε, έτοιμοι να σπουδάσουν Ιατρική και εδώ καταλαβαίνουν ότι μπορεί να σπουδάσουν Φιλοσοφία ή Αρχαιολογία και να γίνουν αρχαιολόγοι, να γίνουν κάτι το οποίο είναι εντελώς διαφορετικό. Επίσης, ανακαλύπτουν τον εαυτό τους εδώ. Γιατί το να είσαι 20 ετών και να πρέπει να ζήσεις σε μια ξένη χώρα, σε μια νέα πόλη που δεν ξέρεις τη γλώσσα, σε μεγαλώνει πολύ γρήγορα και σου χαλυβδώνει και τον χαρακτήρα.

Δ.Δ.: Φοβερό πρόγραμμα.

ΑΛ.Φ.: Είναι ένα πρόγραμμα το οποίο δεν το ξέρει πολύς κόσμος στην Ελλάδα γιατί δεν έχει Ελληνες φοιτητές. Παρ’ όλα αυτά, προσπαθούμε τώρα να φέρνουμε αυτούς τους Αμερικανούς φοιτητές σε συνάφεια με τους Ελληνες φοιτητές κάνοντας κοινά προγράμματα με δημόσια πανεπιστήμια. Δηλαδή βάζοντας δικούς μας φοιτητές Αμερικανούς στο ΕΚΠΑ ή σε πανεπιστήμια στην Κρήτη για ένα ή δύο μαθήματα το πολύ, όχι περισσότερα, ώστε να γίνεται μια ώσμωση των Αμερικανών και των Ελλήνων. Επίσης, έχουμε και ένα πρόγραμμα συνεργασίας με το Ερευνητικό Κέντρο «Δημόκριτος», που μας βοηθάει να προσφέρουμε μαθήματα στις Θετικές Επιστήμες, γιατί εμείς δεν ειδικευόμασταν ποτέ στις Θετικές Επιστήμες, περισσότερο ήμασταν στις Ανθρωπιστικές Σπουδές ή στις Κλασικές ή στις Κοινωνικές Επιστήμες. Ο «Δημόκριτος» μας έχει δώσει μια δυνατότητα να σπουδάσουν τα παιδιά αυτά και μαθήματα Θετικών Επιστημών στην Ελλάδα, το λεγόμενο STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics).

Σκηνή 8η: «Αν ο Μπους είχε πάει σε τέτοιο σχολείο...»

Δ.Δ.: Η επιλογή των παιδιών αυτών πώς γίνεται;

ΑΛ.Φ.: Από τα πανεπιστήμιά τους αυτά αποφασίζουν. Εμείς είμαστε συμβεβλημένοι με τα πανεπιστήμιά τους. Οπως στην Ευρώπη υπάρχει το Erasmus, στην Αμερική υπάρχει αυτή η συνήθεια τα πανεπιστήμια να στέλνουν τα παιδιά στο εξωτερικό προκειμένου να γίνουν πολίτες του κόσμου, να διευρύνουν τον ορίζοντά τους. Είχαμε έναν Αμερικανό πρώην πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου του College Year in Athens, ο οποίος έλεγε ότι, αν ο Μπους είχε πάει στο δικό μας ή σε οποιοδήποτε τέτοιο πρόγραμμα και είχε δει τον κόσμο, δεν θα είχε μπει στο Ιράκ να κάνει αυτά που έκανε με όλα τα επακόλουθα. Δηλαδή, κάνουμε και μια προώθηση της ήπιας δύναμης της Ελλάδας. Ασε που υπάρχει και οικονομικό όφελος για τη χώρα. Διότι για όλα αυτά τα παιδιά πληρώνουμε φόρους, πληρώνουμε ενοίκια, πληρώνουμε μισθούς.

Δ.Δ.: Και εσείς από πού παίρνετε λεφτά;

ΑΛ.Φ.: Από τα πανεπιστήμια.

Δ.Δ.: Να ξαναγυρίσουμε στο Κολλέγιο Αθηνών. Πώς θα προχωρήσει στο μέλλον; Εχετε ανταγωνισμό μεγάλο. Πολλά παιδιά πηγαίνουν στο St. Catherine’s, σε άλλα τέτοια σχολεία.

ΑΛ.Φ.: Δεν είναι αυτά τα σχολεία ο ανταγωνισμός μας. Ο ανταγωνισμός είναι από τα πρότυπα δημόσια σχολεία. Το πρόβλημα είναι το άξιο παιδί, το οποίο χρειάζεται υποτροφία για να σπουδάσει, να μπορέσουμε να το πάρουμε εμείς και όχι το πρότυπο.

Δ.Δ.: Αυτό που μου λες τώρα είναι εξαιρετικό. Ο ανταγωνιστής σου είναι το πρότυπο δημόσιο. Αυτά τα πρότυπα πότε έγιναν;

ΑΛ.Φ.: Εγιναν τα τελευταία χρόνια από το ελληνικό κράτος. Και πολύ καλά έκανε και τα έφτιαξε και φτιάχνει την Παιδεία γενικότερα. Αλλά το ερώτημα είναι και τα πρότυπα σχολεία, και τα άλλα ιδιωτικά που λες, και το Κολλέγιο Αθηνών, τι παιδεία θα δίνουν σε έναν κόσμο Τεχνητής Νοημοσύνης; Τι θα είναι η τάξη του μέλλοντος;

Δ.Δ.: Δεν θα υπάρχουν καθηγητές πλέον;

ΑΛ.Φ.: Θα υπάρχουν καθηγητές ή θα είναι απλώς «διευκολυντές»; Θα υπάρχουν και για πόσο καιρό; Και αν τελικά η τάση θα είναι η βοηθητική διδασκαλία να γίνεται από ρομποτάκια;

Δ.Δ.: Ο επόμενος πρόεδρος θα υπάρχει; Ή θα υπάρχει το ρομποτάκι;

ΑΛ.Φ.: Ο άνθρωπος πάντα θα υπάρχει. Αν δεν υπάρχει η ψυχή και δεν υπάρχει η δυνατότητα να διυλίσει κανείς τα προβλήματα και να φέρει δημιουργικές λύσεις... Το ρομποτάκι μπορεί να σου κάνει μερικά πράγματα, αλλά δεν νομίζω ότι θα μπορέσει να σου κάνει τα πάντα. Αλλά εγώ δεν είμαι αρμόδιος να απαντήσω. Μπορεί να διευκολύνεται η διδασκαλία και να γίνεται απλούστερη με το να έχεις ένα ρομποτάκι να κάνει βοηθητική διδασκαλία. Γιατί μία από τις μάστιγες της ελληνικής εκπαίδευσης είναι τα ιδιαίτερα μαθήματα, έτσι δεν είναι;

Δ.Δ.: Οι μαθητές του Κολλεγίου κάνουν ιδιαίτερα;

ΑΛ.Φ.: Ξέρεις κανένα σχολείο όπου δεν κάνουν ιδιαίτερα; Προσπαθούμε βεβαίως να κάνουν όλο και λιγότερα παιδιά. Παρεμπιπτόντως, όταν με ρώτησες για την προσφορά του σχολείου, ξέχασα να σου πω ότι εμείς έχουμε και πρόγραμμα προσφύγων. Προσφυγόπουλα τα οποία έρχονται με το λεγόμενο Home Project, το οποίο είναι ένα πρόγραμμα για τα ασυνόδευτα παιδάκια προσφύγων. Αυτά τα φέρνουμε τα Σαββατοκύριακα, τους κάνουμε βοηθητική διδασκαλία και μερικά από αυτά τα έχουμε μέσα στο σχολείο με υποτροφία.

Επίλογος: Τα όνειρα είναι για τους ρομαντικούς

Φεύγοντας από το αγαπημένο στέκι «Daily» του Γιώργου Ρεγγίνα τον ρώτησα για την οικογένεια.

ΑΛ.Φ.: Η σύζυγος είναι επιστήμων. Είναι γεμολόγος, ασχολείται με τους πολύτιμους λίθους.

Δ.Δ.: Εχω ακούσει ότι είναι κορυφαία.

ΑΛ.Φ.: Θα της το πω ότι το είπες, θα ευχαριστηθεί. Είναι ικανή γεμολόγος, αλλά είναι και πολύ καλή μητέρα και σύζυγος κυρίως. Και στηρίζει μια οικογένεια η οποία είναι διάσπαρτη. Εχουμε δύο παιδιά.

Δ.Δ.: Μπήκαν στο Κολλέγιο με εξετάσεις;

ΑΛ.Φ.: Μπήκαν στο νηπιαγωγείο με κλήρωση, σε διαφορετικές εποχές. Τώρα η κόρη εργάζεται στην Ελλάδα και ο γιος στην Αμερική. Και οι δυο τους τώρα έχουν κάνει τη δική τους ζωή.

Καθώς τον αποχαιρετούσα μια σκέψη μού ήρθε και καρφώθηκε στο μυαλό μου. Σκέψου, είπα, κάθε νομός του τόπου να διέθετε και ένα πρότυπο δημόσιο σχολείο επιπέδου Κολλεγίου. Και ανώτερο. Τα όνειρα είναι για τους αθεράπευτους ρομαντικούς!