Οι φιλόδοξες επενδύσεις της Ευρώπης για τη δημιουργία μονάδων παραγωγής μπαταριών για ηλεκτρικά αυτοκίνητα βρίσκονται σήμερα στο σημείο που οι αναλυτές αποκαλούν «Valle della Morte». Πρόκειται για το επικίνδυνο μεταβατικό στάδιο ανάμεσα στην έναρξη ενός μεγάλου βιομηχανικού έργου και τη στιγμή που αρχίζει να αποδίδει οικονομικά. Ένα στάδιο που, στην πράξη, συνοδεύεται από καθυστερήσεις, αναστολές και ηχηρές αποτυχίες.
Παρά τις εξαγγελίες των τελευταίων ετών, η ευρωπαϊκή παραγωγή μπαταριών παραμένει μακριά από το να ανταγωνιστεί την Κίνα. Η υποτονική ζήτηση για ηλεκτρικά αυτοκίνητα και το υψηλό ενεργειακό κόστος έχουν οδηγήσει τις υπάρχουσες υποδομές να λειτουργούν μόλις στο 20% της ονομαστικής τους δυναμικότητας, μετατρέποντας τεράστιες επενδύσεις σε αναξιοποίητα και ζημιογόνα χαρτοφυλάκια.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι τα προβλήματα της Northvolt, αλλά και τα «παγωμένα» σχέδια της κοινοπραξίας ACC (Stellantis, Mercedes-Benz, TotalEnergies) σε Τέρμολι και Καϊζερσλάουτερν. Στο ίδιο μοτίβο κινούνται τα ναυάγια των Italvolt και Britishvolt, ενώ και η Volkswagen έχει αναβάλει την απόφαση για τέταρτη μονάδα παραγωγής μπαταριών στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με την οργάνωση Transport & Environment, αυτή η κρίσιμη περίοδος θα διαρκέσει από το 2025 έως το 2027, με την ελπίδα ότι η άνοδος των πωλήσεων ηλεκτρικών έως το 2030 θα βελτιώσει τη βιωσιμότητα των εργοστασίων. Κομβικό ρόλο ενδέχεται να παίξει και το επικείμενο Industry Accelerator Act, που αναμένεται τον Φεβρουάριο του 2026 και θα μπορούσε να συνδέσει τα κίνητρα με τη χρήση ευρωπαϊκών εξαρτημάτων.
Το διακύβευμα είναι ξεκάθαρο: σήμερα η Ευρώπη εισάγει σχεδόν το 30% των κυψελών μπαταριών από την Κίνα, ενώ ακόμη και οι ευρωπαϊκοί παραγωγοί κρίσιμων υλικών βασίζονται σε κινεζικές αλυσίδες εφοδιασμού. Αν η «Valle della Morte» δεν ξεπεραστεί, ο κίνδυνος είναι η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία να περιοριστεί σε ρόλο απλού συναρμολογητή, χάνοντας τη μάχη της τεχνολογικής και βιομηχανικής κυριαρχίας.
