Προ 75 ετών τέτοιες ημέρες η Ελλάδα ξάφνιαζε Ιταλούς, Γερμανούς, αλλά και Άγγλους, Γάλλους, Πορτογάλους που λέει και ο λαός μας, με ένα βροντερό «Όχι» στις δυνάμεις του Άξονα και με μια περήφανη στάση στους μήνες που ακολούθησαν.
Εξαιρετικό ενδιαφέρον είχαν οι πρώτες αντιδράσεις αξιωματούχων αλλά και αναλυτών ξένων οίκων στην ανακοίνωση της πρόωρης προσφυγής στις κάλπες από την κυβέρνηση.
Μετά την πάροδο 100 και πλέον ημερών από το εκλογικό αποτέλεσμα της 25ης Ιανουαρίου ορισμένα πράγματα έχουν πια... σταθεροποιηθεί.
Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να μειώσει – αναπάντεχα για πολλούς – το ύψος του βασικού επιτοκίου του ευρώ στο ιστορικό χαμηλό του 0,25% συνιστά μιαν εξίσου αναπάντεχη ευκαιρία για την Ευρωζώνη.
Στις 15 Δεκεμβρίου του τρέχοντος σωτηρίου έτους η Ιρλανδία θα εξέλθει του Μνημονίου. Ο πρωθυπουργός της χώρας Έντα Κένι το δήλωσε επισήμως το Σάββατο, τόνισε πως “η περίοδος των έκτακτων στηρίξεων και των εκτάκτων οικονομικών καταστάσεων” παρήλθε και ξεκαθάρισε πως ο δρόμος μπροστά είναι μεν δύσκολος αλλά δεν θα υπάρξει επιστροφή στο επώδυνο παρελθόν.
Την τιμητική της στα διεθνή ΜΜΕ είχε και πάλι, τις προηγούμενες ημέρες, η ελληνική οικονομία.
Έχουμε συνηθίσει να λέμε και να ακούμε πως η Ελλάδα είναι η χώρα της υπερβολής. Πως οι αντιδράσεις μας ως λαός είναι υπερβολικές, είτε στη χαρά, είτε στη λύπη, είτε στην επιδοκιμασία, είτε στην απαξίωση.
Είναι προφανές πως λίγοι Έλληνες – αναλογικά με την “τρέλα” παρελθόντων ετών – ασχολούνται πλέον με τα τεκταινόμενα στην ελληνική χρηματιστηριακή αγορά. Μεσούσης της χειρότερης κρίσης στην σύγχρονη ιστορία της χώρας λίγοι αφιερώνουν χρόνο για να ενημερωθούν με τα του Χ.Α.
Στο παρελθόν, στο Ιράκ, στη Λιβύη, παλιότερα στην πρώην Γιουγκοσλαβία, οι “επεμβάσεις” της Δύσης κατά των εκάστοτε “κακών” είχαν συναντήσει αντιδράσεις από κάποιες πλευρές.
Την ώρα που γράφονταν αυτές εδώ οι γραμμές δεν είχε ολοκληρωθεί η συνάντηση του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά με τον Αμερικανό Πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα
Η είδηση που κυκλοφόρησε το βράδυ της Πέμπτης για την... “δυσφορία” των εταίρων μας και δη του Γερμανού υπουργού Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε σχετικά με την ΜΗ κάλυψη από τη χώρα μας του συνόλου των προαπαιτούμενων ενεργειών για την εκταμίευση της περιβόητης δόσης (εξ' ου και η εσπευσμένη κατάθεση στην ελληνική Βουλή τροπολογίας με την οποία τίθενται σε διαθεσιμότητα, εκπαιδευτικοί που κατέχουν μεταπτυχιακό ή διδακτορικό δίπλωμα), θα μπορούσε να εκληφθεί ως το ανέκδοτο του μήνα εάν δεν ήταν τόσο εξωφρενική!
Το νέο “μότο” στις συζητήσεις πολλών “ειδικών” και μη περί τα οικονομικά είναι το ότι μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου και σε κάθε περίπτωση μέχρι τη διεξαγωγή των γερμανικών εκλογών, τίποτε δεν πρόκειται να αλλάξει, τίποτε δεν πρόκειται να “απειλήσει” την όποια σταθερότητα της οικονομίας της Ευρωζώνης. Η Μέρκελ δεν θέλει να διακινδυνεύσει την επανεκλογή της λένε οι “έξυπνοι” και έχει διατάξει “ημι-ανάς”, που λέγαμε και στο στρατό, όλη την Γηραιά Ήπειρο.
Η αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της ελληνικής οικονομίας από τον οίκο Fitch, το απόγευμα της Τρίτης, λίγους εξέπληξε. Όσοι είχαν “δει” τα μηνύματα των αγορών τις αμέσως προηγούμενες ημέρες καταλάβαιναν πως οι θετικές ειδήσεις για την προσπάθεια της Ελλάδας θα έρχονταν αργά ή γρήγορα. Από το Πάσχα και μετά ουσιαστικά άρχισε να ξεκαθαρίζει το τοπίο στις τράπεζες. Ακόμα και ο ταλανισμένος τραπεζικός δείκτης, που κινείτο στο βαθύ κόκκινο από την αρχή του έτους, γύρισε σε κέρδη. Οι επαγγελματίες της αγοράς μιλούν για συνεχείς κινήσεις μεγάλων hedge funds που παίρνουν θέσεις ενόψει και των αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου των τραπεζών. Τις τελευταίες ημέρες “έκλεισε” και η πρώτη, ουσιαστική, αποκρατικοποίηση, αυτή του ΟΠΑΠ, που λειτούργησε περισσότερο ως προπομπός μελλοντικών ανάλογων εξελίξεων και ως “κρας-τεστ” για την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να προωθήσει τις μεταρρυθμίσεις για τις οποίες έχει δεσμευθεί έναντι εταίρων και πιστωτών.
Το μεγαλύτερο λάθος που έκανε ποτέ στην καριέρα του ως πολιτικός ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Ζακ Σιράκ καταγράφηκε το 1987. Όταν κλήθηκε να σχολιάσει μιαν απαξιωτική δήλωση της Βρετανίδας πρωθυπουργού Μάργκαρετ Θάτσερ για τα σχέδια – τότε – της δημιουργίας μιας ενιαίας ευρωπαϊκής οικονομικής και νομισματικής ένωσης και απάντησε επιτιμητικά: «Δεν είμαι έτοιμος να ασπαστώ την οικονομική σκέψη μιας νοικοκυράς...»! Η Μάργκαρετ Θάτσερ, η «Σιδηρά Κυρία» της βρετανικής και ευρωπαϊκής πολιτικής, καίτοι θα μείνει στην ιστορία για την «σκληρή» της οικονομική πολιτική, τις ορισμένες φορές ακραία «φιλελεύθερες» (;) επιλογές της και εν τέλει ως η πρώτη πολιτικός που εισήγαγε στην Ευρώπη την έννοια της ιδιωτικοποίησης κρατικής περιουσίας ως μοχλού οικονομικής ανάπτυξης, υπήρξε ταυτόχρονα έντονα δύσπιστη – έως «εχθρική» - στην ιδέα της δημιουργίας ενός ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος, μιας οικονομικής, επιχειρηματικής, νομισματικής και στην ουσία πολιτικής ένωσης, μιας ένωσης διαφορετικών κρατών, λαών και... προοπτικών.
Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ, Πέμπτη 14 και Παρασκευή 15 Μαρτίου 2013. Συνοπτικά οι αποφάσεις; Οι ηγέτες της ΕΕ τόνισαν την “επιθυμία τους για στροφή στην ανάπτυξη”, ανακάλυψαν πως τελικά υπάρχει περιθώριο για πιο ευέλικτη δημοσιονομική πειθαρχία και κατανόησαν (;) το μείζον πρόβλημα της αλματώδους ανόδου της ανεργίας στην ευρωζώνη. Παράλληλα έσπευσαν να δηλώσουν, δια στόματος του “φίλου” των Ελλήνων Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, πως ΠΟΤΕ στο μέλλον δεν θα επαναλάβουν τη λύση που επέλεξαν για την Ελλάδα, υπονοώντας ότι τέτοιες “χάρες” δεν θα ξανακάνουν για κανέναν, ασχέτως εάν η σωστή προσέγγιση θα ήταν να παραδέχονταν πως τέτοια “συνταγή” δεν θα ξαναμαγειρέψουν γιατί δύο αποτυχίες στη σειρά είναι βαριές... Σε μια παράλληλη εξέλιξη, οι Ευρωπαίοι αλλά ΚΑΙ το ΔΝΤ επεξεργάζονταν σχέδιο διάσωσης της Κύπρου, σε ποσά έως και ... αμελητέα τηρουμένων των αναλογιών των προηγούμενων Μνημονίων της ευρύτερης ... Μεσογείου, 10 έως 17 δισ. ευρώ. Και δέχονταν να μπει στο παιχνίδι και η Ρωσία, που ήδη έχει δανείσει 2,5 δισ. στην Κύπρο. Μια Ρωσία που διόλου απίθανο είναι να ζητήσει “συμμετοχή” και στις αποκρατικοποιήσεις εταιρειών που αναγκαστικά θα κάνει η Λευκωσία...
Η υποβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ιταλίας από τον οίκο Fitch Ratings μόνο απρόσμενη δεν ήταν. Το αποτέλεσμα των πρόσφατων εκλογών και η προφανής αδυναμία συγκρότησης σταθερής κυβέρνησης μέσα στις επόμενες εβδομάδες, αυξάνουν το ... ρίσκο για τη χώρα και – κατά τους αναλυτές – επισπεύδουν τη διολίσθηση της ιταλικής οικονομίας σε βαθύτερη ύφεση. Μια Ιταλία που για να σχηματίσει κυβέρνηση θα πρέπει να συμπράξουν τουλάχιστον ΔΥΟ από τους τρεις μεγαλύτερους πολιτικούς σχηματισμούς που αναδείχθηκαν από τις κάλπες. Εκ των οποίων οι ΔΥΟ – Μπερλουσκονική Δεξιά και τα Πέντε Αστέρια του Γκρίλο – έχουν διατρανώσει την αντίθεσή τους στην ακολουθούμενη οικονομική πολιτική. Μια πολιτική που το Βερολίνο και η ΕΕ εκτιμούν ως ιδεατή για να βγει η Ιταλία από την κρίση... Το ερώτημα είναι πώς ακριβώς αντιλαμβάνονται οι αγορές και οι “εκπρόσωποί” τους οίκοι αξιολόγησης την “σωστή” πολιτική. Γιατί είναι ακόμα “νωπή” η ... αναβάθμιση της Πορτογαλίας από την S&P δύο μόλις ημέρες μετά την υμφωνία των υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να δώσουν παράταση στην αποπληρωμή των δανείων που έχουν χορηγήσει στην χώρα της Ιβηρικής... Αν λοιπόν η “σωστή συνταγή” για την αγορά είναι η πάση θυσία παραμονή των χωρών μελών της Ευρωζώνης στο ευρώ, τότε προς τι οι λεονταρισμοί του Βερολίνου; Ποιοί λεονταρισμοί;
Ο Ζαν Κλοντ Τρισέ – τον θυμάστε ; - ήταν ο πρώτος που είχε ανοίξει τη συζήτηση για την αναγκαιότητα μιας κοινής, ενιαίας πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ είχε ομοίως θίξει το θέμα της ενιαίας ευρωπαϊκής διακυβέρνησης, κάνοντας λόγο για Ευρωπαίο υπερ-υπουργό Οικονομικών και για ενιαία , ευρωπαϊκά εποπτικά όργανα.
Η οικονομική κρίση που ταλανίζει το σύνολο σχεδόν των δυτικών οικονομιών – κι όχι μόνο – έχει τις ρίζες της στην ίδια τη δομή του τραπεζοκεντρικού οικονομικού μας συστήματος. Τόνοι μελάνης έχουν χυθεί τα τελευταία χρόνια για να αναλυθεί ο ρόλος των τραπεζών και των τραπεζιτών στο ξέσπασμα και στην επιδείνωση της οικονομικής κρίσης. Και σε τελική ανάλυση οι «λύσεις» που έχουν προκριθεί για την αντιμετώπιση της κρίσης εστιάζονται στην στήριξη των τραπεζών, στη λογική πως εάν οι τράπεζες καταρρεύσουν θα συμπαρασύρουν κάθε έκφανση της οικονομικής και επιχειρηματικής ζωής.
Τα πράγματα είναι απλά, όσο κι αν επιμένουν να μην τα παραδέχονται οι πολιτικοί ηγέτες.
Την Τρίτη χρειάστηκαν 11 ώρες συνεδρίασης για να συμφωνήσουν πως διαφωνούν. Το Eurogroup που θεωρητικά θα έλυνε (!;) το πρόβλημα χρέους της Ελλάδας πήρε παράταση για τη Δευτέρα. Την Πέμπτη η Σύνοδος Κορυφής των 27 της Ευρώπης θα ξεκινούσε στις 8 ώρα Ελλάδας για να συζητήσει το φλέγον θέμα του κοινοτικού προϋπολογισμού. Την ώρα που γράφονταν αυτές εδώ οι γραμμές (10:30 το βράδυ) στις Βρυξέλλες οι πολιτικοί ταγοί εκατοντάδων εκατομμυρίων Ευρωπαίων και … επίγονοι ισχυρών προσωπικοτήτων που είχαν οραματισθεί και εν τέλει υλοποιήσει την ευρωπαϊκή οικονομική και πολιτική ένωση ΔΕΝ είχαν καταφέρει ούτε στο τραπέζι να κάτσουν!
Είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποτυπώσει κανείς σε λίγες λέξεις το τι ακριβώς συμβαίνει αυτή την περίοδο στην Ευρωζώνη. Μια Ευρωζώνη που εξακολουθεί να ταλανίζεται από την κρίση στις αδύναμες χώρες μέλη της την ίδια ώρα που οι πολιτικοί της ταγοί θέλουν να πιστεύουν πως και την κρίση θα ξεπεράσουν και την περαιτέρω τραπεζική, οικονομική και εν τέλει πολιτική ενοποίησή της θα επιτύχουν. Μιλάμε για το άκρον άωτο της ειρωνείας, εδώ που έχουμε φτάσει. Προσέξτε για να μπαίνουν τα πράγματα σε μια σειρά: Το βράδυ της Παρασκευής, γύρω στις 10 ώρα Ελλάδας, ο επικεφαλής της Τράπεζας της Γαλλίας Κριστιάν Νουαγιέ ζήτησε «να προχωρήσει το συντομότερο η τραπεζική ένωση στην Ευρώπη, εκτιμώντας ότι πρόκειται για μια "κρίσιμης σημασίας απάντηση", η οποία είναι απαραίτητη επειγόντως για την αντιμετώπιση της κρίσης». Μάλιστα, δεν μπόρεσε να μην υπερβάλλει ακόμα περισσότερο λέγοντας (αυτολεξεί): «Οδεύουμε προς μια τραπεζική ένωση, που είναι αυτό που έλειπε από τη νομισματική ένωση»!
Για όσους επιμένουν να κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν. Την Παρασκευή παρακολουθήσαμε όλοι το … γερμανικό Θέατρο του παραλόγου: ο επικεφαλής του γερμανικού οικονομικού επιτελείου, υπουργός της κυρίας Μέρκελ, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, επαναλάμβανε τις δηλώσεις του περί αναγκαιότητας συνέχισης της λιτότητας στα υπερχρεωμένα ευρωπαϊκά κράτη. Κι έπαιζε με απόλυτη επιτυχία το ρόλο του… «κακού». Την ίδια ώρα, ο επικεφαλής οικονομολόγος της κορυφαίας γερμανικής εμπορικής τράπεζας, ο χερ Ντάβιντ Φόλκερτς-Λαντάου, πρότεινε να δοθεί νέα οικονομική βοήθεια στην Ελλάδα και εξαπέλυε επίθεση (!) στην Τρόικα, λέγοντας χαρακτηριστικά πως οι αξιώσεις της «έχουν φθάσει στα όρια του τι μπορεί να γίνει πολιτικά ανεκτό στην Ελλάδα»!
Την ώρα που στην Αθήνα κορυφώνονται οι παρασκηνιακές διαβουλεύσεις για να εγκριθεί τελικώς το «όλον» πακέτο μέτρων, φορολογικών και εργασιακών παρεμβάσεων, και να διατηρηθεί η κυβερνητική συνοχή, την ίδια στιγμή που στις Βρυξέλλες παίζουν με το χρόνο και προσπαθούν να δώσουν όση παράταση μπορούν προκειμένου να μην υπάρξουν αρνητικές εκπλήξεις στο «ελληνικό ζήτημα», στο Βερολίνο λέγονται αλήθειες! Δια στόματος Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.
Αν σε κάτι μας έκανε σοφότερους η τελευταία Σύνοδος Κορυφής, αυτό είναι το ότι άπαντες, μηδέ των Γερμανών εξαιρουμένων, κατανοούν πλέον πως εάν θέλουν να «διασωθεί» η Ευρωζώνη, επί της ουσίας η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση, απαιτείται μια συνολική λύση, μια «λύση - πακέτο» για όλες τις χώρες που αντιμετωπίζουν προβλήματα προσαρμογής των δημοσιονομικών τους μεγεθών στο «κοινοτικά ευκταίο και ιδανικό». Στο κείμενο συμπερασμάτων της Συνόδου όντως υπήρξαν θετικά μηνύματα για την Ελλάδα και δη σε μια πολύ κρίσιμη φάση για την «ελληνική προσπάθεια».
Την ώρα που άπαντες έχουμε στρέψει την προσοχή μας στην επίσκεψη της Άγκελα Μέρκελ στην Αθήνα, προσδοκώντας ενδεχομένως σε ένα «πολιτικό μήνυμα» της Σιδηράς Καγκελαρίου που θα καταδεικνύει πως θα λάβει η χώρα μας την περιβόητη σούπερ δόση των 31,5 δισ. ευρώ, λίγοι δίνουν σημασία στις «άλλες» απόψεις και «φωνές» Ευρωπαίων παραγόντων που … άλλα μηνύματα, πολύ λιγότερο θετικά, εκπέμπουν.
