PROTOTHEMA

City Stories

Γνωρίστε την ανοικτή βιβλιοθήκη Openbook

Γνωρίστε την ανοικτή βιβλιοθήκη Openbook

Ο Γιάννης Φαρσάρης βάζει τα βιβλία στην πρίζα και τα… απελευθερώνει

Οταν ο φίλος Δημήτρης μου πρότεινε να ψάξω την ανοικτή βιβλιοθήκη Openbook, η αλήθεια είναι ότι η πρότασή του με ιντρίγκαρε διπλά. Πρώτον γιατί θεωρώ ότι το μέλλον του βιβλίου είναι ηλεκτρονικό και δεύτερον επειδή πάντοτε με γοήτευε η ιδέα του Ανοικτού Περιεχομένου (Creative Commons). Χωρίς δεύτερη σκέψη λοιπόν έστειλα μήνυμα στον Γιάννη Φαρσάρη, δημιουργό της πλατφόρμας. Η ιδέα της κουβέντας τού άρεσε και με συνοπτικές διαδικασίες την οργανώσαμε.

Γεννημένος στην Ιεράπετρα το 1973 και έχοντας σπουδάσει Επιστήμη Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και Εκπαίδευση Ενηλίκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, ο Γιάννης εργάζεται σήμερα ως καθηγητής πληροφορικής. Ζει στο Ηράκλειο και, όπως τονίζει, όλο του τον ελεύθερο χρόνο τον διαθέτει στη διερεύνηση των δυνατοτήτων της ανοικτής ψηφιακής λογοτεχνίας. Κάπως έτσι γεννήθηκε και η ιδέα του Openbook.

«Η ανοικτή βιβλιοθήκη Openbook είναι κατ' αρχάς ένας κατάλογος ελληνικών ψηφιακών βιβλίων που διανέμονται ελεύθερα και νόμιμα στο διαδίκτυο», μου εξηγεί. Σε αυτά περιλαμβάνονται κλασικά έργα ελεύθερα πνευματικών δικαιωμάτων (public domain), καθώς έχουν παρέλθει 70 χρόνια από τον θάνατο των δημιουργών τους. Τέτοια είναι, για παράδειγμα, τα έργα των Κωνσταντίνου Καβάφη, Κώστα Καρυωτάκη, Κωστή Παλαμά, Πηνελόπης Δέλτα, Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, Μαρίας Πολυδούρη, Γεωργίου Σουρή και Γεώργιου Βιζυηνού.

Παράλληλα, υπάρχουν και έργα εκατοντάδων σύγχρονων Ελλήνων συγγραφέων που έχουν επιλέξει να τα διαθέσουν ελεύθερα στο διαδίκτυο, σε μορφή e-book, υπό άδειες Creative Commons. «Την ίδια στιγμή, η ανοικτή βιβλιοθήκη προωθεί την ψηφιακή λογοτεχνία και την ανοικτή κουλτούρα, εκδίδοντας καινοτόμα συλλογικά και συνεργατικά e-books με ελεύθερη διανομή. Οποιοσδήποτε αναγνώστης μπορεί ελεύθερα να κατεβάσει στον υπολογιστή του τα έργα, αλλά και οποιoσδήποτε συγγραφέας μπορεί ελεύθερα να μας αποστείλει το ανοικτό e-book του για να το προσθέσουμε στον κατάλογο. Εν ολίγοις, βάζουμε τα βιβλία στην πρίζα και τα απελευθερώνουμε».

Συνεχίζοντας τη συζήτησή μας, ο Γιάννης αναφέρεται στα παραδείγματα συνεργατικότητας και συλλογικής ευφυΐας που έφερε στο προσκήνιο το διαδίκτυο: η εγκυκλοπαίδεια Wikipedia, το λειτουργικό σύστημα Linux, ο φυλλομετρητής Mozilla Firefox, οι τρισδιάστατοι εκτυπωτές RepRap. «Σε αυτό το πνεύμα, ξεκίνησε το 2009 η λειτουργία του ιστότοπου www.openbook.gr με τη συνεισφορά φίλων που συμμετείχαν στην αναζήτηση ελεύθερων ελληνικών ψηφιακών βιβλίων στο χάος του διαδικτύου».

Γρήγορα ήρθαν και οι πειραματικές προσπάθειες έκδοσης συνεργατικών e-books: Η συλλογή “#Tweet_Stories” -λογοτεχνία σε 140 χαρακτήρες, με τη συμμετοχή 371 Ελλήνων συγγραφέων-, το «Δήγμα γραφής» που αποτελεί το πρώτο ελληνικό συλλογικό e-book και βραβεύτηκε στα Ελληνικά Βραβεία Διαδικτύου, η μαύρη κωμωδία «Ο άνδρας με την πουά γραβάτα», ένα θεατρικό έργο γραμμένο ταυτόχρονα από έξι συγγραφείς σε περιβάλλον wiki (και έχει ήδη ανέβει από 11 θεατρικές ομάδες), το «Σπαρματσέτο», ένα άγνωστο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Αντερσεν που μεταφράστηκε συνεργατικά στα ελληνικά και η συλλογή μικροδιηγημάτων «Φόβος κανένας», το πρώτο ελληνικό λογοτεχνικό βιβλίο που εκδόθηκε έχοντας επιτύχει χρηματοδότηση μέσω crowdfunding.

Οσον αφορά στο μέλλον της πλατφόρμας, ο ίδιος μου αποκαλύπτει ότι βρίσκεται σε φάση ανασχεδιασμού «ώστε να γίνει μια σύγχρονη και πιο λειτουργική ψηφιακή βιβλιοθήκη των ελεύθερων ελληνικών e-books, που θα παρέχει τη δυνατότητα έκδοσης νέων ανοικτών ψηφιακών βιβλίων από οποιονδήποτε συγγραφέα το επιθυμεί, χωρίς κανένα κόστος». Επιπρόσθετα, θα δοθεί έμφαση στην ανάδειξη συνολικά της ανοικτής κουλτούρας στην τέχνη, με την προσθήκη ενοτήτων περιεχομένου, αρθρογραφίας και ειδήσεων. «Και εννοείται πως θα συνεχίσουμε να εκδίδουμε νέα πειραματικά ελεύθερα e-books μέσα από δημιουργικές συνεργασίες και ανοικτές προσκλήσεις. Στο διαδίκτυο έχει ήδη αρχίσει να αναδύεται ένα νέο είδος “επινοητικής λογοτεχνίας”, που αλλάζει όχι μόνο τον τρόπο που εκδίδονται και διανέμονται τα βιβλία, αλλά και τον τρόπο που γράφονται πλέον τα κείμενα συνεργατικά, αλλά και εμπλουτίζονται με πολυμέσα».

Αναπόφευκτα στο τέλος η κουβέντα πηγαίνει στα ψηφιακά βιβλία και συγκεκριμένα στο μέλλον της ανάγνωσης. Παρότι δεν έχω καταφέρει να αποκτήσω ακόμα τον δικό μου ηλεκτρονικό αναγνώστη, θεωρώ πως το μέλλον βρίσκεται εκεί. Ποια είναι όμως η γνώμη και του Γιάννη; «Ο Γουτεμβέργιος ήταν ένας από τους μεγαλύτερους επαναστάτες της ιστορίας, γιατί έκανε τη γνώση εύκολο κτήμα του κάθε ανθρώπου και το άγαλμά του θα έπρεπε να έχει στηθεί σε κάθε πόλη και χωριό του πλανήτη», μου απαντάει και συνεχίζει: «Ομως έχουν περάσει σχεδόν πέντεμισι αιώνες από τότε και το χαρτί ως τεχνολογία, ναι μεν παραμένει λειτουργικό, αλλά υστερεί σε δυνατότητες».

Σύμφωνα με την άποψή του, το συναίσθημα και η δύναμη της συνήθειας θα κρατήσουν το χαρτί ζωντανό για κάποιο διάστημα, όμως τα πλεονεκτήματα της ψηφιακής ανάγνωσης είναι πραγματικά πολλά: οικονομία στην έκδοση των e-books, οικολογικά οφέλη λόγω της κατάργησης του χαρτιού, ευκολία αποθήκευσης και μεταφοράς χιλιάδων βιβλίων, τεχνολογικές δυνατότητες διαχείρισης του κειμένου, ενσωματωμένο λεξικό, εμπλουτισμός της αναγνωστικής εμπειρίας με πολυμέσα κλπ. «Οπως ακριβώς ο παραδοσιακός εφημεριδοφάγος των προηγούμενων δεκαετιών στράφηκε σταδιακά στη διαδικτυακή ενημέρωση, έτσι τα πράγματα θα κυλήσουν αργά και φυσιολογικά και οι δυνατότητες της ηλεκτρονικής ανάγνωσης θα αναδυθούν και θα κερδίσουν τους βιβλιοφάγους. Σημασία, άλλωστε, έχει το μήνυμα και όχι το μέσο. Δεν πρέπει να φοβόμαστε τις αλλαγές· η λογοτεχνία ως γραπτή ή προφορική αφήγηση υπήρχε και πριν τα χάρτινα βιβλία και θα συνεχίσει να υπάρχει και μετά από αυτά».


Διαβάστε Ακόμα

Όλες οι ειδήσεις

Προσθέστε το δικό σας σχόλιο

2500  χαρακτήρες απομένουν

* Υποχρεωτικά πεδία