Σιδηροδρομικός σταθμός Καρυάς: Επισκέψιμο μνημείο γίνεται ο μαρτυρικός τόπος θανάτου δεκάδων Ελλήνων Εβραίων στην Κατοχή

Ο σιδηροδρομικός σταθμός της Καρυάς, ο τόπος όπου γράφτηκε μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της Γερμανικής Κατοχής, θα αποκατασταθεί και θα μετατραπεί σε ένα ζωντανό, επισκέψιμο μνημείο ιστορικής αφήγησης και μνήμης από το υπουργείο Πολιτισμού στο οποίο παραχωρήθηκε η χρήση του.

Δεκάδες Έλληνες Εβραίοι από την Θεσσαλονίκη βρήκαν μαρτυρικό θάνατο, από την άνοιξη του 1942 και τούς επόμενους μήνες, στο εργοτάξιο καταναγκαστικής εργασίας που στήθηκε από τους Γερμανούς κατακτητές στο βουνό της Φθιώτιδας όπου μεταφέρθηκαν με σκοπό να κατασκευάσουν μια παρακαμπτήριο γραμμή στην κυρίως σιδηροδρομική αρτηρία Αθήνας-Θεσσαλονίκης. Οι άθλιες, απάνθρωπες συνθήκες εργασίας, ο υποσιτισμός και κακουχίες οδηγούν πολλούς στον θάνατο ενώ άλλοι, σύμφωνα με μαρτυρίες, δολοφονούνται εν ψυχρώ από τους επιστάτες – Ναζί.

Τα ανθρώπινα εγκλήματα που διαπράχθηκαν στον έρημο αυτό τόπο παρέμεναν άγνωστα επί δεκαετίες και ήρθαν στο φως χάρη στα ελάχιστα αλλά σημαντικά τεκμήρια κάποιων επιζώντων. Ανάμεσά τους και ο συλλέκτης Ανδρέας Ασσαέλ, γιος Εβραίου επιζώντα, ο οποίος εντόπισε και αγόρασε, το 2002, σε υπαίθρια αγορά στο Μόναχο, τη φωτογραφική συλλογή ενός Γερμανού πολιτικού μηχανικού που βρέθηκε τότε στην Ελλάδα για την οργάνωση και την επίβλεψη καταναγκαστικών έργων. Οι 80 συγκλονιστικές φωτογραφίες της συλλογής αυτής, μάλιστα, παρουσιάστηκαν, πριν από δύο περίπου χρόνια, σε δυο παράλληλες εκθέσεις που φιλοξενήθηκαν στο Μουσείο Μπενάκη και στο Εβραϊκό Μουσείο.

Την τραγική αλλά αληθινή αυτή ιστορία, που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της περιόδου της γερμανικής κατοχής, η οποία παρέμεινε ζωντανή μέσα από λίγα αλλά σημαντικά τεκμήρια κάποιων επιζώντων, θα διηγείται στις νεότερες γενιές Ελλήνων αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο ο σταθμός της Καρυάς, ο οποίος έχει κηρυχθεί ως μνημείο, μετά την αποκατάσταση του και τη μετατροπή του σε επισκέψιμο χώρο.

Οι σχετικές μελέτες προβλέπουν την προστασία και την αποκατάσταση όλων των κτιρίων που διασώζονται και του περιβάλλοντα χώρου, μεταξύ των οποίων το πέτρινο κτίσμα του σταθμού, τα καταλύματα της Βέρμαχτ και το προπολεμικής περιόδου πηγάδι ενώ θα δημιουργηθούν και διαδρομές οργανωμένης πρόσβασης των επισκεπτών.

«Η παραχώρηση του Σιδηροδρομικού Σταθμού της Καρυάς στο Υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί μια πράξη με ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό βάρος. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, τίθενται οι βάσεις για την εκκίνηση μιας συστηματικής προσπάθειας αποκατάστασης και ανάδειξης του ιστορικού αυτού τόπου, ο οποίος φέρει ανεξίτηλα τα ίχνη της ναζιστικής θηριωδίας. Ένας τόπος που συνδέθηκε με τραγικές μνήμες της Κατοχής και της εξόντωσης Ελλήνων Εβραίων, μέσω της καταναγκαστικής εργασίας, περνά πλέον σε μια νέα φάση προστασίας, ανάδειξης και ουσιαστικής επανένταξης στη συλλογική συνείδηση» δήλωση η υπουργός Πολιτοσμού Λίνα Μενδώνη και πρόσθεσε: «Ήδη το Υπουργείο Πολιτισμού έχει δρομολογήσει την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών για την αποκατάσταση του κτηριακού συγκροτήματος. Στόχος μας είναι η μετατροπή του σε έναν επισκέψιμο ιστορικό χώρο, που θα λειτουργεί ως τεκμήριο μνήμης και γνώσης, αναδεικνύοντας τις αξίες της ιστορικής αλήθειας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Το Υπουργείο Πολιτισμού θεωρεί την αποκατάσταση του κτηρίου ιστορικό χρέος του απέναντι στα θύματα της ναζιστικής βαρβαρότητας και την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης. Με την πρωτοβουλία αυτή διασφαλίζουμε την προστασία του συνόλου του ιστορικού τοπίου, ώστε να αποδοθεί, με τον προσήκοντα σεβασμό, στις επόμενες γενιές, ως τόπος μνήμης, παιδείας και αναστοχασμού.»

Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, ο οποίος πρόσφερε τη συνδρομή του για την παραχώρηση της χρήσης του Σιδηροδρομικός Σταθμού Καρυάς από την  θυγατρική εταιρεία του Υπερταμείου ΓΑΙΑΟΣΕ Α.Ε σημείωσε: ««Η παραχώρηση του ανενεργού Σιδηροδρομικού Σταθμού Καρυάς στο Υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα για τη διάσωση και ανάδειξη ενός τόπου με ιδιαίτερη ιστορική σημασία. Η αποκατάσταση του σταθμού και η διαμόρφωσή του ως εκθεσιακού χώρου διασφαλίζουν ότι η μνήμη των γεγονότων που συνδέονται με την Καρυά θα διατηρηθεί ζωντανή για τις επόμενες γενιές. Ιδιαίτερα, τιμούμε τη μνήμη των Ελλήνων Εβραίων που υπέστησαν καταναγκαστική εργασία στην περιοχή και στη συνέχεια εκτοπίστηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η ανάδειξη της Καρυάς δεν είναι μόνο ένα έργο πολιτισμού, αλλά μια πράξη ιστορικής ευθύνης απέναντι στην αλήθεια και τη συλλογική μνήμη».