Ευγενία Μανωλίδου

Η Οδύσσεια του Christopher Nolan έφερε τον Όμηρο στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος και μαζί του αναζωπύρωσε κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον: την επιθυμία να γνωρίσει κανείς την ελληνική γλώσσα.

Στη Μεγάλη Βρετανία, οι διαδικτυακές αναζητήσεις για «learn Greek» αυξήθηκαν κατά 550% μέσα σε έναν μήνα, ενώ η ζήτηση για την Οδύσσεια εκτοξεύθηκε. Αναγνώστες αναζητούν τρόπους να πλησιάσουν τον Όμηρο στο πρωτότυπο, νέες ψηφιακές εφαρμογές δημιουργούνται για την εκμάθηση της ομηρικής ελληνικής και ένα κοινό πολύ ευρύτερο από τους φοιτητές Κλασικών Σπουδών ανακαλύπτει τα Αρχαία Ελληνικά από προσωπικό ενδιαφέρον.

Το φαινόμενο αξίζει να μας απασχολήσει στην Ελλάδα, ιδιαίτερα τώρα που ξεκινά μια νέα εκπαιδευτική χρονιά.
Στο εξωτερικό υπάρχει εδώ και χρόνια μια ολόκληρη εκπαιδευτική δραστηριότητα γύρω από τα Αρχαία Ελληνικά: θερινά σχολεία, εντατικά και διαδικτυακά προγράμματα, βιωματική διδασκαλία, ακόμη και κοινότητες όπου η αρχαία γλώσσα χρησιμοποιείται προφορικά. Παράλληλα, ξένα πανεπιστήμια και εκπαιδευτικοί οργανισμοί φέρνουν φοιτητές στην Ελλάδα για να συνδέσουν τη γλώσσα με τον τόπο, τα αρχαία κείμενα με τα μνημεία και την ιστορία με τη σύγχρονη ελληνική ζωή.

Υπάρχουν ήδη σημαντικά παραδείγματα. Το ΕΚΠΑ λειτουργεί από το 1988 το ΘΥΕΣΠΑ, ένα πρόγραμμα Νέων Ελληνικών Σπουδών για ξένους ελληνιστές, από το οποίο έχουν περάσει 6.251 άνθρωποι από 78 χώρες. Το College Year in Athens έχει μακρά εμπειρία στην διδασκαλία in situ της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού σε φοιτητές από το εξωτερικό. Και το Ralston College φέρνει πλέον τους μεταπτυχιακούς φοιτητές του για οκτώ εβδομάδες στην Ελλάδα, όπου διδάσκονται εντατικά Αρχαία και Νέα Ελληνικά και συνδέουν τη γλώσσα με τους τόπους, την ιστορία και τη σύγχρονη ζωή της χώρας. Σε αυτή τη συγκυρία, το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, που εισέρχεται σε μια νέα περίοδο λειτουργίας, μπορεί επίσης να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στη διεθνή προβολή της ελληνικής γλώσσας και της ιστορικής της διαδρομής.

Η Ελλάδα έχει ένα πλεονέκτημα που δεν αντιγράφεται: εδώ η γλώσσα, η ιστορία, η μυθολογία, η φιλοσοφία συναντούν τους ίδιους τους τόπους που τις γέννησαν. Όμηρος στην Ιθάκη, αρχαίο δράμα στην Επίδαυρο, φιλοσοφία στην Αθήνα, ιστορία στους Δελφούς και την Ολυμπία. Αρχαία και Νέα Ελληνικά μπορούν να παρουσιάζονται μέσα στη συναρπαστική διαδρομή μιας γλώσσας τριών χιλιάδων ετών.

Και εδώ η συζήτηση παύει να αφορά αποκλειστικά την παιδεία. Αφορά και την οικονομία.

Ο εκπαιδευτικός και πολιτιστικός τουρισμός δεν εξαρτάται από το ελληνικό καλοκαίρι. Ο άνθρωπος που έρχεται για να μάθει ελληνικά ή να μελετήσει Όμηρο και Πλάτωνα μπορεί να ταξιδέψει τον Νοέμβριο, τον Ιανουάριο ή τον Μάρτιο, να παραμείνει περισσότερο και, κυρίως, να επιστρέψει.Η Ελλάδα διαθέτει ένα τεράστιο πολιτιστικό κεφάλαιο που μπορεί να προσελκύει επισκέπτες δώδεκα μήνες τον χρόνο.

Ακόμη και με τους όρους του σύγχρονου marketing, η συγκυρία είναι εντυπωσιακή. Μια επιτυχημένη καμπάνια κερδίζει πρώτα την προσοχή, δημιουργεί ενδιαφέρον και στη συνέχεια οδηγεί τον ενδιαφερόμενο στο επόμενο βήμα. Τα πρώτα στάδια έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, σε παγκόσμια κλίμακα και χωρίς καμία ελληνική δαπάνη προβολής. Στη γλώσσα του marketing, τα «leads», το κοινό δηλαδή που έχει ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον, είναι εδώ.

Αυτό που χρειαζόμαστε είναι ένα ελληνικό «call to action», μια σαφής πρόσκληση για το επόμενο βήμα: Θέλεις να γνωρίσεις τον Όμηρο; Έλα στην Ελλάδα. Διάβασε την «Οδύσσεια» στην Ιθάκη, την «Αντιγόνη» στην Επίδαυρο, το «Συμπόσιο» στην Αθήνα. Μάθε ελληνικά και γνώρισε μια γλώσσα μέσα στη διαδρομή τριών χιλιάδων ετών.

Στην Ελληνική Αγωγή βλέπουμε καθημερινά πόσο διαφορετική γίνεται η σχέση των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά όταν η γλώσσα ζωντανεύει μέσα από τη βιωματική διδασκαλία και έρχεται πιο κοντά στα παιδιά. Την καταλαβαίνουν, την αγαπούν, τη σέβονται και, κυρίως, δεν την ξεχνούν ποτέ. Αυτός ο τρόπος προσέγγισης της αρχαίας ελληνικής γλώσσας μπορεί να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη εμβέλεια.

Το Hollywood μάς προσέφερε, χωρίς να το σχεδιάσει, μια παγκόσμια καμπάνια για τον Όμηρο. Η Ελλάδα έχει τώρα την ευκαιρία να μετατρέψει το ενδιαφέρον μιας κινηματογραφικής ταινίας σε γνώση, ταξίδι και μια σχέση με την ελληνική γλώσσα και τον ελληνικό πολιτισμό που μπορεί να διαρκέσει μια ολόκληρη ζωή.

Η Ευγενία Μανωλίδου είναι διευθύντρια της Σχολής Αρχαίων Ελληνικών «Ελληνική Αγωγή.»